Từ "vựa nguyên liệu" đến bài toán chế biến sâu

Ngày 13-5, Triển lãm quốc tế chuyên ngành nguyên liệu, hương liệu, phụ gia chế biến thực phẩm và đồ uống - Fi Vietnam 2026 khai mạc tại TP.HCM.

Phát biểu tại sự kiện, bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hội Lương thực Thực phẩm TP.HCM, cho rằng ngành thực phẩm đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mới.

Lợi thế không còn nằm chủ yếu ở sản lượng hay giá thành thấp, mà chuyển sang chất lượng nguyên liệu, công thức sản phẩm, công nghệ chế biến và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn.

"Ngành thực phẩm đang chuyển dịch mạnh từ cạnh tranh sản lượng sang cạnh tranh bằng chất lượng, công nghệ và giá trị gia tăng" - bà Chi nhận định.

Việt Nam có nền tảng không nhỏ cho sự chuyển dịch này. Năm 2025, xuất khẩu nông sản đạt khoảng 71 tỉ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 15 quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới.

Riêng Đồng bằng sông Cửu Long đóng góp khoảng 90% sản lượng gạo xuất khẩu, 65-70% kim ngạch thủy sản và hơn 60% giá trị xuất khẩu trái cây chủ lực.

Tuy nhiên, điểm nghẽn vẫn nằm ở giá trị gia tăng. Nhiều mặt hàng nông sản còn phụ thuộc vào xuất khẩu thô, trong khi tỉ lệ chế biến sâu chưa tương xứng với tiềm năng nguyên liệu.

Điều này khiến biên lợi nhuận của doanh nghiệp Việt Nam dễ bị thu hẹp khi thị trường thế giới biến động về giá, logistics và tiêu chuẩn nhập khẩu.

Hơn 300 doanh nghiệp quốc tế tìm kiếm cơ hội tại Việt Nam

Trong bối cảnh đó, các sự kiện chuyên ngành như Fi Vietnam được kỳ vọng trở thành cầu nối giữa doanh nghiệp nguyên liệu, nhà chế biến và đối tác công nghệ quốc tế. 

Theo ban tổ chức, sự kiện năm nay quy tụ hơn 300 thương hiệu, khoảng 9.000 khách tham quan chuyên ngành đến từ hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ, là kỳ triển lãm có quy mô lớn nhất từ trước đến nay tại Việt Nam.

Mục tiêu không chỉ là tìm thêm nguồn cung mà còn là tiếp cận công thức mới, phụ gia mới, xu hướng dinh dưỡng mới và các tiêu chuẩn sản xuất đang định hình ngành F&B toàn cầu.

Theo Informa Markets, chuỗi cung ứng thực phẩm thế giới đang chịu sức ép lớn từ biến động địa chính trị, chi phí logistics và giá đầu vào.

Giá phân bón có thời điểm tăng từ 516 USD lên 683 USD/tấn chỉ trong một tuần. Căng thẳng tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải chiếm gần 20% nguồn cung dầu toàn cầu, cũng kéo theo áp lực tăng chi phí vận chuyển và sản xuất.

Người tiêu dùng đang thay đổi nhanh. Các sản phẩm tốt cho sức khỏe, nguyên liệu tự nhiên, minh bạch nguồn gốc, giàu dinh dưỡng nhưng ít calo ngày càng được ưu tiên.

Khoảng 40% người tiêu dùng quan tâm kiểm soát cân nặng đã thay đổi thói quen ăn uống dưới tác động của xu hướng GLP-1. Điều này thúc đẩy nhu cầu với các nhóm nguyên liệu như collagen, protein thực vật, probiotics, prebiotics, adaptogens và nguyên liệu chức năng.

Ông Ben Wong, Tổng giám đốc Informa Markets Vietnam, nhận định Việt Nam có lợi thế kép vừa là thị trường tiêu dùng đang tăng trưởng nhờ tầng lớp trung lưu mở rộng, vừa là cứ điểm sản xuất và xuất khẩu thực phẩm quan trọng của khu vực.

Fi Vietnam 2026 kéo dài ba ngày với hơn 60 hội nghị, hội thảo chuyên ngành về an toàn thực phẩm, Halal, thực phẩm giàu thực vật và nguyên liệu chức năng.

Doanh nghiệp thực phẩm tính đường giảm phụ thuộc nhập khẩu

Giá nguyên liệu, logistics và xăng dầu tăng mạnh do tác động từ xung đột Trung Đông đang đẩy chi phí đầu vào của ngành thực phẩm lên cao, buộc nhiều doanh nghiệp phải co hẹp lợi nhuận để giữ giá.