ThS Nguyễn Xuân Tuấn, bác sĩ nội trú chuyên khoa ung bướu, chia sẻ anh cũng gặp những câu hỏi tương tự.

Khi được hỏi kỹ hơn, nhiều người bệnh cho biết không bữa nào quá thịnh soạn, nhưng ngày nào cũng "nhón" một ít bánh chưng, vài lát giò, một nắm hạt, thêm ly bia khi tiếp khách. Những bữa ăn nhỏ lặp đi lặp lại suốt 7 - 10 ngày tưởng như vô hại ấy lại chính là nguyên nhân khiến mỡ máu âm thầm tăng cao.

Theo các bác sĩ, mỡ máu hiếm khi tăng vọt chỉ vì một bữa tiệc lớn. Cơ thể có thể thích nghi với một bữa ăn nhiều năng lượng, nhưng lại khó "chịu đựng" được việc ăn vặt liên tục, thiếu kiểm soát trong nhiều ngày.

"Để giữ mỡ máu ổn định trong dịp Tết, người dân không cần phải kiêng khem khắt khe hay từ chối mọi món ngon truyền thống. Chỉ cần điều chỉnh một vài thói quen cơ bản, sức khỏe hoàn toàn có thể được bảo toàn", bác sĩ Tuấn chia sẻ.

Cách kiểm soát mỡ máu ngày Tết

1: Ăn đúng lượng đạm: Trước hết, cần hiểu rằng người có mỡ máu cao không phải ăn ít đạm, mà là ăn đúng loại đạm. Đạm nạc từ cá, đặc biệt là các loại cá biển giàu omega-3 như cá hồi, cá thu hay cá mòi, cùng với thịt gia cầm bỏ da, thịt nạc như thăn heo, thăn bò là những lựa chọn phù hợp. 

Omega-3 đã được chứng minh giúp giảm triglyceride và bảo vệ tim mạch. Vấn đề không nằm ở việc "ăn thịt hay không", mà là ăn loại thịt nào và ăn với lượng ra sao.

2: Ưu tiên chế biến ít dầu mỡ: Cách chế biến món ăn cũng ảnh hưởng trực tiếp đến lượng chất béo bão hòa đưa vào cơ thể. Các món hấp, luộc, kho nhạt hay áp chảo với rất ít dầu mỡ nên được ưu tiên trong mâm cơm ngày Tết. 

Ngược lại, các món chiên ngập dầu, quay nhiều mỡ hay xào quá nhiều dầu có thể khiến mỡ máu tăng nhanh hơn dù khẩu phần không lớn.

3: Tăng cường rau xanh: Một nguyên tắc quan trọng khác thường bị bỏ quên trong những ngày lễ là bữa ăn nào cũng cần có rau xanh. 

Rau không chỉ giúp giảm hấp thu cholesterol, ổn định đường huyết mà còn tạo cảm giác no, hạn chế việc ăn quá tay các món giàu năng lượng. Nếu mỗi bữa có ít nhất một đến hai món rau, chất xơ sẽ trở thành "trợ thủ" đắc lực giúp kiểm soát mỡ máu hiệu quả hơn.

4: Chọn trái cây ít ngọt: Với trái cây, người có mỡ máu cao nên chọn các loại ít ngọt như bưởi, táo, lê, kiwi hay dâu tây. 

Trái cây nên được ăn nguyên quả thay vì ép lấy nước, bởi nước ép làm mất đi phần lớn chất xơ và khiến đường huyết tăng nhanh, gián tiếp ảnh hưởng đến chuyển hóa lipid trong cơ thể.

5: Có cần kiêng bánh chưng: Nhiều người băn khoăn liệu bánh chưng, món ăn biểu tượng của ngày Tết có cần kiêng tuyệt đối hay không. Câu trả lời của bác sĩ là không cần. 

Bánh chưng không phải "thủ phạm" nếu được ăn với lượng vừa phải, không ăn liên tục nhiều ngày và không ăn kèm quá nhiều thịt mỡ. Điều đáng lo không nằm ở một miếng bánh, mà ở tổng lượng và tần suất tiêu thụ trong suốt kỳ nghỉ.

6: Hạn chế rượu bia: Rượu bia, đặc biệt với những người có triglyceride cao, lại là câu chuyện khác. Rượu bia có thể làm triglyceride tăng rất nhanh, vì vậy nếu đã có rối loạn mỡ máu, việc hạn chế tối đa đồ uống có cồn là điều nên làm để tránh những biến động bất lợi sau Tết.

7: Vận động đủ, ngủ đủ: Cuối cùng, mỡ máu không chỉ chịu tác động từ ăn uống mà còn liên quan chặt chẽ đến vận động và giấc ngủ. 

Duy trì thói quen đi bộ 20 - 30 phút mỗi ngày, tránh ăn khuya, không vừa xem tivi vừa nhâm nhi đồ ăn vặt và cố gắng ngủ đủ 7 - 8 giờ mỗi đêm sẽ giúp chuyển hóa lipid ổn định hơn. Thiếu ngủ và ít vận động đều là những yếu tố âm thầm làm rối loạn mỡ máu.

Các bác sĩ cũng lưu ý, với những người đang dùng thuốc hạ mỡ máu, tuyệt đối không nên tự ý ngưng thuốc chỉ vì nghĩ rằng "Tết nghỉ vài hôm không sao". Việc dừng thuốc đột ngột có thể khiến chỉ số mỡ máu tăng nhanh sau kỳ nghỉ. Nếu cần điều chỉnh, người bệnh nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ điều trị.

Chế độ ăn phòng tăng mỡ máu ở người cao tuổi

Theo khảo sát của Viện Dinh dưỡng quốc gia, hiện có hơn 50% người cao tuổi Việt Nam mắc rối loạn mỡ máu, nguyên nhân hàng đầu gây tử vong liên quan đến bệnh tim mạch.