Nhiều người dè dặt hơn khi muốn giúp đỡ ai đó: "Liệu tiền mình gửi có đến tay người cần nhận?", "Liệu có bị lợi dụng không?"…

Mỗi khi có những vụ việc bị phản ánh thiếu minh bạch, lòng tin cũng lung lay theo. Người ta ngại giúp nhau, ngại mở lòng. Câu hỏi lớn nhất là: làm sao để thiện nguyện trở thành một dấu son trong lòng công chúng thay vì là đề tài nghi ngờ mỗi khi có chuyện không hay liên quan đến từ thiện?

Có lẽ điều đầu tiên và quan trọng nhất: minh bạch không chỉ là trách nhiệm mà là nền tảng đạo đức của mọi hoạt động thiện nguyện. Minh bạch từ tài khoản, sao kê, cách phân phối quà, danh sách nhận hỗ trợ, báo cáo hình ảnh - tất cả phải được công khai, dễ truy cập và dễ hiểu.

Thứ hai, quy trình tổ chức chuyên nghiệp. Các nhóm thiện nguyện không thể vận hành bằng cảm tính mãi được. Khi dự án lớn, dòng tiền lớn, số người tham gia lớn thì việc chuyên nghiệp hóa - từ nhân sự, kiểm toán nội bộ, quy chế vận hành - là bắt buộc. Tâm thiện thôi không đủ để vận hành một mô hình lớn, cần cả năng lực và sự rạch ròi.

Thứ ba, giảm sự lệ thuộc vào cá nhân. Một dự án mà quyền quyết định tập trung vào một người, tài khoản gắn với một cá nhân hay quy trình không có người kiểm soát độc lập thì nguy cơ sai lệch là rất lớn - dù vô ý hay cố ý. Thiện nguyện không phải chỉ bằng "niềm tin cá nhân".

Thứ tư, tôn trọng người nhận. Tôi từng đứng trước những mái nhà xiêu vẹo, gặp những đứa trẻ chỉ có cơm chan nước mắm và những cụ già không còn đủ sức đi nhận quà. Điều họ cần nhất không chỉ là món quà, họ cần được đối xử đàng hoàng. 

Mọi khuyết điểm trong việc trao - nhận trong quản lý cuối cùng đều không chỉ làm tổn thương người đóng góp mà còn làm tổn thương chính những người yếu thế mà chúng ta muốn giúp.

Cuối cùng, cộng đồng nên có thói quen trao gửi có trách nhiệm. Đừng vội chuyển tiền chỉ vì một bài viết cảm động, một video viral (lên xu hướng) trên mạng. Hãy tìm hiểu kỹ câu chuyện, xem cơ chế quản lý tiền đóng góp và đặt câu hỏi khi cần. Lòng tốt có thể xuất phát từ cảm xúc nhưng phải được thực hiện bằng lý trí.

Thiện nguyện không chỉ là trao đi vật chất mà còn là giữ gìn phẩm giá của cả người giúp và người được giúp. Muốn làm được điều ấy cần ba chữ: tâm sáng - cách rõ (mọi bước đều công khai, giám sát được) - việc sạch (tài chính rạch ròi).

Khi các nhóm thiện nguyện hướng đến chuẩn mực này, tôi tin rằng mỗi bàn tay đưa ra đều được đón nhận bằng sự tin yêu và những vết rạn niềm tin hôm nay sẽ dần được hàn gắn.

Quà của bạn đọc Tuổi Trẻ đến với thầy trò vùng lũ Khánh Hòa

Trong hai ngày 2 và 3-12, báo Tuổi Trẻ tổ chức trao quà của bạn đọc và các đơn vị tài trợ tặng giáo viên, học sinh các trường bị thiệt hại nặng do mưa lũ vừa qua tại các phường Bắc Nha Trang, Nam Nha Trang và Tây Nha Trang.