Vì sao người dân miền Tây được khuyên trang bị lu ngay từ bây giờ?

Ngày 5-11, Viện Quy hoạch Thủy lợi miền Nam nhận định lũ trên sông Mekong năm 2026 đang có xu hướng giảm mạnh so với trung bình nhiều năm cũng như các năm gần đây.

Lũ miền Tây thấp, rút sớm

Nguyên nhân chủ yếu do tháng 10 không xuất hiện bão trực tiếp đổ bộ vào thượng nguồn sông Mekong, giảm áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông vào đất liền, khiến lượng mưa trên lưu vực sông Mekong thấp hơn đáng kể so với thông thường.

Cụ thể, lượng mưa trong tháng 10 trên lưu vực sông Mekong thấp hơn trung bình nhiều năm khoảng 20-75%, một số nơi giảm trên 75%.

Tổng lượng lũ về Đồng bằng sông Cửu Long qua trạm Kratie (Campuchia) từ đầu mùa lũ đến cuối tháng 10 đạt 290,53 tỉ m³, thấp hơn năm 2025 khoảng 21%.

Đáng chú ý, riêng tháng 10, lượng lũ chỉ đạt 32,77 tỉ m³, thấp hơn trung bình nhiều năm 42% và thấp hơn cùng kỳ năm 2025 đến 61%.

Tại đầu nguồn sông Cửu Long, mực nước cũng giảm mạnh. Đỉnh lũ tháng 11 tại trạm Tân Châu (An Giang) dự báo chỉ khoảng 2,2m, tại Châu Đốc (An Giang) khoảng 2,15m, đều thấp hơn nhiều so với trung bình nhiều năm và cùng kỳ năm 2025.

Viện Quy hoạch Thủy lợi miền Nam dự báo đến ngày 30-11, mực nước tại Tân Châu giảm còn khoảng 1,85m, Châu Đốc khoảng 1,9m. Diễn biến này cho thấy lũ năm nay không chỉ thấp mà còn rút sớm, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước, hạn hán và xâm nhập mặn trong những tháng đầu mùa khô 2026-2027.

Miền Tây cần chủ động tích trữ nước ngọt

PGS.TS Lê Anh Tuấn, giảng viên cao cấp khoa môi trường và tài nguyên thiên nhiên, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu biến đổi khí hậu (Đại học Cần Thơ), nhận định việc lũ trên sông Mekong rút sớm so với mọi năm có liên quan đến tình trạng thiếu mưa trên diện rộng và một phần các hồ chứa thủy điện ở thượng nguồn có xu hướng tích nước nhiều hơn.

Trong năm nay, lượng mưa ở khu vực thượng nguồn sông Mekong giảm mạnh, đồng thời các vùng Biển Đông và Thái Bình Dương cũng ghi nhận lượng mưa thấp. Đây không chỉ là tác động cục bộ ở thượng nguồn mà diễn ra trên phạm vi rộng.

Đáng lo ngại, hiện tượng El Nino được dự báo xuất hiện trong mùa khô tới sẽ khiến tình hình thiếu nước thêm nghiêm trọng.

Khi lũ kết thúc sớm, lượng nước tích trữ bổ sung cho mùa khô suy giảm, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước ngọt và xâm nhập mặn ở Đồng bằng sông Cửu Long. Nước mặn có thể lấn sâu vào nội đồng, gây áp lực lớn đối với sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân.

Trước tình hình này, PGS.TS Lê Anh Tuấn khuyến cáo người dân cần chủ động tích trữ nước ngọt ngay trong thời gian còn lại của mùa mưa.

Từ nay đến cuối mùa mưa, khu vực vẫn có thể xuất hiện những đợt mưa lớn bất thường. Vì vậy, cần tận dụng mọi điều kiện và phương tiện sẵn có như lu, ao, hồ hoặc các túi chứa nước dung tích lớn để thu gom, dự trữ nước mưa và nước sông ngay tại vườn, tạo nguồn nước dự phòng cho mùa hạn sắp tới.

Bên cạnh đó, việc sử dụng nước cần được tính toán và phân bổ theo thứ tự ưu tiên, trước hết phục vụ nhu cầu ăn uống, sinh hoạt hằng ngày, sau đó mới đến chăn nuôi.

Đối với sản xuất nông nghiệp, người dân nên cân nhắc chuyển sang các loại cây trồng cạn, ít tiêu tốn nước hoặc chuyển đổi diện tích lúa sang nuôi trồng thủy sản. Những khu vực không bảo đảm nguồn nước tưới cần mạnh dạn bỏ vụ lúa kế tiếp để tránh thiệt hại.

Ngược lại, tại những nơi còn đủ nguồn nước, nông dân có thể tranh thủ xuống giống ngay khi lũ rút, đẩy lịch thời vụ lên sớm hơn, và sử dụng giống lúa ngắn ngày để kịp thu hoạch trước khi nguồn nước cạn kiệt trong mùa khô.

Đồng bằng sông Cửu Long có mùa lũ thấp nhất trong 10 năm qua?

TTO - Lượng mưa những tháng cuối năm trên toàn lưu vực sông Mekong vẫn thiếu hụt nhiều so với trung bình nhiều năm, do đó năm 2020 có thể sẽ có mùa lũ thấp nhất trong vòng 10 năm vừa qua.