Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết hiện tại đã có ba đại học đăng ký trở thành đại học tinh hoa, gồm Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.HCM và Trường đại học VinUni.

Việt Nam đã cần đại học tinh hoa?

Câu hỏi được GS.TS Chử Đức Trình đặt tại hội thảo “Phát triển mô hình đại học tinh hoa, đại học xuất sắc tại Việt Nam” hôm 10-8.

Theo ông Trình, việc xây dựng trường đại học tinh hoa phải xuất phát từ cam kết chất lượng, phải đồng hành cùng cam kết, minh bạch, công khai và đi đến cam kết phải là trách nhiệm quốc gia. Nếu trường đại học nào làm được việc này mới là đại học tinh hoa.

Ông cho biết thế hệ 7X và 8X, những người giỏi đều khao khát được đi nước ngoài để có thể tìm công việc phù hợp. Nhưng câu chuyện bây giờ đã khác. Hiện Việt Nam đang bước vào một giai đoạn đổi mới và mong muốn có kỷ nguyên mới của đất nước.

"Chúng ta mong muốn tiếp nhận tri thức, nhưng đến giờ này chúng ta đang đặt bài toán làm chủ công nghệ, phải sáng tạo công nghệ, công nghệ phải dẫn dắt. Hàn Quốc từng mơ như chúng ta và họ đã làm được", ông Trình nhấn mạnh muốn làm được việc này phải có nhân tài, đào tạo nhân tài thay vì chờ nhập khẩu nhân tài. Đó là lý do Việt Nam phải xây dựng trường đại học tinh hoa.

Khi xây dựng đại học tinh hoa, ông Trình cho biết cần lưu ý hai trục. Thứ nhất, tinh hoa phải gắn với chất lượng xuất sắc và đi liền với văn hóa. Trục thứ hai, tinh hoa phải tác động được gì cho xã hội, cho dân tộc.

Ông lưu ý, trường đại học tinh hoa ngoài nhiệm vụ đào tạo nhân tài, còn phải tạo ra tri thức mới, dẫn dắt chuẩn mực mới, kiến tạo hệ sinh thái mới. Các trường đại học phải có ước mơ lớn, hoài bão lớn với sứ mạng dân tộc.

"Đại học tinh hoa không phải chỉ tạo nguồn lực cho nền kinh tế mà phải tạo ra năng lực mới cho quốc gia", ông Trình nói và cho biết hiện chưa trường đại học nào làm được việc này.

Theo ông, để phát triển trường đại học tinh hoa, cần có "khế ước mới" giữa nhà nước, doanh nghiệp, đại học, trong đó có sự chuẩn bị cho sự sẵn sàng mới gắn với tự chủ đại học.

Nhà nước phải trao quyền tự chủ, thay vì đưa ra những chỉ số và thanh tra, kiểm toán. Bên cạnh đó phải đầu tư trọng điểm, không chia đều, trao niềm tin để dẫn dắt hệ thống.

Đại học phải cam kết về chất lượng, phải chịu trách nhiệm về kết quả, phải tạo tác động quốc gia. Đặc biệt phải tự chủ đi kèm với trách nhiệm (bản thân, người học, xã hội, phụ huynh, quốc gia).

Đề xuất 5 điều kiện để hình thành một đại học tinh hoa

GS Vũ Văn Yêm - Phó giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội - cho rằng có 5 điều kiện nền tảng để hình thành một đại học tinh hoa, gồm: đội ngũ tinh hoa của đại học tài năng; hạ tầng đạt chuẩn quốc tế; hợp tác doanh nghiệp chặt chẽ; cơ chế tài chính đủ mạnh, trường phải tự chủ thực sự về quản trị; hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo cho giai đoạn hiện nay và sắp tới.

Về điều kiện hạ tầng, ông Yêm đánh giá chưa có trường đại học nào của Việt Nam làm được.

Về hợp tác doanh nghiệp, ông nói nhà trường phải quan hệ chặt chẽ với doanh nghiệp, thu hút và kết nối được với doanh nghiệp, giải quyết bài toán của doanh nghiệp, thậm chí phải dẫn dắt được cả doanh nghiệp.

Theo ông Yêm, nếu thiếu 1 trong 5 điều kiện nền tảng trên sẽ không thể trở thành một đại học tinh hoa, đại học xuất sắc.

Ông cho biết thời điểm hiện tại, Đại học Bách khoa Hà Nội đã có một số nền tảng cơ bản để trở thành một đại học tinh hoa, xuất sắc trong lĩnh vực STEM. Hiện nhà trường đang hướng đến các giải pháp chính, gồm thu hút nhân tài, triển khai chiến lược tuyển sinh, đào tạo, nhất là bậc sau đại học.

"Sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội xếp vị trí số 1 Việt Nam lĩnh vực kỹ thuật công nghệ. Trước mắt thể hiện qua đầu vào tuyển sinh như lĩnh vực điện - điện tử viễn thông, tự động hóa, công nghệ thông tin, điểm chuẩn rất cao.

Năm nay thí sinh phải đạt 29,54 điểm mới trúng tuyển trí tuệ nhân tạo, ngành tự động hóa tuyển 500 em mà điểm chuẩn 28,98", ông Yêm thông tin về kết quả tuyển sinh đại học năm 2026.

Đại học Quốc gia Hà Nội hướng tới tốp 100 châu Á, đón 60.000 sinh viên tại Hòa Lạc

Đại học Quốc gia Hà Nội đặt mục tiêu vào top 100 đại học hàng đầu châu Á, top 500 thế giới và trở thành đại học tinh hoa vào năm 2030.