Kỳ 1: Bán trường hàng loạt Kỳ 2: “Chỉ muốn bỏ trường mà đi...” Kỳ 3: Đừng coi trường tư là “của ai khác”

Phóng to

Một giờ học tại cơ sở mới của Trường ĐH Văn Hiến - Ảnh: Minh Giảng

Sau cuộc kiểm tra cam kết thành lập trường năm 2012 của Bộ GD-ĐT, Trường ĐH Văn Hiến đã bị đình chỉ tuyển sinh do không đảm bảo điều kiện cơ sở vật chất (toàn bộ đều thuê mướn). Tiếp đó, nội bộ trường lủng củng do quan điểm không thống nhất với việc có nhà đầu tư mới. Nhà đầu tư này thoái vốn, trường rơi vào cảnh cực kỳ khó khăn do thiếu kinh phí để duy trì hoạt động. Cuối năm 2012, Tập đoàn Hùng Hậu trở thành nhà đầu tư, chủ mới của trường ĐH này.

Chú trọng cơ sở vật chất

Ông Nguyễn Tấn Bình, thành viên hội đồng quản trị (HĐQT) Trường ĐH Văn Hiến, cho biết trường xác định triết lý đầu tư giáo dục là việc lâu dài, bền bỉ và nghiêm túc, khác với đầu tư kinh doanh sản phẩm hàng hóa dịch vụ thông thường. Những khó khăn của các trường ngoài công lập nói chung, trong đó có Trường ĐH Văn Hiến, chỉ là trước mắt. Ông cũng chia sẻ thêm có lẽ một số nhà đầu tư đại học chưa xác định được các yếu tố này dẫn đến thành phong trào, “mua vội, bán nhanh” như hiện nay. Tuy nhiên, dưới góc nhìn “thị trường”, việc mua bán trường cũng đã thể hiện đúng quy luật của nó. Trường nào xác định đúng đắn triết lý, lộ trình phát triển, biết huy động nguồn lực (tài chính, nhân lực), tâm huyết sẽ tồn tại và phát triển bền vững và ngược lại.

Về chiến lược đưa trường vượt qua giai đoạn khó khăn, ông Bình cho biết trường đã khắc phục xong những khó khăn về nội bộ, cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên và đã được phép tuyển sinh trở lại ngay trong năm 2013. Về tổ chức, nhà trường đang hoàn tất hồ sơ để chuyển sang loại hình tư thục. Khó khăn lớn nhất của trường là vấn đề cơ sở vật chất nhưng đến nay trường cũng đã giải quyết tạm ổn. Từ chỗ toàn bộ cơ sở vật chất là thuê mướn, đến nay văn phòng làm việc, phòng học đã được đầu tư, chỉnh trang mới do nhà trường làm chủ sở hữu. Hiện trường tiếp tục triển khai dự án xây mới khuôn viên đại học gần 6ha đã được UBND TP.HCM quy hoạch tại huyện Bình Chánh. Đến nay đã hoàn tất đền bù, dự kiến khởi công vào tháng 7 năm nay.

Tương tự, ông Phạm Quang Chánh, chủ tịch HĐQT Trường ĐH Công nghệ thông tin Gia Định, cũng thừa nhận những năm trước đây trường làm chưa tới nơi tới chốn, cơ sở vật chất phải đi thuê mướn. Giờ có thêm cổ đông mới, trường xác định lại mục tiêu phải có cơ sở vật chất đàng hoàng. Ông cho biết trường đã hoàn tất đền bù và có giấy phép xây dựng cơ sở tại huyện Củ Chi. Hiện công tác xây dựng đang bắt đầu để kịp đưa vào sử dụng trong năm học tới.

Cũng với quan điểm này, PGS.TS Ngô Hướng, phó chủ tịch HĐQT Trường ĐH Thái Bình Dương, chia sẻ trước đây cơ sở vật chất của trường đều phải thuê mướn. Hiện nay trường đang xây dựng ngôi trường đầu tiên của mình, xây dựng đội ngũ và đảm bảo kinh phí hoạt động thường xuyên cho trường.

Tương tự, ông Lê Lâm, hiệu trưởng Trường CĐ Đại Việt Sài Gòn, cho biết trường cũng đang xây dựng trụ sở và cơ sở đào tạo trung tâm của nhà trường, cơ sở đào tạo của các khoa, xưởng thực hành, thư viện. Trong đó cơ sở tại quận Phú Nhuận dự kiến tháng 7-2014 sẽ hoàn thành và đưa vào sử dụng. “Chúng tôi cũng rút kinh nghiệm về bài học của các trường trước đây với những xung đột lợi ích của HĐQT, cổ đông đã bất chấp những hậu quả to lớn bỏ mặc quyền lợi, ruồng bỏ lòng tin của sinh viên học sinh - những người đã chọn một cơ hội học tập ở trường” - ông Lâm nói.

Cần minh bạch chính sách

Bên cạnh những nỗ lực của bản thân các trường, các nhà đầu tư cũng cho rằng cần có những chính sách minh bạch, rõ ràng hơn từ phía Bộ GD-ĐT để hệ thống trường tư có thể phát triển hài hòa bên cạnh trường công.

“Cần phải thực hiện, thể hiện bằng chính sách cụ thể chứ không dừng lại ở những tuyên bố, khẩu hiệu về sự công bằng giữa các trường công, tư. Bất kể trường nào, công lập hay tư thục, xác định đúng triết lý, hoạt động nghiêm túc đều nhận được đầu tư như nhau từ nguồn lực chung. Sự đối xử công bằng giữa các trường phải thể hiện toàn diện trong tất cả mọi khía cạnh, từ đầu tư, tài chính đến nhân lực, chứ không như một số các phát biểu xem các trường ngoài công lập là những đứa con ngoài giá thú. Những việc gì của trường thì hãy để trường làm. Bộ GD-ĐT chỉ làm nhiệm vụ quản lý nhà nước” - ông Bình đề xuất.

Ở khía cạnh khác, ông Lê Lâm cho rằng đối với nhà trường hiện nay rất cần có sự thay đổi về quy định việc đào tạo liên thông giữa các bậc học. Quy định hiện nay còn bất cập và thiếu sự mềm dẻo linh hoạt nên gây khó khăn cho người học trong việc lựa chọn học tập nâng cao trình độ. Bên cạnh đó, cần triển khai ngay các công tác kiểm định chất lượng giáo dục độc lập để tiến hành đánh giá công khai, công bằng và minh bạch. Trên cơ sở kiểm định này cần thực hiện hỗ trợ một phần hoặc toàn bộ kinh phí đào tạo cho sinh viên các trường ngoài công lập nếu trường đạt được yêu cầu vì sinh viên các trường tư hiện nay chưa được thực hiện công bằng về nghĩa vụ và quyền lợi so với sinh viên trường công.

Lâu dài hơn, ông Đặng Văn Sáng, hiệu trưởng Trường trung cấp Ánh Sáng, lo ngại: chính sách của bộ tập trung chủ yếu vào các trường ĐH, CĐ để họ lấp đầy chỉ tiêu tuyển sinh nhưng lại đẩy các trường trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề vào tình trạng không còn thí sinh để tuyển, nhiều trường có nguy cơ đến bờ vực phải đóng cửa. Trong tương lai chỉ 3-4 năm nữa, thị trường lao động sẽ khủng hoảng thừa lao động có trình độ đại học, thiếu lao động kỹ thuật. Bộ cũng cần có ngay những giải pháp để giữ hệ thống các trường trung cấp vì nếu để các trường này giải thể cũng đồng nghĩa với việc hàng trăm tỉ đồng đầu tư cho cơ sở vật chất, trang thiết bị sẽ đổ sông đổ bể.

* TS Võ Thanh Hải (phó hiệu trưởng Trường ĐH Duy Tân): Đầu tư tối đa cho nhân lực, cơ sở vật chất TS Võ Thanh Hải -Ảnh do nhân vật cung cấp Chất lượng đào tạo là gốc rễ cho sự phát triển của một trường ĐH. Xác định điều này, Trường ĐH Duy Tân tập trung đầu tư để có được chương trình đào tạo tiên tiến, hợp tác chuyển giao công nghệ mua bản quyền chương trình, giáo trình, phương pháp giảng dạy từ những trường ĐH uy tín của Hoa Kỳ. Trường cũng đã cử 250 giảng viên đi đào tạo, bồi dưỡng tại Hoa Kỳ. Trong ba năm qua, trường dành 45 tỉ đồng để đào tạo, bồi dưỡng cho giảng viên ở trong nước và nước ngoài. Một việc quan trọng được trường xác định là hoạt động chủ lực trong năm năm qua chính là việc hợp tác chặt chẽ với doanh nghiệp, đưa SV đến doanh nghiệp ngay trong quá trình học tập, mời nhà tuyển dụng vào báo cáo về yêu cầu kỹ năng hành nghề. Đặc biệt, có ngành như kiểm toán, trường ký kết với doanh nghiệp để SV năm thứ ba đi thực tập đã được doanh nghiệp trả lương... Thực tế, trường ngoài công lập khó thể cạnh tranh chất lượng đầu vào so với trường tư. Để thu hút thí sinh, không còn cách nào khác phải nỗ lực chứng minh với xã hội về chất lượng nhân lực ở đầu ra và thực hiện tốt cam kết thành lập trường về cơ sở vật chất, đội ngũ. Phải có môi trường học tập tương xứng với trường có chất lượng thì học sinh mới chọn lựa. * GS.TS Vũ Văn Hóa (phó hiệu trưởng Trường ĐH Kinh doanh và công nghệ Hà Nội): Quyền quyết định không phải của người góp vốn nhiều GS Vũ Văn Hóa - Ảnh: Đỗ Bá Nam Ngay từ khi ra đời, Trường ĐH Kinh doanh và công nghệ Hà Nội đã hoạt động theo mô hình một trường tư thục: toàn bộ nguồn vốn hoạt động của trường đều từ vốn góp của tư nhân - các thành viên sáng lập, các cán bộ, nhân viên, giảng viên, cộng tác viên của trường. Do đó, khi có chủ trương chuyển đổi các trường từ dân lập sang tư thục thì trường không phải chuyển đổi gì nữa. Đến cuối năm 2010, số lượng cổ đông của trường đã lên đến gần 800 người, số vốn góp là 75 tỉ đồng. Điều đáng nói, quyền quyết định công việc của nhà trường không trao vào tay những người có số vốn góp lớn nhất mà tuân theo quy định: mỗi cổ đông có một phiếu biểu quyết tại đại hội đồng cổ đông. Điều này xuất phát từ thực tế: có những người chỉ góp vốn ở mức tối thiểu, nhưng năng lực trí tuệ lại có thể đóng góp nhiều hơn vào sự thành công của trường so với những người chỉ góp vốn đơn thuần. NGỌC HÀ ghi