Tiếng chuông báo thức, tiếng sấm hay những âm thanh ồn ào không phải lúc nào cũng đủ để đánh thức một người đang ngủ say. Nghiên cứu mới của các nhà khoa học Thụy Sĩ cho thấy khi ngủ, não bộ có xu hướng giảm ưu tiên xử lý tín hiệu từ môi trường bên ngoài để tập trung theo dõi những hoạt động bên trong cơ thể.

Nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Lausanne và Đại học Geneva đã ghi lại hoạt động não của 25 người trưởng thành khỏe mạnh bằng điện não đồ mật độ cao.

Những người tham gia được nghe các âm thanh đơn giản khi còn thức và trong giai đoạn ngủ REM - giai đoạn não hoạt động mạnh, mắt chuyển động nhanh và thường xuất hiện những giấc mơ sống động. Nhờ đó, các nhà khoa học có thể so sánh phản ứng của não trước tiếng động với phản ứng trước chính nhịp tim của cơ thể.

Kết quả cho thấy phản ứng của não đối với âm thanh giảm dần khi chuyển từ trạng thái thức sang giấc ngủ REM. Mức phản ứng thấp nhất xuất hiện ở REM pha động - giai đoạn có nhiều chuyển động mắt nhanh và gắn với những giấc mơ rõ nét.

Ngược lại, phản ứng thần kinh liên quan đến nhịp tim vẫn được duy trì trong suốt giấc ngủ REM, thậm chí còn mạnh hơn so với lúc thức.

Theo nhóm nghiên cứu, điều này cho thấy não bộ không hề ngừng tiếp nhận thông tin khi con người ngủ. Thay vào đó, não đang phân bổ lại nguồn lực xử lý cảm giác, giảm chú ý đến thế giới bên ngoài để ưu tiên theo dõi các tín hiệu xuất phát từ bên trong cơ thể.

Các nhà khoa học gọi hai nhóm tín hiệu này là "ngoại cảm" và "nội cảm". Ngoại cảm gồm các tín hiệu từ môi trường như âm thanh, ánh sáng hay nhiệt độ. Nội cảm là những thông tin phản ánh trạng thái của cơ thể, chẳng hạn nhịp tim, hơi thở, cảm giác đói hoặc các thay đổi sinh lý khác.

Nhóm nghiên cứu cũng xây dựng một chỉ số để so sánh mức độ ưu tiên của não đối với hai nhóm tín hiệu. Kết quả cho thấy não thiên về xử lý thông tin bên ngoài khi con người thức, chuyển dần sang ưu tiên tín hiệu cơ thể trong giấc ngủ REM và đạt mức cao nhất ở REM pha động.

Phát hiện này phần nào lý giải vì sao tiếng chuông báo thức, tiếng sấm hay những âm thanh lớn đôi khi vẫn không thể kéo con người ra khỏi giấc ngủ. Não vẫn tiếp nhận âm thanh nhưng không còn xem đó là tín hiệu cần ưu tiên xử lý.

Theo các nhà khoa học, việc tiếp tục theo dõi nhịp tim và những hoạt động sinh lý khác có thể giúp duy trì các chức năng sống thiết yếu trong khi ý thức tạm thời tách khỏi môi trường xung quanh.

AI phát hiện sớm nguy cơ sa sút trí tuệ bằng cách đọc sóng não người khi ngủ

AI có thể phân tích sóng não trong lúc ngủ để ước tính 'tuổi não', qua đó phát hiện nguy cơ sa sút trí tuệ nhiều năm trước khi triệu chứng xuất hiện.