Do vậy, ngành điện khuyến cáo người dùng chủ động các giải pháp sử dụng năng lượng hiệu quả, tiết kiệm chi phí.

Khi chi phí điện ngày càng lớn, việc chủ động nguồn điện, dịch chuyển thời điểm sử dụng và tận dụng năng lượng tái tạo đang dần trở thành xu hướng, nhất là trong bối cảnh tiêu thụ điện toàn TP tăng nhanh ngay từ đầu mùa nắng.

Tối ưu hóa "nắng trời" để giảm chi phí tiền điện

Nằm tại khu vực sầm uất, cơ sở kinh doanh của ông Nguyễn Văn Hoàng (phường Gia Định, TP.HCM) luôn tấp nập khách ra vào. Thế nhưng, đằng sau sự nhộn nhịp đó là nỗi lo thường trực về hóa đơn tiền điện. Với hàng loạt máy lạnh công suất lớn phải chạy liên tục để phục vụ khách, gia đình ông phải chi trả từ 32 - 33 triệu đồng tiền điện mỗi tháng.

Không cam lòng nhìn lợi nhuận bị "bào mòn" bởi giá điện kinh doanh, ông Hoàng đã quyết định chi 550 triệu đồng để lắp đặt hệ thống điện mặt trời áp mái hoàn chỉnh trên diện tích mái khoảng 250m², trong đó có hệ thống lưu trữ (ắc quy) và bộ biến tần (Inverter) hiện đại, cho phép ông chủ động quản lý nguồn năng lượng.

Vào ban ngày cơ sở sẽ tận dụng tối đa nguồn nắng để chạy máy lạnh trực tiếp và nạp đầy vào hệ thống bình ắc quy lưu trữ. Từ 17h - 22h đêm, khi giá điện kinh doanh lên mức cao nhất, ông điều khiển hệ thống xả điện từ bình lưu trữ để cung cấp cho toàn bộ cơ sở, thay vì phải mua điện lưới giá cao.

Sau 22h, khi giá điện Nhà nước giảm xuống mức rẻ nhất, ông mới chủ động chuyển sang dùng điện lưới để giữ lại lượng điện dự phòng để bảo vệ tuổi thọ ắc quy. 

Mọi thao tác này đều được ông thực hiện trên chiếc điện thoại di động thông minh. "Hệ thống này tự động hoàn toàn, mình chỉ cần theo dõi và điều chỉnh từ xa. Muốn xài điện bình lúc nào, muốn tắt lúc nào hay dự phòng ra sao đều nằm trong lòng bàn tay", ông Hoàng nói.

Nhờ vậy trong tháng 3 vừa qua dù hoạt động kinh doanh vẫn diễn ra bình thường trong bối cảnh nắng nóng, nhưng cơ sở này chỉ phải đóng 7,3 triệu đồng tiền điện, giảm mạnh so với con số hơn 32 triệu đồng trước đây, tiết kiệm được gần 25 triệu đồng mỗi tháng. Theo ông Hoàng, so với mức phí đầu tư ban đầu, ước chừng khoảng 2 năm ông sẽ "hòa vốn".

"Dòng điện qua ắc quy cực kỳ ổn định, không khác gì điện lưới quốc gia", ông Hoàng nói và cho biết ngay cả khi bước vào mùa mưa, hiệu suất tấm pin có thể giảm còn khoảng 70 - 80% so với mùa nắng, nhưng vẫn không quá lo lắng vì thời tiết mát mẻ giúp nhu cầu sử dụng máy lạnh giảm xuống, tự khắc cân bằng lại bài toán tiêu thụ.

Nhiều giải pháp chủ động tiết kiệm điện

Ông Bùi Trung Kiên (Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM) cho biết trong tháng 3-2026, sản lượng điện tiêu thụ ghi nhận bình quân đạt 168,61 triệu kWh/ngày cao hơn 30,31% so với tháng 2 và cao hơn 2,8% so với cùng kỳ tháng 3-2025 là 164,01 triệu kWh/ngày.

Tại TP.HCM (mới), sản lượng tiêu thụ điện cao nhất đạt 176,904 triệu kWh rơi vào ngày 31-3, tăng 4,66% so với sản lượng tiêu thụ điện ngày cao nhất trong ba tháng đầu năm 2025. Trước thực trạng tiêu thụ điện tăng cao, TP.HCM sẽ thực hiện các giải pháp cấp bách tăng cường tiết kiệm điện trong ba tháng liên tục từ 1-4 đến 30-6.

Để thực hiện yêu cầu này, theo ông Kiên, người dân và doanh nghiệp cần sử dụng điện theo nguyên tắc 4 đúng: đúng lúc, đúng chỗ, đúng cách, đúng nhu cầu, đồng thời tối ưu hóa sử dụng máy lạnh và thiết bị làm mát. Đây là nhóm thiết bị tiêu thụ điện năng lớn nhất trong mùa khô.

Để giảm thiểu hóa đơn tiền điện mà vẫn đảm bảo sự thoải mái, đơn vị này khuyến nghị người dân cài đặt nhiệt độ hợp lý, duy trì nhiệt độ máy lạnh ở mức 26oC trở lên, bởi việc tăng thêm 1oC có thể giúp tiết kiệm khoảng 7 - 10% điện năng tiêu thụ của thiết bị.

Ngoài ra, cần vệ sinh, bảo dưỡng định kỳ để nâng cao hiệu suất, thực hiện rửa lưới lọc bụi 1 tháng/lần và bảo dưỡng toàn diện máy lạnh từ 3 - 6 tháng/lần. Máy lạnh bẩn có thể làm giảm hiệu suất làm lạnh và tiêu tốn thêm 15% điện năng. Đảm bảo độ kín, kiểm tra các khe hở cửa sổ, cửa ra vào để tránh thất thoát nhiệt.

Một chuyên gia ngành điện cũng khuyến cáo người dùng tăng cường sử dụng các giải pháp làm mát tự nhiên, tận dụng thông gió, che chắn bức xạ nhiệt (rèm, phim cách nhiệt, trồng cây xanh...) nhằm giảm nhiệt độ trong nhà, qua đó giảm nhu cầu sử dụng thiết bị làm mát.

Cũng theo chuyên gia này, việc thực hiện triệt để việc tắt các thiết bị điện khi không sử dụng, rút phích cắm các thiết bị điện tử không cần thiết để tránh tiêu hao điện năng ở chế độ "chờ" là rất cần thiết, vừa tiết kiệm vừa an toàn.

Khi mua thiết bị, cần ưu tiên lựa chọn thiết bị có dán nhãn năng lượng hiệu suất cao (từ 4 - 5 sao) hoặc sử dụng công nghệ Inverter khi mua sắm mới nhằm tối ưu hóa điện năng tiêu thụ. Sử dụng thiết bị đúng công suất và nhu cầu thực tế, hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị điện công suất lớn trong cùng thời điểm.

"Về lâu dài người dân nên đầu tư lắp đặt hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ nhằm giảm chi phí tiền điện và góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện, có thể kết hợp lắp đặt hệ thống lưu trữ năng lượng (BESS) để tối ưu hóa hiệu quả kinh tế của hệ thống điện mặt trời mái nhà", vị này khuyến cáo.

Ứng phó với tháng nóng nhất

Dự báo tháng 4 là tháng cao điểm nắng nóng tại Nam Bộ, là đơn vị phụ trách 8 tỉnh, thành phố tại khu vực, Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) cũng đã làm việc với khách hàng để thực hiện ký thỏa thuận thực hiện tiết kiệm điện với từng nhóm khách hàng.

Tính tới thời điểm hiện tại của năm nay, đơn vị đã rà soát 261.901 khách hàng thuộc các nhóm: chiếu sáng công cộng, hành chính sự nghiệp, thương mại dịch vụ và sản xuất công nghiệp, dự kiến hoàn tất trước 30-4. Đối với khách hàng công nghiệp và doanh nghiệp FDI, đơn vị kết hợp tư vấn dịch chuyển phụ tải, điều chỉnh phụ tải, tiết kiệm điện, ký kết thỏa thuận với từng khách hàng.

Đến cuối tháng 3, doanh nghiệp này đã ký thỏa thuận tiết kiệm điện 17.734/17.781 khách hàng có sản lượng tiêu thụ điện năm 2025 từ 100.000kWh trở lên (đạt 99,74%), ký 5.205/5.205 thỏa thuận điều chỉnh phụ tải, đạt 100%. Song song đó các công ty điện lực đã cập nhật 100% biểu đồ cam kết của 4.572 khách hàng với tiềm năng dịch chuyển 589,02MW vào chương trình DRMS để theo dõi.

Thời gian tới doanh nghiệp này cho biết sẽ tiếp tục mở rộng ký cam kết thực hiện dịch chuyển phụ tải và điều chỉnh phụ tải đối với khách hàng sử dụng từ 500.000kWh trở lên. Đặc biệt sẽ làm việc với khách hàng để ký cam kết tiết kiệm ít nhất 3% điện năng tiêu thụ trong năm 2026.

Cùng thực hiện giải pháp biến "ánh nắng thành năng lượng", EVNSPC cũng vận động khách hàng lắp điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ để sử dụng kết hợp dùng bộ lưu trữ để sử dụng điện được tối ưu.

Đến nay đã có 1.581 nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu, với tổng công suất 443MWp đã lắp đặt, đi vào vận hành với lượng điện năng tương đương 1% thương phẩm.

EVNSPC cũng đã chỉ đạo các công ty điện lực tăng cường vận động, hỗ trợ, tư vấn và tạo điều kiện thuận lợi về lắp đặt, đấu nối cho khách hàng.

Tiêu dùng điện 2-3 triệu/tháng, lắp điện mặt trời mái nhà bao lâu thu hồi được vốn?

Chi phí sử dụng điện từ 2-3 triệu đồng/tháng với các hộ gia đình ngày càng phổ biến khiến nhu cầu lắp đặt điện mặt trời mái nhà tăng cao. Vậy sử dụng hệ thống áp mái với công suất bao nhiêu là phù hợp với thời gian thu hồi vốn ra sao?