Y học và nhạc Trịnh thì có gì liên quan?

Đó là câu hỏi mà các y bác sĩ Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cùng các chuyên gia văn hóa đi tìm câu trả lời trong tọa đàm ngày 20-11.

Y học và nhạc Trịnh thì có liên quan gì nhau? - Ảnh 1.

Tọa đàm Y học và nhạc Trịnh diễn ra chiều 20-11 tại hội trường 1, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Hà Nội - Ảnh: ĐẬU DUNG

Có không ít người bệnh nặng, bệnh nhân ung thư, người sắp đi xa và cả lực lượng y bác sĩ yêu thích nhạc Trịnh. Vì sao vậy?

Nhạc Trịnh giúp con người tỉnh thức

GS Thái Kim Lan kể ở thế hệ của bà, lớp trẻ khi nghe nhạc Trịnh thường có cảm giác ông là người đã "đạt đạo" và ngộ ra triết lý cuộc đời từ khi còn rất trẻ.

"Nhạc Trịnh tạo ấn tượng lớn nhờ sự kết hợp giữa ngôn từ và âm nhạc. Trong lời ca, Trịnh Công Sơn thường đưa ra những góc nhìn bất ngờ mang tính giải thoát", Thái Kim Lan nói.

Bà ví dụ, với câu hỏi đạo đức học quen thuộc kiểu sách giáo khoa thư "Sống trong đời sống, cần có một tấm lòng, để làm gì", Trịnh Công Sơn lại đưa ra câu trả lời phủ định đầy bất ngờ: "Để làm gì, em có biết không? Để gió cuốn đi".

Sự phủ định này khiến người nghe giật mình, suy tư lại và cảm thấy được cởi bỏ những ràng buộc.

"Tư tưởng của ông không phải là sự tuân thủ đạo đức khô xơ, mà là một tâm hồn tự do, thôi thúc đổi mới tư duy, giúp con người tỉnh thức và quay trở lại làm cho tấm lòng ấy đẹp hơn, tròn trịa hơn", bà nói.

TS Ngôn ngữ và văn minh Đông Á Nguyễn Nam nhận thấy nhạc sĩ Trịnh Công Sơn tiếp cận chủ đề "sống và chết" một cách rất nhẹ nhàng, an nhiên. Dù cái chết trước sau cũng đến, nhạc sĩ vẫn nhắn nhủ con người hãy sống trọn vẹn từng phút giây hiện tại.

Y học và nhạc Trịnh thì có liên quan gì nhau? - Ảnh 2.

GS Thái Kim Lan và TS Nguyễn Nam - Ảnh: ĐẬU DUNG

Ví dụ bài hát Còn thấy mặt người thể hiện tinh thần hiện sinh tích cực: mỗi sáng thức dậy còn thấy mình tồn tại và còn nhìn thấy khuôn mặt của những người thân quen, thì lòng cũng đã thấy vui.

Dẫn lại góc nhìn của nhà nghiên cứu người Mỹ John Schafe, TS Nguyễn Nam chỉ ra rằng "Trịnh Công Sơn đã diễn đạt các triết lý sống bằng một thứ triết học nhẹ nhàng, trí thức nhưng không thoát ly đời sống, giúp con người có thêm nghị lực sống tốt hơn từng ngày".

Y học và nhạc Trịnh thì có liên quan gì nhau? - Ảnh 3.

Ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh (giữa) - em gái nhạc sĩ Trịnh Công Sơn - Ảnh: ĐẬU DUNG

Từ nhạc Trịnh đến y học nhân văn

Từ nhạc Trịnh, các diễn giả mở rộng sang câu chuyện y học nhân văn. Theo GS.TS Lê Hữu Song - Giám đốc Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Việt Nam trải qua nhiều cuộc chiến tranh nên ngành y tế có xuất phát điểm đi sau nhiều nước.

Trong điều kiện khó khăn đó, y tế trước đây mới chỉ đủ điều kiện tập trung vào chẩn đoán, điều trị khi người bệnh đã mắc bệnh; và ở thời điểm đó, việc chữa khỏi bệnh cho bệnh nhân đã là một điều hạnh phúc rất lớn. Nhưng giờ đây, điều đó là chưa đủ.

Y học nhân văn là một lĩnh vực liên ngành, kết hợp các ngành khoa học nhân văn cùng với y học tạo nên hệ sinh thái tri thức để giúp con người hiểu sâu hơn về bệnh tật, người bệnh, người thầy thuốc và bản chất của hoạt động khám chữa bệnh.

Y học và nhạc Trịnh thì có liên quan gì nhau? - Ảnh 4.

Ca sĩ Trịnh Vĩnh Trinh và nghệ sĩ Trần Mạnh Tuấn - Ảnh: ĐẬU DUNG

Nghệ sĩ saxophone Trần Mạnh Tuấn chơi nhạc tại Bệnh viện Trung ương 108 - Video: ĐẬU DUNG 

Triết lý này thể hiện mong muốn của bệnh viện là không chỉ chẩn đoán, điều trị bệnh mà còn chăm sóc toàn diện về cả vật chất lẫn tinh thần cho người bệnh, người nhà bệnh nhân và toàn thể cán bộ, nhân viên y tế.

Y học nhân văn đang là xu hướng phát triển và yêu cầu ngày càng quan trọng của xã hội văn minh.

GS Thái Kim Lan cho rằng y học ngay từ ban đầu đã mang tính chất nhân văn, xuất phát từ ý niệm của tiền nhân: con người cứu con người, chữa lành cho nhau xuất phát từ tình người, chứ không phải một thứ kỹ thuật hay nghề nghiệp đơn thuần. Mỗi thầy thuốc hay y sĩ đều hành nghề dựa trên tinh thần nhân văn giữa người với người.

Sự phát triển vượt bậc của khoa học kỹ thuật trong một giai đoạn dài đã vô tình bỏ quên ý niệm "con người" trong cái toàn thể hiện sinh.

Tiến bộ ở đây được hiểu là phải có "độ lùi" để nhìn lại cũng như có sự mở rộng khái niệm y học nhân văn.

"Y học nhân văn là một bước tiến bộ xã hội vì từ "độ lùi" đó, mở rộng khái niệm về bệnh lý và con người, chạm đến hiện sinh, hiện tượng, cơ thể và ngôn ngữ. Nó đưa y học quay trở lại trọn vẹn với hoạt động mang tính đạo đức cốt lõi ngay từ ban đầu là cứu người và chữa lành", bà giải thích.

Y học và nhạc Trịnh thì có liên quan gì nhau? - Ảnh 5.

Thiếu tướng Vũ Quốc Bình chia sẻ - Ảnh: ĐẬU DUNG

Dẫn trường hợp nghệ sĩ saxophone Trần Mạnh Tuấn - một bệnh nhân từng trải qua mổ não, ghép thận và kiên cường chiến đấu với bệnh tật, TS Nguyễn Nam đặt vấn đề: cần hiểu "y học nhân văn" thế nào cho trọn vẹn?

Ông nói câu chuyện bệnh lý thuần túy thuộc về y khoa chẩn đoán và trị liệu. Nhưng đằng sau đó là một con người với toàn bộ bối cảnh văn hóa, xã hội, âm nhạc và nghệ thuật.

Y học thông thường tập trung chẩn đoán và trị liệu cho căn bệnh, còn y học nhân văn giúp chúng ta nhìn thấy cả người bệnh và căn bệnh mà họ đang đối mặt. Y học nhân văn tiếp cận người bệnh với đầy đủ tư cách của một con người trọn vẹn chứ không phải một bệnh nhân đơn thuần.

Thiếu tướng, thầy thuốc nhân dân Vũ Quốc Bình - nguyên Cục trưởng Cục Quân y - cho rằng người làm nghề y thường đứng trước ranh giới sinh tử của người bệnh, phải dồn hết trí tuệ, công sức và luôn phải cân bằng, đắn đo giữa cái tốt - cái xấu, cái được - cái mất.

Ông gửi lời cảm ơn tới nhạc sĩ Trịnh Công Sơn bởi câu hát "Sống trong đời sống cần phải có một tấm lòng... để gió cuốn đi" đã giúp người thầy thuốc giải tỏa cảm xúc, thấy mọi thứ trở nên rất nhẹ nhàng và thanh thản.

Y học và nhạc Trịnh thì có gì liên quan? - Ảnh 6.Ngàn người nghe nhạc Trịnh Công Sơn bên sông Hương

Hàng ngàn người dân và du khách xứ Huế đã đến bên sân khấu bờ sông Hương (trước Trường THPT chuyên Quốc học Huế) để thưởng thức những ca khúc bất hủ của cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Trở thành người đầu tiên tặng sao cho bài viết 0 0 0
google Nguồn ưu tiên trên Google Ưu tiên Tuổi Trẻ trên Google Search. Xem hướng dẫn.
Bình luận (0)
thông tin tài khoản
Được quan tâm nhất Mới nhất Tặng sao cho thành viên
    Tải App

    Tuổi Trẻ Online Newsletters

    Đăng ký ngay để nhận gói tin tức mới

    Tuổi Trẻ Online sẽ gởi đến bạn những tin tức nổi bật nhất