Đào tạo trẻ là gốc rễ trong hành trình ươm mầm tài năng cho bóng đá Việt Nam hiện nay, phải làm gì để "gốc rễ" này tiếp tục tạo sức bật cho bóng đá?

10 năm qua, không nền bóng đá Đông Nam Á nào có thể cạnh tranh thành tích với bóng đá Việt Nam ở sân chơi U23 châu Á. Nhờ đâu?

Thái Lan là nước duy nhất cùng Việt Nam dự 6 vòng chung kết (VCK) nhưng đều không một lần vượt qua vòng bảng. Malaysia 3 lần dự VCK và chỉ 1 lần vào đến tứ kết năm 2018 - năm mà U23 Việt Nam giành ngôi á quân. Indonesia 1 lần tham dự VCK năm 2024, nhưng cũng chỉ đứng hạng 4.

Thành công từ sự ươm mầm

Trong khi đó, Việt Nam chỉ có 2 lần bị loại từ vòng bảng vào năm 2016 và 2020. Còn lại là 2 lần vào đến tứ kết, 1 lần vào chung kết và mới nhất là hạng 3. Điều này cho thấy công tác đào tạo trẻ hiệu quả của Việt Nam. 

Với bản lĩnh thi đấu, thể lực tốt và tư duy chơi bóng hiện đại, lứa cầu thủ trẻ hiện tại của U23 Việt Nam ghi đến 10 bàn thắng sau 6 trận, chỉ kém nhà vô địch U23 Nhật Bản (16 bàn), hơn U23 Hàn Quốc 2 bàn và hơn gấp đôi U23 Úc.

Thành công này có sự đóng góp rất lớn của các trung tâm đào tạo bóng đá trẻ, học viện bóng đá lẫn các CLB. Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ PVF - Bộ Công an đóng góp 5 tuyển thủ, 2 trong số đó đóng vai trò rất quan trọng trong đội hình của HLV Kim Sang Sik. Trung vệ Hiểu Minh không chỉ là chốt chặn quan trọng trong bộ ba trung vệ mà còn ghi bàn vào lưới U23 Jordan. Xuân Bắc cũng là trụ cột ở tuyến giữa U23 Việt Nam. Đó còn là Thái Sơn - 1 trong 3 cầu thủ của CLB Thanh Hóa. 

Học viện Hoàng Anh Gia Lai và Học viện Nutifood cũng đóng góp 5 cầu thủ. Trong đó, Trung Kiên là chốt chặn vững chắc trong khung thành. Trung vệ Nhật Minh là cầu thủ duy nhất đá trọn 6 trận với thời lượng kỷ lục 600 phút. 

Lý Đức cũng là trung vệ chủ lực, ngoài chiếc thẻ đỏ đáng quên ở trận bán kết thua U23 Trung Quốc. Quốc Việt không được sử dụng nhiều nhưng cũng ghi dấu ấn với bàn thắng đẹp mắt vào lưới U23 Hàn Quốc.

Một lò đào tạo trẻ chất lượng khác là Thể Công - Viettel cũng góp 2 tuyển thủ. Trong đó Khuất Văn Khang không chỉ được HLV Kim Sang Sik tín nhiệm trao băng đội trưởng mà còn thi đấu tốt với bất kỳ vị trí nào mà ông yêu cầu, kể cả vị trí trung vệ ở trận cuối cùng (sau khi Đình Bắc nhận thẻ đỏ).

CLB Công An Hà Nội cũng góp 2 tuyển thủ xuất sắc là Minh Phúc và Đình Bắc. Dù trưởng thành từ lò đào tạo trẻ CLB Quảng Nam nhưng sự tiến bộ của Đình Bắc có công không nhỏ từ sự huấn luyện của HLV Alexandre Polking.

Kiên trì với đào tạo trẻ

Để cho ra đời lứa U23 tiềm năng như hiện tại, các trung tâm đào tạo trẻ, học viện bóng đá và các CLB đã tốn nhiều tâm huyết lẫn chi phí đầu tư. Bởi chu kỳ đào tạo 8 năm không phải lúc nào cũng có thể cho ra đời một lứa cầu thủ giỏi như ý muốn. Nó phụ thuộc rất nhiều yếu tố: chất lượng đầu vào, giáo trình đào tạo, việc thi đấu trong nước lẫn quốc tế...

Điều đáng quý là nhiều trung tâm đào tạo, học viện bóng đá đều sẵn sàng đầu tư lớn chỉ với mục đích đào tạo nên nhiều tài năng cho bóng đá Việt Nam. Ông bầu Đoàn Nguyên Đức - Chủ tịch Tập đoàn Hoàng Anh Gia Lai - dù có giai đoạn khó khăn về kinh tế vẫn duy trì đầu tư cho Học viện Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) để đào tạo cầu thủ trẻ. Sự tỏa sáng của thủ môn Trung Kiên hiện tại chính là niềm tự hào của bầu Đức sau lứa Công Phượng, Tuấn Anh, Xuân Trường... ngày nào.

Và khi bầu Đức khó khăn, Học viện Nutifood lại dang tay đón nhận gần hết lứa cầu thủ khóa IV của Học viện HAGL về vào năm 2021 để đào tạo tiếp. Nhờ đó Nhật Minh, Quốc Việt và Quốc Cường đã tiếp tục có cơ hội trưởng thành để đóng góp cho U23 Việt Nam hiện tại. Lý Đức cũng là một sản phẩm xuất sắc được Học viện Nutifood đào tạo.

Nhưng đóng góp nhiều nhất cho thành công của U23 Việt Nam hiện tại có lẽ là Trung tâm đào tạo bóng trẻ PVF - nơi ngay từ ngày đầu được thành lập (tháng 12-2008) đã mang sứ mệnh đào tạo nên những cầu thủ giỏi cho bóng đá Việt Nam.

Với cơ sở vật chất hiện đại, có hẳn giám đốc kỹ thuật là những danh thủ hay HLV nổi tiếng nước ngoài, các cầu thủ được đào tạo rất bài bản. Thậm chí hàng năm, các tuyến trẻ đều được ra nước ngoài thi đấu để tăng thêm chuyên môn và bản lĩnh thi đấu.

18 chức vô địch quốc gia của các lứa U13, U15, U17, U19 và U21 là một con số đủ để nói lên mức độ thành công của trung tâm đào tạo này. Đặc biệt là tại 3 giải U21 quốc gia gần nhất, PVF có đến 2 lần vô địch vào năm 2023 và 2025 cùng 1 lần á quân năm 2024.

"Lứa của Hiểu Minh, Xuân Bắc được PVF đào tạo từ U9. Thanh Nhàn là trường hợp đặc biệt khi được tuyển chọn từ Tây Ninh lúc 14 tuổi. Các em được tạo điều kiện thi đấu giao hữu quốc tế từ nhỏ, tham dự đủ các giải trẻ của VFF và sớm được đôn lên đá các giải hạng ba, hạng nhì khi mới 17 - 18 tuổi. Trước khi lên chơi ở V-League 2026 - 2027, các cầu thủ này đã là trụ cột của PVF-CAND trong nhiều năm đá Giải hạng nhất", trợ lý giám đốc kỹ thuật - cựu cầu thủ Nguyễn Mạnh Cường chia sẻ.

Nhưng cũng có nỗi buồn

8 năm trước, U23 Việt Nam ghi dấu ấn với lứa cầu thủ trụ cột từ CLB Hoàng Anh Gia Lai và Hà Nội. Giờ thì CLB Hà Nội không còn trụ cột nào trong đội hình U23 Việt Nam dù có mặt 3 tuyển thủ. Thủ môn Phạm Đình Hải chỉ được bổ sung giờ chót khi Nguyễn Tân chấn thương, và anh là cầu thủ duy nhất không được thi đấu một phút nào tại Giải U23 châu Á 2026. Hai trung vệ Đức Anh và Lê Văn Hà chỉ vào sân từ ghế dự bị.

Nếu không gặp chấn thương ở Panda Cup 2025 tại Trung Quốc hồi tháng 11, tiền vệ Văn Trường sẽ là trụ cột của U23 Việt Nam ở giữa sân chứ không phải Thái Sơn hay Xuân Bắc tại SEA Games 33 và Giải U23 châu Á 2026. Nhưng ngay cả khi có Văn Trường, đóng góp của CLB Hà Nội vẫn hạn chế dù là đội bóng từng sản sinh ra nhiều cầu thủ trẻ tài năng cho bóng đá Việt Nam.

Sông Lam Nghệ An (SLNA) hay SHB Đà Nẵng chỉ có 1 cầu thủ khoác áo U23 Việt Nam cũng là sự sa sút của hai lò đào tạo trẻ nổi tiếng một thời của bóng đá miền Trung và Việt Nam.

Phi Hoàng đá chính ở U23 Việt Nam cũng là sự an ủi cho bóng đá Đà Nẵng. Còn SLNA - nơi từng đóng góp cầu thủ trải dài ba tuyến cho U23 Việt Nam hay đội tuyển quốc gia - giờ đây chỉ có thể cung cấp thủ môn Cao Văn Bình với vai trò thủ môn số 2 của U23 Việt Nam.

Người từng bị SLNA "hắt hủi" đánh rớt vì thể hình kém là Đình Bắc giờ là ngôi sao sáng của bóng đá Việt Nam có lẽ là niềm tiếc nuối với những người làm bóng đá xứ Nghệ. Nhưng đó cũng có thể là sự may mắn của Đình Bắc, vì nếu trúng tuyển, anh khó có thể như hiện tại.

Nói vậy bởi cho đến giờ SLNA vẫn còn để xảy ra chuyện cầu thủ bị xử lý vì gian lận tuổi ở giải trẻ. Với hiện trạng như thế, đào tạo ra cầu thủ giỏi quả thật rất khó. Thật vậy, việc CLB SLNA chạy đua trụ hạng liên tục thời gian qua cho thấy rõ điều này.

Trên thực tế không phải CLB nào ở V-League hay Giải hạng nhất cũng có thể làm tốt khâu đào tạo trẻ để góp phần cho sự tiến lên của bóng đá Việt Nam. CLB Hải Phòng lâu nay vẫn chưa có hệ thống đào tạo trẻ nhưng vẫn được VFF và VPF cấp phép ngoại lệ thi đấu. Nhà vô địch V-League hai năm liên tiếp Nam Định cũng không có tuyến trẻ đầy đủ và đủ mạnh để cống hiến cho cho các đội tuyển trẻ quốc gia.

CLB Ninh Bình vô địch Giải hạng nhất 2024 - 2025 với một loạt cầu thủ ngôi sao mua về để thực hiện mục tiêu thăng hạng, giờ đang dẫn đầu V-League 2025 - 2026, cũng chưa có nổi tuyến trẻ. Dự án kết hợp với CLB Barcelona xây dựng học viện đào tạo trẻ nghe thật kêu, nhưng cũng là chuyện tương lai!

Nếu không giải quyết triệt để những tồn tại của đào tạo trẻ ở các CLB, bóng đá Việt Nam dù có thể duy trì thành công ở sân chơi trẻ châu lục nhưng khó tạo được đột phá. Muốn thực hiện giấc mơ tham dự World Cup, bóng đá Việt Nam cần phải có thêm nhiều học viện mới chất lượng, các CLB cần chú trọng hơn cho đào tạo trẻ thay vì trông chờ vào chỉ vài CLB, trung tâm đào tạo trẻ hay học viện.

HLV Kim Sang Sik mong học trò xuất ngoại

Ngày 26-1, tại trụ sở LĐBĐVN (VFF), HLV Kim Sang Sik đã có buổi họp báo sau vòng chung kết U23 châu Á 2026 - giải đấu ông đưa U23 Việt Nam đoạt huy chương đồng.

Một trong những yếu tố quan trọng giúp U23 Việt Nam thi đấu sòng phẳng là nền tảng thể lực. Trong chuyến tập huấn trước giải, HLV Kim Sang Sik đã cải thiện đáng kể thể lực cho toàn đội. "Sau mỗi buổi tập chiến thuật, tôi cho các cầu thủ tập chống đẩy để gia tăng sức mạnh thân trên nhằm tranh chấp với các cầu thủ to cao của châu Á", ông Kim nói.

Ông Kim cũng rất chờ đợi sự thăng tiến trong sự nghiệp của các cầu thủ U23 Việt Nam, với điểm đến trước mắt là đội tuyển quốc gia. "Cánh cửa lên đội tuyển Việt Nam mở rộng cho tất cả cầu thủ. Với điểm tựa là HCV SEA Games và top 3 châu Á, cơ hội của các cầu thủ U23 Việt Nam là rất lớn", ông Kim cho hay.

Ông tiếp tục: "Sau hai giải thành công vừa rồi, tôi và VFF sẽ xây dựng kế hoạch dài hạn cho bóng đá Việt Nam. Và dự World Cup là một mục tiêu trong số đó. Thành công vừa qua của các cầu thủ sẽ giúp họ phát triển hơn nữa. Họ đã chứng minh rằng các đội tuyển Việt Nam đủ khả năng chơi tốt ở châu Á. Tôi cũng mong một số cầu thủ có thể xuất ngoại, tạo tiền đề cho mục tiêu xa hơn".

Giải U23 châu Á 2026: Đây có phải là lứa cầu thủ trẻ xuất sắc nhất của Việt Nam?

Có thể chưa phải là lứa cầu thủ trẻ xuất sắc nhất của bóng đá Việt Nam, nhưng giới chuyên môn cho rằng đội tuyển U23 mang đến kỳ vọng có thể cạnh tranh sòng phẳng với các đối thủ ở châu lục trong tương lai.