Ngày 28-4, Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN - Liên minh châu Âu (EU) lần thứ 25 diễn ra tại Brunei, với sự tham dự của Bộ trưởng Ngoại giao và đại diện các nước ASEAN cùng 27 quốc gia thành viên EU. Đoàn Việt Nam do Uỷ viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung dẫn đầu.

Hướng tới FTA giữa ASEAN và EU

Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, tại hội nghị, các bộ trưởng chia sẻ quan ngại sâu sắc về những diễn biến nhanh chóng và phức tạp của tình hình thế giới và khu vực, trong đó có tình hình các cuộc xung đột trên thế giới, với những tác động sâu rộng đến kinh tế, thương mại, năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Các nước nhấn mạnh ASEAN và EU chia sẻ tầm quan trọng và lợi ích chung trong việc duy trì hòa bình, và ổn định cho phát triển, củng cố các thể chế đa phương và Liên hợp quốc, thúc đẩy đối thoại, lòng tin, tuân thủ luật pháp quốc tế, giải quyết hòa bình các tranh chấp, cũng như hợp tác chống tội phạm xuyên quốc gia, an ninh mạng và an ninh biển.

Trên cơ sở những tiến triển tích cực của quan hệ và hợp tác ASEAN - EU thời gian qua, các nước nhất trí tiếp tục tăng cường hợp tác hai bên về kinh tế, thương mại, đầu tư, kết nối hạ tầng, kết nối số….

Hai bên thống nhất sẽ sớm đưa vào triển khai Hiệp định Vận tải hàng không toàn diện ASEAN - EU (CATA) - hiệp định vận tải hàng không đầu tiên giữa hai tổ chức khu vực trên thế giới, nhằm tăng cường kết nối giữa người dân và nền kinh tế hai khu vực. Bên cạnh đó, thúc đẩy hợp tác về kinh tế số trên cơ sở Hiệp định khung ASEAN về kinh tế số (DEFA).

Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc khai thác hiệu quả các thỏa thuận thương mại tự do (FTA) như FTA của EU với Việt Nam và Singapore, ASEAN và EU cũng đặt mục tiêu xây dựng một FTA giữa ASEAN và EU trong dài hạn.

Các nước cũng sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác trong ứng phó với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, quản lý thiên tai, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững, giáo dục, giao lưu nhân dân… trên cơ sở các chương trình hợp tác và sáng kiến hỗ trợ của EU dành cho ASEAN, bao gồm Cửa ngõ Toàn cầu (Global Gateway), Chương trình Kết nối Bền vững ASEAN - EU (SCOPE), Sáng kiến Xanh ASEAN - EU.

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung khẳng định Việt Nam và ASEAN coi trọng quan hệ đối tác với EU, ủng hộ tăng cường hợp tác toàn diện, thực chất và hiệu quả giữa ASEAN và EU.

Ông Lê Hoài Trung nhấn mạnh hai khu vực và hai tổ chức có nhiều lợi ích chiến lược chung và quan điểm tương đồng trên nhiều vấn đề quan trọng, đồng thời đều là những mô hình hội nhập khu vực thành công. Do đó việc ASEAN và EU tiếp tục tăng cường phối hợp và hợp tác có ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh khu vực và thế giới hiện nay.

Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam cũng đề nghị hai bên tăng cường đối thoại chiến lược, hiểu biết lẫn nhau, phối hợp trong phòng ngừa, quản lý và ứng phó thách thức chung.

Đồng thời, trao đổi về các phương thức, lĩnh vực hợp tác mới như hướng tới xây dựng một FTA liên khu vực, đẩy nhanh việc phê chuẩn đưa CATA vào triển khai và thông qua Bộ Quy tắc Thương mại số ASEAN - EU trong năm 2026.

Các nước EU quan tâm mở rộng đầu tư, hợp tác với Việt Nam

Nhân dịp tham dự hội nghị tại Brunei, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã có cuộc gặp với Phó thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Lào Thongsavan Phomvihane và Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Thái Lan Sihasak Phuangketkeow.

Cùng ngày, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã có các cuộc tiếp xúc song phương với Phó Chủ tịch Ủy ban châu Âu, Đại diện cấp cao EU về chính sách đối ngoại và an ninh Kaja Kallas; quan chức ngoại giao cấp cao đại diện các nước Slovenia, Cộng hòa Czech, Áo, Lithuania, Đức, Ba Lan và Cộng hòa Cyprus.

Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị các đối tác phối hợp cùng Việt Nam tạo bước phát triển mạnh mẽ, thực chất trong hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư. Bên cạnh đó, đề nghị thúc đẩy 6 nước thành viên EU còn lại sớm hoàn tất phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ Đầu tư Việt Nam – EU (EVIPA). Ông cũng đề nghị EU ghi nhận nỗ lực của Việt Nam, sớm gỡ bỏ thẻ vàng IUU đối với hải sản Việt Nam và đưa Việt Nam ra khỏi "Danh sách các quốc gia không hợp tác về thuế".

Trao đổi với Đại diện cấp cao EU, Bộ trưởng Lê Hoài Trung mong muốn hai bên tiếp tục đẩy mạnh hợp tác đào tạo nhân lực chất lượng cao thông qua các cơ chế ERASMUS+ và Horizon Europe.

Đáp lại, Đại diện cấp cao EU Kaja Kallas cho biết các nước EU quan tâm làm sâu sắc hơn nữa quan hệ hợp tác với Việt Nam để tương xứng với khuôn khổ Đối tác chiến lược toàn diện vừa được thiết lập, đặc biệt trong lĩnh vực chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP).

Với Cộng hòa Czech, Bộ trưởng Ngoại giao Việt Nam đề nghị tăng cường hợp tác du lịch thông qua đơn giản hóa thủ tục cấp thị thực, hỗ trợ Việt Nam mở đường bay thẳng tới thủ đô Praha; tiếp tục hỗ trợ cộng đồng người Việt Nam tại Cộng hòa Czech.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Cộng hòa Czech nhất trí hai bên cần sớm hoàn thiện chương trình hành động triển khai khuôn khổ Đối tác chiến lược; thúc đẩy hợp tác lao động, thương mại và quốc phòng.

Với Lithuania, ông Lê Hoài Trung đề nghị hai bên hợp tác đầu tư, chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ đào tạo nhân lực công nghệ cao như công nghệ laser, sinh học, fintech, quản trị an ninh mạng, xây dựng và quản lý hệ thống lưới điện. Về phần mình, Bộ trưởng Ngoại giao Lithuania bày tỏ quan tâm hợp tác hạ tầng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG), trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ cao, xuất nhập khẩu hàng nông sản và du lịch.

Đề nghị Đức tiếp tục duy trì vị trí là đối tác thương mại và đầu tư hàng đầu của Việt Nam tại châu Âu, Bộ trưởng Lê Hoài Trung mong Đức sớm tổ chức Diễn đàn Doanh nghiệp Đức tại châu Á - Thái Bình Dương ở Việt Nam.

Đáp lại, Quốc vụ khanh Ngoại giao Đức bày tỏ hài lòng về kết quả hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước trong các dự án trọng điểm như đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Hạ Long, mong muốn mở rộng hơn nữa hợp tác trong các dự án tương tự tại Việt Nam.

Với Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Ba Lan, Bộ trưởng Lê Hoài Trung đề nghị sớm công nhận cộng đồng người Việt là dân tộc thiểu số theo pháp luật nước sở tại, tạo điều kiện để bà con ổn định cuộc sống và đóng góp tích cực hơn cho xã hội Ba Lan.

Phó thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao và các vấn đề châu Âu Slovenia mong muốn đẩy mạnh hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực logistics, cảng biển; mở rộng hợp tác đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, khoa học vũ trụ.

Bộ trưởng Ngoại giao Cộng hòa Cyprus bày tỏ coi trọng và mong muốn tăng cường đầu tư trong lĩnh vực dược và hàng hải tại Việt Nam. Cyprus mong tiếp nhận thêm lao động Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực hàng hải.

'Việt Nam là mỏ neo của EU tại ASEAN'

Sự kiện Việt Nam - Liên minh châu Âu (EU) nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diễn diễn ra vào thời điểm đặc biệt quan trọng, đánh dấu lần đầu tiên EU có quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với một quốc gia ở Đông Nam Á.