
Ở trung tâm bức ảnh là hình vẽ hình bàn tay mờ có niên đại ít nhất 67.800 năm - Ảnh: CNN
Nhiệt độ tăng, mùa khô kéo dài và độ ẩm thay đổi thúc đẩy quá trình hình thành tinh thể muối trong đá vôi, khiến các tác phẩm nghệ thuật cổ đại nứt vỡ và bong tróc, theo Đài CNN ngày 19-11.
Theo các nhà khoa học, hiện tượng này gọi là haloclasty, xảy ra khi muối hòa tan theo nước thấm vào các lớp đá vôi xốp. Khi điều kiện nhiệt độ và độ ẩm trong hang thay đổi, muối kết tinh, liên tục co lại và phát triển, tạo áp lực khiến đá nứt, bong thành từng mảng.
Indonesia sở hữu hàng trăm địa điểm có tranh vẽ trên đá, đặc biệt tập trung tại đảo Sulawesi.
Trong số đó có bức tranh mô tả ba người và một con heo rừng, được cho là tác phẩm nghệ thuật kể chuyện cổ nhất thế giới, có niên đại ít nhất 51.200 năm. Một bức tranh heo bản địa khác có tuổi đời ít nhất 45.500 năm, trong khi một cảnh săn bắn có niên đại khoảng 43.900 năm.
Đáng chú ý, tháng 1-2026, nhóm nghiên cứu do nhà khoa học Renaud Joannes-Boyau thuộc Đại học Southern Cross (Úc) công bố phát hiện hình vẽ bàn tay trên vách hang ở đảo Muna, phía đông nam Sulawesi, có niên đại ít nhất 67.800 năm.
Đây được xem là tác phẩm nghệ thuật trên đá cổ nhất từng được xác định, vượt qua kỷ lục trước đó là dấu bàn tay của người Neanderthal tại Tây Ban Nha, có tuổi đời ít nhất 64.800 năm.
Phát hiện này cũng cung cấp manh mối quan trọng về hành trình di cư của người tiền sử từ Đông Nam Á đến Úc.

Nghệ thuật khắc trên đá trong hang động ở nam Sulawesi, Indonesia - Ảnh: CNN
Tuy nhiên, các nhà khảo cổ lo ngại nhiều di sản có thể biến mất trước khi được nghiên cứu đầy đủ.
Theo nhà khảo cổ Shinatria Adhityatama thuộc Cơ quan Nghiên cứu và Đổi mới quốc gia Indonesia, hoạt động khai khoáng, nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản và phát triển công nghiệp gần các hang động có thể làm thay đổi điều kiện môi trường, đẩy nhanh quá trình xuống cấp.
Tình trạng hư hại diễn ra nhanh hơn dự kiến. Các nhà khảo cổ Indonesia ghi nhận những mảng tranh có kích thước bằng bàn tay đã bong mất chỉ trong chưa đầy 5 tháng theo dõi tại một số địa điểm.
Các chuyên gia cho rằng cần thường xuyên giám sát nhiệt độ, độ ẩm, vi khí hậu trong hang và hoạt động kết tinh muối để tìm biện pháp bảo tồn phù hợp. Đồng thời việc chụp ảnh tư liệu và xây dựng mô hình 3D cũng rất quan trọng, nhằm lưu giữ hình ảnh những tác phẩm có nguy cơ biến mất.
Theo các nhà nghiên cứu, bên cạnh nỗ lực bảo tồn tại chỗ, việc hạn chế biến đổi khí hậu trên quy mô toàn cầu cũng là điều cần thiết để bảo vệ những chứng tích quý giá về lịch sử văn hóa nhân loại.
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận