Trong cuộc hội đàm ngày 28-5 tại Bangkok, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul khẳng định Việt Nam là một trong những đối tác quan trọng hàng đầu của Thái Lan tại khu vực, đồng thời nhấn mạnh hai nước có nhiều điểm tương đồng cùng tiềm năng trở thành những trung tâm sản xuất lớn của thế giới. Phát ngôn này phản ánh cách Chính phủ Thái Lan đang nhìn về Việt Nam trong bối cảnh thế giới biến động như hiện nay.

Khi 1 + 1 có thể thành 11

Trong nhiều năm, "Thái Lan" hay "người Thái" là những từ gợi lên nhiều cảm xúc đối với người Việt - từ thể thao, lúa gạo, trái cây, hàng tiêu dùng cho đến thu hút FDI. Tại xứ sở chùa vàng, giới phân tích những năm gần đây thường dùng từ "coopetition" - ghép giữa "cooperation" (hợp tác) và "competition" (cạnh tranh) - để nói về quan hệ Việt Nam - Thái Lan và sự vươn lên mạnh mẽ của nền kinh tế Việt Nam.

Khái niệm này vừa phản ánh sự tương đồng có thể dẫn đến cạnh tranh ở một số lĩnh vực mà hai bên cùng có thế mạnh, vừa chỉ ra nhu cầu hợp tác thiết thực để tạo sức mạnh lớn hơn thay vì sa vào trò chơi có tổng bằng không.

Khi quan hệ hai nước được nâng lên Đối tác chiến lược toàn diện vào năm 2025, điều được mở ra không chỉ là một khuôn khổ ngoại giao mới mà là khả năng kết nối hai nền kinh tế vừa tương đồng vừa bổ trợ cho nhau.

Ông Nguyễn Viết Loan, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Hữu nghị Việt Nam - Thái Lan, nhận định với Tuổi Trẻ rằng việc nâng cấp quan hệ là "một mốc quan trọng" cho thấy "hai bên tin cậy nhau hơn, tăng cường hợp tác sâu và rộng hơn". Chính sự tin cậy ấy là điều kiện tiên quyết để biến sự gần gũi địa lý, lợi ích tương đồng và giao thoa thị trường thành sức mạnh chung.

Ông Kulachet Dharachandra, Giám đốc quốc gia Tập đoàn SCG (Thái Lan) - một trong các doanh nghiệp được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp ngày 28-5 - đúc kết ngắn gọn nhưng đầy sức nặng: khi thế mạnh của hai nước gặp nhau, kết quả "không chỉ là 1+1=2, mà có thể trở thành 11".

Ẩn sau phát biểu đó là một logic hợp tác rõ ràng: Thái Lan có kinh nghiệm công nghiệp, công nghệ và chuỗi cung ứng mạnh ở tầm khu vực lẫn toàn cầu; trong khi Việt Nam có động lực tăng trưởng mạnh, nền tảng sản xuất cạnh tranh và lực lượng lao động trẻ, thích ứng cao.

Ông Loan nói: nếu thiếu phối hợp và hợp tác, quan hệ hai nước "sẽ trở thành cạnh tranh"; nhưng nếu biết liên danh, liên kết, cùng sản xuất và kinh doanh, hai bên hoàn toàn có thể tạo thêm sức mạnh để tìm thị trường mới, mở rộng đầu tư và nâng tầm vị thế. Hài hòa lợi ích chính là chìa khóa để mọi sáng kiến kết nối đi được đường dài.

Đẩy mạnh "Ba kết nối"

Tư duy hợp tác đó đã được chuyển hóa thành hành động cụ thể. Minh chứng rõ nhất trong chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là việc hai bên thông qua Chương trình hành động triển khai quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giai đoạn 2026 - 2031, với nhiều nội dung hợp tác trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, thương mại, đầu tư, khoa học - công nghệ, kết nối hạ tầng, văn hóa, giáo dục và giao lưu nhân dân.

Theo Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan Phạm Việt Hùng, một trong những trọng tâm của chương trình này là chiến lược "Ba kết nối": kết nối chuỗi cung ứng, kết nối doanh nghiệp và địa phương, kết nối các chiến lược phát triển bền vững.

Tại hội đàm với Thủ tướng Thái Lan, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai bên sớm thành lập nhóm công tác chung để xây dựng kế hoạch và thúc đẩy triển khai hiệu quả chiến lược này - cho thấy đây là một trong các ưu tiên cao nhất của hợp tác song phương.

Nếu cần một minh chứng cụ thể cho cách hai nền kinh tế có thể cộng hưởng, Tổ hợp hóa dầu Long Sơn (LSP) là ví dụ điển hình.

Theo ông Kulachet Dharachandra, dự án này đóng góp trực tiếp cho chiến lược "Ba kết nối": ở tầng chuỗi cung ứng, LSP tạo nguồn nguyên liệu hóa dầu ổn định, giảm phụ thuộc nhập khẩu và hỗ trợ các ngành hạ nguồn có giá trị cao hơn; ở tầng kết nối doanh nghiệp và địa phương, dự án vận hành với khoảng 1.000 lao động tay nghề cao, hơn 300 nhà cung cấp trong nước (chiếm khoảng 80% tổng số nhà cung cấp) và hơn 400 khách hàng thuộc nhiều lĩnh vực; ở tầng phát triển bền vững, các nguyên tắc ESG, hiệu quả năng lượng, công nghệ môi trường và gắn kết cộng đồng được đặt ngay trong cấu trúc vận hành.

"Với SCG, Việt Nam đã trở thành "ngôi nhà thứ hai" và là một trong những trung tâm chiến lược quan trọng nhất tại ASEAN. Điều tạo niềm tin lớn nhất cho chúng tôi là sự năng động, khả năng thích ứng và tinh thần học hỏi của người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ" - ông Kulachet Dharachandra chia sẻ với Tuổi Trẻ.

Điều đáng chú ý ở đây không chỉ là quy mô vốn hay số lượng dự án, mà là chất lượng kết nối. Khi SCG đầu tư thêm 500 triệu USD cho dự án để bổ sung ethane, thúc đẩy số hóa cùng đối tác Việt Nam như FPT, và đặt trọng tâm vào hiệu quả năng lượng và kinh tế tuần hoàn, thông điệp được phát ra rất rõ: hợp tác Việt Nam - Thái Lan không dừng ở mua bán hay đầu tư đơn lẻ, mà đang dịch chuyển sang cùng xây nền tảng cho năng lực cạnh tranh dài hạn.

Ông Kulachet Dharachandra nhấn mạnh mục tiêu chung "không chỉ là tăng trưởng về quy mô, mà là tăng trưởng có chất lượng" - nơi công nghiệp, công nghệ, phát triển bền vững và con người cùng đi lên, đóng góp cho sự phát triển của mỗi quốc gia.

1+1=11 không phải là một khẩu hiệu. Đó là phản ánh nhu cầu thực tế của cả hai nước. Khi những nhu cầu ấy gặp nhau trong một khuôn khổ tin cậy hơn và tầm nhìn chiến lược cao hơn, phép cộng Việt Nam - Thái Lan không còn là câu chuyện của hai con số đứng cạnh nhau.

Hợp tác Việt Nam - Thái Lan mở rộng không gian phát triển cho thế hệ trẻ

Chuyến thăm chính thức Thái Lan của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là nguồn cổ vũ lớn với trí thức kiều bào trẻ, mở ra kỳ vọng về hợp tác giáo dục, khoa học công nghệ và cơ hội việc làm xuyên biên giới.