Phóng to

Bên trong siêu thị Wal-Mart ở Mexico - Ảnh: AFP

Ngày 23-4, sau bài điều tra của báo New York Times, cổ phiếu của Wal-Mart đã tuột dốc gần 5%, thổi bay 10 tỉ USD của tập đoàn này trên thị trường chứng khoán. Cổ phiếu của chi nhánh Wal-Mart ở Mexico (Walmex) cũng mất 12%.

Bưng bít thông tin

Nhà chức trách Mỹ nghi ngờ giám đốc điều hành Wal-Mart là Mike Duke và cựu giám đốc điều hành Lee Scott là hai trong số lãnh đạo cấp cao đã biết về vụ việc từ rất lâu. Scott hiện vẫn là thành viên trong hội đồng quản trị của Wal-Mart. Theo Reuters, Duke đã biết về trò hối lộ các quan chức Mexico vào năm 2005. Khi đó, ông ta đang phụ trách toàn bộ chi nhánh ở nước ngoài của Wal-Mart.

Tháng 9-2005, Scott đã nhận được email của một luật sư làm việc cho Wal-Mart. Nội dung thư mô tả Walmex đã đưa tiền hối lộ để lấy được giấy phép xây dựng chuỗi cửa hàng của doanh nghiệp này ở Mexico. Thông tin cho biết nhóm điều tra nội bộ của Wal-Mart đã phát hiện chứng cứ về các khoản chi hối lộ lên đến 24 triệu USD.

Báo New York Times cho biết thêm vào tháng 7-2005, Sergio Cicero Zapata, cựu nhân viên địa ốc của Walmex (đã từ chức năm 2004), đã báo cho người phụ trách Tập đoàn Wal-Mart “những sự việc rất nghiêm trọng”.

Theo ông ta, sự phát triển ngoạn mục của Walmex là dựa trên việc hối lộ: nhờ những khoản tiền đút lót, chỉ một đêm tới sáng hôm sau là đã có thể nhận được các giấy phép xây dựng, cho dù các giấy phép này có vi phạm quy hoạch đô thị địa phương đi nữa.

Theo Cicero, “người trong cuộc” của các vụ hối lộ này, “đạo diễn” toàn bộ các vụ hối lộ này không ai khác hơn là tổng giám đốc Walmex Eduardo Castro- Wright - người sau này còn được bổ nhiệm làm phó chủ tịch Tập đoàn Wal-Mart.

Vào tháng 12-2005, tập đoàn này đã mở một cuộc điều tra nội bộ và kết luận “rõ ràng là đã có vi phạm các luật lệ của Mexico và Mỹ”. Thế nhưng để giữ uy tín của mình, Wal-Mart đã không “sờ gáy” những người có trách nhiệm và ém nhẹm luôn bản báo cáo này.

Vẫn theo New York Times, chỉ đến tháng 12 vừa qua khi biết được báo này đang điều tra tại Mexico, Wal-Mart mới thông báo cho Bộ trưởng Tư pháp Mỹ và Ủy ban chứng khoán Mỹ về việc mở cuộc điều tra nội bộ những nghi vấn liên quan đến vi phạm pháp luật.

Ngay sau khi New York Times cho đăng bài điều tra của mình vào ngày 23-4, Tập đoàn Wal-Mart đã nhanh nhẩu đưa ra một thông cáo báo chí trong đó nêu rõ: Wal-Mart “rất quan tâm đến những nghi vấn này” và “chúng tôi quyết tâm làm mọi việc để hiểu rõ chuyện gì đã xảy ra”.

Theo báo Wall Street Journal, nếu có một cuộc điều tra chính thức thì Wal-Mart và các lãnh đạo của nó sẽ có nguy cơ “dính chấu” lớn.

Hàng loạt quan chức nghỉ hưu

Người phát ngôn của Wal-Mart Davitor thông báo sắp tới sẽ có hàng loạt quan chức của tập đoàn nghỉ hưu, nhưng không liên quan gì đến nghi vấn hối lộ ở Mexico. Song, như báo New York Times cho biết trong số các quan chức “nghỉ hưu” này có cựu giám đốc điều hành các hoạt động của Wal-Mart tại Mỹ Eduardo Castro-Wright.

Trong bức thư ngắn nhan đề “Liêm chính” gửi toàn bộ nhân viên Wal-Mart hôm 23-4, ông Duke cho biết tập đoàn “đã tuân thủ FCPA rất nghiêm túc, và chúng tôi sẽ không tha thứ cho những sai phạm bất kỳ đâu hay bất kỳ cấp nào trong doanh nghiệp”.

Tại Mexico, ứng cử viên tổng thống Enrique Pena Nieto và nhiều nghị sĩ khác cũng đang kêu gọi chính quyền các địa phương mở rộng điều tra về nghi án hối lộ này. Công tố viên trưởng Marisela Morales cho biết văn phòng của bà sẽ lập tức vào cuộc nếu được Bộ Tài chính hay Bộ Kinh tế Mexico yêu cầu.