Tiêm kích đa năng thế hệ thứ năm F-35 của Mỹ liên tục thu hút sự chú ý vì nhiều lý do, từ việc tham chiến trong xung đột với Iran, được bàn giao cho các quốc gia khác cho đến chi phí vận hành đắt đỏ.

Dù sản lượng đã vượt mốc 1.000 chiếc, giới quan sát vẫn đặt câu hỏi liệu cỗ máy này có thực sự đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn của một tiêm kích thế hệ thứ năm.

Bộc lộ nhiều điểm yếu

Một trong những tiêu chuẩn quan trọng của tiêm kích thế hệ thứ năm là động cơ đủ mạnh để duy trì hành trình bay siêu thanh ổn định mà không cần kích hoạt buồng đốt sau. 

Tuy nhiên, hai phiên bản F-35B và F-35C bị áp đặt giới hạn về thời gian bay ở tốc độ Mach 1,2 (1,2 lần tốc độ của âm thanh), sau khi các cuộc thử nghiệm cho thấy nhiệt độ cao có thể gây hư hại lớp phủ tàng hình và cấu trúc phần đuôi, theo chuyên trang quân sự Defense News. 

Một chiến đấu cơ siêu thanh lại không thể duy trì tốc độ bay siêu thanh trong điều kiện cần thiết - đây rõ ràng là một nghịch lý.

Vấn đề càng đáng chú ý khi động cơ P&W F135 liên tục bị chỉ trích vì hiện tượng mài mòn cánh quạt tua bin, quá nhiệt và khan hiếm phụ tùng thay thế.

Bên cạnh đó, chi phí vận hành của F-35 cũng chạm mức cao kỷ lục. Tổng chi phí phát triển và vòng đời dự án đã tiệm cận 2.000 tỉ USD và tiếp tục tăng, đưa F-35 trở thành một trong những hệ thống vũ khí đắt đỏ nhất lịch sử. 

Theo Hãng tin Reuters, mỗi giờ bay của F-35 tiêu tốn tới 35.000 USD, cao hơn nhiều so với khoảng 22.000 USD của dòng F-16 tiêu chuẩn. 

Mối lo sâu xa hơn nằm ở sự phụ thuộc vào phần mềm. Với hơn 24 triệu dòng mã lệnh, hệ thống phần mềm của F-35 thuộc hàng phức tạp nhất trong lịch sử khí tài quân sự, kéo theo hơn 800 lỗi kỹ thuật chưa khắc phục mà thanh tra Lầu Năm Góc từng chỉ ra. 

Sức hút của F-35

Dù tồn tại không ít điểm yếu, F-35 vẫn chứng minh được giá trị của mình nhờ hai năng lực cốt lõi: tàng hình và tác chiến mạng lưới. 

Sau khi được nâng cấp phần mềm toàn diện, F-35 thể hiện ưu thế rõ rệt trước F-16 và nhiều máy bay thế hệ thứ bốn. 

Sức mạnh của dòng tiêm kích này không nằm ở khả năng cơ động mà ở năng lực tàng hình, có thể tấn công từ khoảng cách xa, tránh phải giao chiến ở cự ly gần.

Lợi thế cốt lõi của F-35 là diện tích phản xạ radar cực thấp, đạt được nhờ thiết kế máy bay và các lớp phủ chuyên dụng giúp làm giảm khả năng phản xạ sóng radar. 

Nhờ đó, máy bay có thể tiếp cận và tung đòn tấn công trước khi đối phương nhận biết đầy đủ mối đe dọa.

Ưu thế thứ hai là khả năng tác chiến dựa trên kết nối và chia sẻ thông tin. Hệ thống thông tin tích hợp cho phép F-35 chia sẻ dữ liệu với các máy bay khác, tiếp nhận thông tin mục tiêu và phối hợp với máy bay không người lái (drone). 

Hiện F-35 là tiêm kích thế hệ thứ năm duy nhất được thương mại hóa của phương Tây, với hơn 1.300 chiếc đã xuất xưởng, kế hoạch sản xuất thêm 2.000 chiếc và hơn 20 quốc gia sẽ đưa vào biên chế trong thập kỷ tới. 

Theo Đài RT, động lực đằng sau làn sóng mua sắm này không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn mang tính chính trị. F-35 là biểu tượng cho sự gắn kết liên minh với Mỹ và các nước sở hữu nó thường nhận được đặc quyền từ Washington.

Israel được tiếp cận kho vũ khí Mỹ, còn Đức chọn mua F-35 phần lớn vì đây là máy bay duy nhất được cấp chứng chỉ mang vũ khí hạt nhân trong chương trình chia sẻ hạt nhân của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO). 

Trong khi đó, Hàn Quốc, Nhật Bản và Thổ Nhĩ Kỳ trông cậy vào năng lực tác chiến mạng lưới cùng kho vũ khí đa dạng của F-35 trong lúc chờ phát triển tiêm kích nội địa thay thế.

Mỹ thử nghiệm tên lửa không đối không có tầm bắn hơn 450km

Loại tên lửa mới của Mỹ có thể nằm gọn trong khoang vũ khí bên trong thân của các máy bay tàng hình như F-35 và F-22.