Thẩm vấn chiều 27-1, chủ tọa đặt nhiều câu hỏi làm rõ mục đích đưa hối lộ 70 tỉ đồng cho 18 cựu lãnh đạo, giám đốc bệnh viện của ông Phạm Văn Cách, cựu Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần dược phẩm Sơn Lâm. Chủ tọa còn đặt vấn đề có hay không trường hợp chủ doanh nghiệp này chi tiền để các bệnh viện không trả lại thuốc với lý do kém chất lượng?!

Vụ án có 23 bị cáo lần lượt bị truy tố về các tội "nhận hối lộ", "đưa hối lộ" và "lừa đảo chiếm đoạt tài sản".

Trong đó có 18 cựu lãnh đạo, cán bộ bệnh viện gồm: ông Huỳnh Nguyễn Lộc, cựu Viện trưởng Viện Y dược học dân tộc TP.HCM; Trương Thị Thu Hương, cựu Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Thái Nguyên; 

Đinh Thị Mộng Thanh, cựu Phó giám đốc Bệnh viện Y dược cổ truyền Tây Ninh; Nguyễn Văn Trung, cựu Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng; Lê Phước Nin, cựu Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền và phục hồi chức năng tỉnh Bình Định; Võ Thị Kim Loan, cựu Giám đốc Bệnh viện Y học cổ truyền tỉnh Bến Tre...

Bị cáo khai từng trả lại nhiều lần vì mẫu thuốc không đảm bảo?

Hai chủ doanh nghiệp cung cấp thuốc bị đưa ra xét xử hai tội danh lừa đảo chiếm đoạt tài sản và đưa hối lộ gồm ông Nguyễn Mạnh Quyền (cựu Chủ tịch HĐQT, Tổng giám đốc Công ty cổ phần y dược LanQ) và Phạm Văn Cách (cựu Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần dược phẩm Sơn Lâm).

Theo cáo trạng, Bệnh viện Y học cổ truyền LanQ thuộc sở hữu của Công ty LanQ. Năm 2019, ông Nguyễn Mạnh Quyền đại diện Công ty LanQ ký hợp đồng khám chữa bệnh bảo hiểm y tế với Bảo hiểm xã hội tỉnh Bắc Giang.

Ông Quyền đã bàn và thống nhất với Phạm Văn Cách việc Công ty LanQ sẽ tổ chức đấu thầu, Công ty Sơn Lâm hỗ trợ thủ tục hồ sơ đảm bảo trúng thầu với giá cao.

Trả lời thẩm vấn, ông Quyền khai rằng trước đây thường lấy giá thuốc trúng thầu của Sở Y tế tỉnh để lựa chọn nhà thầu cung cấp thuốc. Tuy nhiên năm 2020, do dịch bệnh, thuốc khan hiếm, Công ty LanQ không thể mua được thuốc với giá của Sở Y tế đưa ra, buộc phải tổ chức đấu thầu.

Sau khi tổ chức đấu thầu xong, trong 3 tháng đầu tiên, Công ty LanQ cung cấp thuốc ổn định. Ông Quyền khai, sau này các mẫu thuốc không đảm bảo nên "bị cáo trả lại nhiều lần". Sau đó Công ty LanQ đề nghị Công ty Sơn Lâm không cung cấp một số vị thuốc mà nhập thay thế từ Công ty CQB.

Tuy nhiên, do Công ty CQB không phải là đơn vị trúng thầu nên doanh nghiệp ông Quyền không thanh toán được với Bảo hiểm xã hội. Để hợp thức hóa, hai bên thống nhất Công ty Sơn Lâm sẽ lấy thuốc của Công ty CQB và đóng mác Sơn Lâm cung cấp cho Công ty LanQ.

Chi "hoa hồng" để tuồn thuốc vào bệnh viện, "sợ để lâu sẽ hỏng"

Khai tại tòa, ông Cách cho hay doanh nghiệp cung cấp dược liệu cho các bệnh viện trên phạm vi toàn quốc, bằng hình thức nộp hồ sơ đấu thầu trên cổng thông tin điện tử của sở y tế các tỉnh.

Doanh nghiệp của ông Cách đã cung cấp thuốc cho khoảng 200 bệnh viện, cơ sở y tế. Nguồn gốc thuốc, ông Cách khai do công ty mua, nhập khẩu và "trồng khắp nơi".

Sau khi trúng thầu, để đưa thuốc vào bệnh viện, Công ty Sơn Lâm phải đến trực tiếp các bệnh viện, trung tâm y tế huyện ký hợp đồng. Quá trình này, ông Cách đã thỏa thuận chi hối lộ tổng 71 tỉ đồng cho 18 lãnh đạo, cán bộ của 13 bệnh viện "để được tạo điều kiện".

Trong đó người nhận nhiều nhất là ông Huỳnh Nguyễn Lộc, cựu Viện trưởng Viện Y dược học dân tộc TP.HCM, tổng số tiền lên đến 47 tỉ đồng.

Về lý do chi đến 71 tỉ hối lộ, ông Cách phân trần do khi ký hợp đồng, nhiều lãnh đạo bệnh viện đề nghị được hỗ trợ mua thiết bị nên ông đồng ý "để việc giao hàng được thuận lợi".

"Bị cáo thường thỏa thuận với ai?", chủ tọa hỏi.

"Lúc thì giám đốc lúc thì trưởng khoa. Họ là những người nhận hàng, mua bán hàng và thanh toán. Họ đề xuất hoa hồng nên tôi đồng ý chi. Việc thỏa thuận hoa hồng dựa theo thị trường lúc thuốc xuống giá hoặc lên giá thì tôi chia sẻ theo từng đợt một. Lợi nhuận lãi tốt thì tôi trích phần trăm nhiều, làm ăn khó khăn thì chi ít đi", ông Cách khai.

Tiếp tục trình bày, ông Cách phân bua nhiều khi người của công ty không đi giao hàng trực tiếp được nên sẵn sàng chi hoa hồng để được "linh động" gửi hàng qua bưu điện hoặc xe khách.

Việc chi tiền theo chủ doanh nghiệp còn để thuốc của công ty không bị trả lại với những lý do nhỏ nhặt.

"Lời khai của bị cáo tại cơ quan điều tra cho thấy sở dĩ việc chi hoa hồng để thuận lợi cho việc thanh toán tiền và không để các đơn vị trả lại thuốc nhiều lần với lý do kém chất lượng có đúng không?", chủ tọa đặt vấn đề.

Ông Cách khẳng định "thuốc không kém chất lượng", đạt chất lượng quốc tế và nội địa, nhưng vẫn có lúc bị một số bệnh viện bắt bẻ phương thức điều chế. Do đó ông chi tiền hoa hồng cho các lãnh đạo bệnh viện để không bị gây khó khăn "tránh việc thuốc bị chuyển đi chuyển về".

Ông Cách bị cáo buộc thỏa thuận chi hoa hồng cho các cựu lãnh đạo, giám đốc bệnh viện mức từ 5% hợp đồng đến cao nhất 25%.

Tham gia thẩm vấn, đại diện viện kiểm sát hỏi lý do tỉ lệ "hoa hồng" doanh nghiệp chi không thống nhất có nơi 5-7%, có nơi chi 15% giá trị hợp đồng?

Ông Cách cho biết do có bệnh viện mua dược liệu, có bệnh viện thì mua vị thuốc. Thời điểm Covid do vị thuốc "không ai dùng mấy để lâu sẽ hỏng", công ty mong muốn bán nhanh nên ông sẵn sàng chi "hoa hồng" cao.

Mặc dù chi "hoa hồng" số tiền lên đến 71 tỉ đồng, song ông Cách khẳng định tiền này được trích ra từ lợi nhuận thực tế của các hợp đồng cung cấp thuốc chứ "không có chuyện nâng khống giá". Do đó, theo ông, việc chi "hoa hồng" không làm tăng giá thuốc.

Cựu Viện trưởng Viện Y dược học TP.HCM đòi chi 'hoa hồng' 47 tỉ từ doanh nghiệp cung cấp thuốc

Trong 18 cựu lãnh đạo, cán bộ của 13 bệnh viện bị đưa ra xét xử, ông Huỳnh Nguyễn Lộc, cựu Viện trưởng Viện Y dược học TP.HCM, cùng cấp dưới bị cáo buộc nhận hối lộ số tiền nhiều nhất, tổng số lên đến 47 tỉ.