75% ca ung thư phổi phát hiện muộn: Phát hiện sớm để tăng cơ hội sống

Ung thư là một trong các bệnh không lây nhiễm được ưu tiên trong chiến lược phòng, chống bệnh không lây nhiễm; định hướng chung là tăng cường phòng bệnh, phát hiện sớm và quản lý bệnh hiệu quả.

Xếp thứ 2 ca mắc mới, nhưng dẫn đầu ca tử vong

Theo số liệu GLOBOCAN 2024, hằng năm nước ta ghi nhận hơn 23.000 ca ung thư phổi mới (đứng thứ 2 trong các loại ung thư) và hơn 21.000 ca tử vong vì bệnh này (đứng thứ 1 về số ca tử vong do ung thư) .

TS.BS Diệp Bảo Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, cho biết ung thư phổi vẫn có tỉ lệ phát hiện muộn rất cao khiến chi phí điều trị tăng lên trong khi hiệu quả cải thiện thời gian sống không đạt được như giai đoạn sớm.

Theo ông, nguyên nhân chủ yếu là người dân chưa hình thành thói quen khám sức khỏe định kỳ, trong khi bệnh ở giai đoạn sớm thường diễn tiến âm thầm, ít có triệu chứng rõ ràng.

TS.BS Lê Tuấn Anh, Giám đốc Trung tâm Ung bướu Bệnh viện Chợ Rẫy cũng cho hay gánh nặng ung thư phổi tại châu Á là vấn đề sức khỏe nghiêm trọng so với nhiều khu vực trên thế giới và tiếp tục là vấn đề y tế công cộng cần được ưu tiên.

Tại Việt Nam, ung thư phổi nằm trong nhóm ba loại ung thư có số ca mắc mới cao nhất (cùng ung thư gan và ung thư vú), đồng thời là một trong những nguyên nhân gây tử vong hàng đầu do ung thư ở cả nam và nữ.

Phát hiện sớm quyết định chất lượng điều trị

TS.BS Tuấn Anh dẫn chứng các nghiên cứu về ung thư phổi theo hệ thống phân giai đoạn TNM cho thấy tiên lượng sống của người bệnh phụ thuộc đáng kể vào giai đoạn bệnh. Tỉ lệ sống 5 năm ở giai đoạn rất sớm cao hơn nhiều so với bệnh di căn.

Chính vì vậy, việc tầm soát để phát hiện sớm đóng vai trò quyết định trong việc cải thiện kết quả điều trị. Phát hiện càng sớm thì khả năng can thiệp bằng các phương pháp như phẫu thuật, xạ trị hoặc liệu pháp nhắm đích càng hiệu quả, giúp giảm tỉ lệ tử vong.

TS.BS Tuấn Anh cho biết thêm, hiện phương pháp chụp cắt lớp vi tính liều thấp được xem là “tiêu chuẩn vàng” trong tầm soát bệnh ung thư phổi.

Các nghiên cứu cho thấy sàng lọc ung thư phổi bằng chụp cắt lớp vi tính liều thấp (LDCT) giúp tăng khả năng phát hiện ung thư phổi ở giai đoạn sớm và giảm nguy cơ tử vong do ung thư phổi. Đặc biệt, LDCT giúp giảm 20% nguy cơ tử vong do ung thư phổi so với chụp X-quang ngực .

Dù đã được đưa vào các khuyến cáo chính thức, việc áp dụng phương pháp chụp cắt lớp vi tính liều thấp vẫn chưa đồng bộ giữa các cơ sở y tế.

Các bác sĩ kỳ vọng khi chương trình tầm soát được mở rộng và tiếp cận đúng nhóm nguy cơ, số ca ung thư phổi được phát hiện ở giai đoạn sớm sẽ tăng lên, qua đó nâng cao hiệu quả điều trị và cải thiện đáng kể cơ hội sống cho người bệnh.

Làm gì để giảm nguy cơ mắc ung thư phổi?

PGS.TS Trần Văn Ngọc, Chủ tịch Hội Hô hấp TP.HCM nhấn mạnh, việc phòng ngừa và phát hiện sớm đóng vai trò quan trọng trong giảm gánh nặng ung thư phổi.

Một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ ung thư phổi gồm: đang hút thuốc lá hoặc có tiền sử hút thuốc lá, có người thân trực hệ trong gia đình mắc ung thư phổi, người thường xuyên tiếp xúc với các chất độc hại, người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc bệnh phổi mô kẽ.

Những yếu tố này cần được bác sĩ đánh giá cùng với tuổi và và mức phơi nhiễm thuốc lá để xác định nguy cơ. Đặc biệt, người từ 50 - 80 tuổi có tiền sử hút thuốc tích lũy 20 bao/năm trở lên nên được bác sĩ đánh giá về khả năng sàng lọc bằng LDCT.

Để giảm nguy cơ mắc ung thư phổi, PGS.TS Trần Văn Ngọc khuyến cáo người dân ngừng hút thuốc lá và tránh hít khói thuốc thụ động, hạn chế tiếp xúc với các tác nhân gây ung thư như asbest, radon, benzen... và các hóa chất độc hại khác.

Duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, tăng cường rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu chất chống oxy hóa và vitamin; hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhanh, đồ chiên rán hoặc nướng cháy. Tập thể dục thường xuyên, duy trì cân nặng hợp lý, cân bằng giữa công việc và cuộc sống, hạn chế căng thẳng để nâng cao sức khỏe tổng thể.

Tăng cường phòng chống và sàng lọc phát hiện sớm ung thư phổi, cách nào?

Ngày 5-2, Hội thảo khoa học chuyên đề “Tăng cường công tác phòng chống, sàng lọc phát hiện sớm ung thư phổi: Kinh nghiệm quốc tế và định hướng tại Việt Nam” đã được Bệnh viện K và Cục Phòng bệnh đồng tổ chức.