Tại họp báo giới thiệu Triển lãm quốc tế nguyên liệu, hương liệu, phụ gia và chế biến thực phẩm - đồ uống (Fi Vietnam 2026), bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực - Thực phẩm TP.HCM, cho biết giá nguyên liệu, logistics và xăng dầu leo thang do tác động từ xung đột Trung Đông đang tạo áp lực lớn lên ngành chế biến thực phẩm.

Giữ giá nhờ dự trữ nhưng áp lực ngày càng lớn

Tuy nhiên, các doanh nghiệp đang chịu sức ép "nghẹt thở" từ chi phí đầu vào để giữ giá bán. Hiện nay, tại các hệ thống siêu thị, giá các mặt hàng như gạo, đường, mắm, muối... vẫn đang được giữ ổn định.

Bà Chi tiết lộ đây là kết quả của việc doanh nghiệp đang dùng nguồn hàng dự trữ từ 1-3 tháng để "đỡ" giá. 

 "Tình thế vừa rồi, điều chỉnh giá xăng dầu, nếu tình hình xăng dầu không giảm được, giá sẽ thay đổi" - bà Chi nói.

Theo bà Chi, ngành chế biến lương thực - thực phẩm là lĩnh vực đi sát đời sống người dân, nên mọi biến động chi phí đều ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường tiêu dùng.

Bên cạnh bài toán chi phí, doanh nghiệp thực phẩm đối diện yêu cầu ngày càng cao về an toàn vệ sinh thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn kỹ thuật từ các thị trường xuất khẩu.

Nếu không đáp ứng được các chuẩn mực mới, doanh nghiệp có nguy cơ mất thị trường.

Dù vậy, bà cho rằng năm 2026 vẫn mở ra nhiều cơ hội mới cho ngành lương thực - thực phẩm, nhất là khi tiêu dùng nội địa được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò trụ cột của tăng trưởng kinh tế.

Xu hướng tiêu dùng hiện nay đang dịch chuyển theo hướng ưu tiên sản phẩm tiện lợi, tốt cho sức khỏe, có thương hiệu và minh bạch nguồn gốc. 

Bà Chi dẫn chứng, nếu trước đây gạo Việt chủ yếu xuất khẩu thô thì nay các sản phẩm như ST25, gạo ngon, gạo sạch đã có chỗ đứng tốt hơn trên thị trường quốc tế và bán được giá cao hơn. 

Số liệu tại sự kiện cho thấy trong 2 tháng đầu năm, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu tiêu dùng tăng 7,9%, trong đó nhóm lương thực - thực phẩm chế biến chiếm tỉ trọng cao. Quý 1-2026, xuất khẩu toàn ngành đạt 16,69 tỉ USD, tăng 5,9% so với cùng kỳ, mức cao nhất trong 6 năm qua.

Đừng để "gạo trắng, nghệ tươi" chịu phận giá rẻ

Một nghịch lý tồn tại lâu nay của ngành nông sản Việt là xuất khẩu thô nhiều nhưng giá trị mang lại thấp. Tại buổi họp báo, bà Rose Chitanuwat - Giám đốc chuỗi dự án ASEAN Tập đoàn Informa Markets - dẫn chứng Việt Nam là cường quốc xuất khẩu gạo nhưng giá trung bình chỉ khoảng 500 USD/tấn.

Hay như củ nghệ tươi chỉ có giá vài USD/kg. Nhưng nếu chiết xuất thành tinh dầu, giá bán tại châu Âu có thể vọt lên hàng trăm USD.

Đồng quan điểm, PGS.TS Hoàng Kim Anh - Hội Khoa học và Công nghệ Lương thực - Thực phẩm Việt Nam - cho rằng áp lực chi phí hiện nay chính là "cú hích" bắt buộc doanh nghiệp phải tái cấu trúc.

"Thay vì chạy đua giá rẻ, doanh nghiệp cần chuyển sang các sản phẩm giá trị gia tăng cao, tốt cho sức khỏe. Đây là lúc cần tối ưu hóa công thức sản phẩm để thích ứng với mặt bằng chi phí mới" - bà Kim Anh nói.

Để phát triển bền vững, Hiệp hội Lương thực - Thực phẩm TP.HCM cho rằng hướng đi sống còn là số hóa vùng trồng, vùng nuôi để chủ động nguồn nguyên liệu nội địa, giảm dần sự phụ thuộc vào nhập khẩu.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất của các doanh nghiệp vừa và nhỏ hiện nay là thiếu công nghệ và nguồn lực nghiên cứu và phát triển R&D.

Các chuyên gia đề xuất cần có một cơ chế "đặt hàng" trực tiếp giữa doanh nghiệp và các viện nghiên cứu. Đồng thời, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ thuế, vốn vay lãi suất thấp để doanh nghiệp mạnh dạn chuyển giao công nghệ chế biến sâu.

Hơn 300 nhà mua hàng trong nước và quốc tế ở triển lãm lương thực, thực phẩm TP.HCM

Với quy mô hơn 500 gian hàng đến từ 400 đơn vị trong và ngoài nước, Triển lãm quốc tế ngành lương thực, thực phẩm TP.HCM đã thu hút đông đảo khách tham quan ngay sau giờ khai mạc.