Vì sao công tác đào tạo trẻ rơi vào tình trạng mỗi nơi mỗi cảnh?

Đào tạo trẻ nhìn từ PVF

Quá trình rèn giũa "ngọc thô" thường có ba giai đoạn: phát hiện, đào tạo và phát triển. Phần lớn các CLB ở Việt Nam làm tốt hai giai đoạn đầu. Còn giai đoạn cuối cùng trông chờ vào nỗ lực tự thân của các cầu thủ. Nhưng với Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ PVF - Bộ Công an, giai đoạn cuối rất được chú trọng qua việc thi đấu quốc tế liên tục.

Lứa U16 PVF vừa dự Alkass International Cup 2026 tại Học viện Aspire (Qatar) là ví dụ. Đây là giải đấu quy tụ nhiều đội bóng trẻ mạnh của các CLB chuyên nghiệp hàng đầu châu Á và thế giới. Nó giúp các cầu thủ trẻ PVF nâng cao kinh nghiệm thực chiến và cải thiện kỹ năng chuyên môn.

Qua 5 trận đấu tại giải, U16 PVF dù chỉ có trận hòa PSG (1-1) và thua 3 trận trước Kashiwa Reysol (1-2), Barcelona (1-3), Etolie Sportive (Tunisia, 0-1) nhưng thu hoạch rất nhiều.

Hai năm trước, U17 PVF, trong đó có tiền đạo Nguyễn Lê Phát của U23 Việt Nam hiện tại, từng xếp hạng 3 tại K-League Asian Youth Championship Jeju 2024 với những chiến thắng trước Mito Hollyhock (Nhật Bản), Pohang Steelers (Hàn Quốc). Lứa U15 PVF thậm chí còn vô địch GROUND.N Stove League in Jeju 2024 với 5 trận toàn thắng.

"Nếu những cầu thủ 14 - 15 tuổi Việt Nam hiện tại phát triển tốt, họ có thể sẽ không thua kém nhiều các cầu thủ Hàn Quốc và Nhật Bản trong 10 năm nữa. Nếu đào tạo những cầu thủ trẻ này một cách cẩn thận, tôi kỳ vọng rằng họ sẽ có kết quả tốt hơn trong 10 năm tới", ông Kim Nam Pyo - Giám đốc kỹ thuật Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ PVF - từng chia sẻ trên tờ Asia Today vào tháng 10-2024.

Những "hạt giống" mà PVF "vun trồng" từ nhiều năm trước đã cho ra nhiều quả ngọt. 5 tuyển thủ góp mặt cùng tuyển U23 Việt Nam giành huy chương đồng Giải U23 châu Á 2026 vừa qua chính là một ví dụ rõ nét.

Cần thêm nhiều PVF

Bà Nguyễn Thị Mỹ Dung - Phó tổng giám đốc Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ PVF - chia sẻ: "Trung tâm PVF đã trải qua những giai đoạn khác nhau dưới sự dẫn dắt của những giám đốc kỹ thuật đến từ Anh, Pháp, Bỉ, Hàn Quốc và mỗi người có những đóng góp nhất định".

"Điều quan trọng là chúng tôi cũng phát triển đội ngũ cán bộ chuyên môn người Việt, những người gần nhất với môi trường bóng đá Việt Nam. Trong quá trình đó, chúng tôi trao đổi kinh nghiệm với các đối tác trong và ngoài nước để cùng giúp các cầu thủ có môi trường phát triển tốt nhất. Các giải đấu trong và ngoài nước sẽ giúp thầy, trò tiến bộ", bà Dung nói thêm.

Trợ lý giám đốc kỹ thuật - cựu danh thủ Nguyễn Mạnh Cường cho biết: "PVF có trụ sở, sân bãi, cơ sở vật chất hiện đại đặt tại Hưng Yên. Chúng tôi cũng đã dần mời các HLV, chuyên gia nước ngoài có uy tín về làm việc.

Từ đó, các chương trình huấn luyện được xây dựng mới và bổ sung dựa trên nền tảng đa dạng và phù hợp với cầu thủ Việt Nam. Các đội U của PVF thường thi đấu từ 35 đến 45 trận/năm".

Thi đấu 35 - 45 trận/năm là con số đáng mơ ước của các cầu thủ trẻ để cọ xát và trưởng thành. Cựu Giám đốc kỹ thuật Trung tâm PVF và là cựu HLV trưởng đội tuyển Việt Nam Philippe Troussier từng cho rằng các cầu thủ Việt Nam cần thi đấu từ 40 đến 50 trận mỗi năm để nâng cao trình độ.

Nhưng ở Việt Nam, không có nhiều CLB hay học viện đào tạo trẻ có thể làm được điều đó. Vì nếu chỉ thi đấu ở giải trẻ trong nước, các cầu thủ cũng chỉ có hơn chục trận/năm.

Cần cải thiện nhiều

Không chỉ PVF, Thể Công - Viettel, Hà Nội, Hoàng Anh Gia Lai... và các CLB khác cần phải xây dựng học viện đào tạo trẻ, tập huấn và thi đấu nước ngoài, thuê HLV giỏi... để có thêm nguồn cầu thủ chất lượng.

Các CLB mạnh như Công An Hà Nội, Nam Định, Ninh Bình đã bắt đầu chú trọng hơn đến đào tạo trẻ. Nhưng với nhiều CLB khác, kinh phí để thực hiện là chuyện không đơn giản.

Không có kinh phí, nhiều học viện đào tạo bóng đá tại Việt Nam đã nhanh chóng bị khai tử. Học viện AC Milan Hà Nội ngừng hoạt động vào tháng 7-2024 sau gần 5 năm hoạt động. 

Tương tự, Học viện Juventus Việt Nam tại Bà Rịa - Vũng Tàu cũng phải đổi tên vào năm 2024. Mới nhất, TP.HCM cũng dừng chương trình hợp tác đào tạo trẻ với CLB Lyon (Pháp) vì không hiệu quả.

Không có kinh phí nên rất nhiều CLB chuyên nghiệp ở Việt Nam còn không có sân vận động và sân tập riêng. 

HLV Iwamasa sau khi chia tay CLB Hà Nội đã có những chia sẻ: "Để phát triển bóng đá Việt Nam với tầm nhìn dài hạn, phải cải thiện vấn đề sân bãi. Ví dụ lối chơi mà tôi muốn áp dụng cho Hà Nội gặp muôn vàn bất lợi khi thi đấu trên mặt cỏ xấu. Với đặc trưng của người Việt, việc thi đấu trên mặt sân tốt, thực hiện nhiều đường chuyền là phù hợp".

Nhiều đội bóng chuyên nghiệp còn không có sân tập riêng cho đội một thì nói gì đến các tuyến trẻ. HLV Trần Duy Quang của CLB Trẻ TP.HCM ở Giải hạng nhất 2024 - 2025 cho biết: "Chúng tôi hầu như không có sân tập. Chúng tôi thuê sân Đạt Đức (Gò Vấp) thì không được vì không cho tập chuyên nghiệp, chỉ cho thuê phong trào. Chúng tôi tập ở sân Phú Thọ được 1 tháng rồi không cho thuê nữa. Thế là chúng tôi phải đi tập tận sân Thành Long, mất 1 tiếng đi và 1 tiếng về".

Sự sa sút của các lò đào tạo nổi tiếng cũng là điều đáng nói. Ba CLB từng rất thành công về đào tạo trẻ là Bình Định, Đà Nẵng và Sông Lam Nghệ An (SLNA) từng cùng phải đua trụ hạng ở V-League, cuối cùng thì Bình Định rớt hạng. Kinh phí không có, đào tạo cầu thủ trẻ cũng không còn tốt như trước để hy vọng vào một sự thay đổi.

Không có thầy giỏi sẽ khó có trò giỏi. Vì thế, đội ngũ HLV tại các CLB cũng cần phải được chú trọng. Thậm chí cần chuẩn hóa bằng cấp, giáo trình theo tiêu chuẩn của AFC. Những thay đổi đó sẽ góp phần hình thành lớp kế cận đầy tiềm năng cho bóng đá Việt Nam.

Ươm mầm cầu thủ trẻ: Phải làm gì?: Tầm quan trọng của lò đào tạo trẻ

Ngoài sự đầu tư cho tuyển U23 Việt Nam đi tập huấn và thi đấu quốc tế liên tục của LĐBĐVN (VFF), chiếc HCĐ ở đấu trường châu Á vừa qua còn đến từ sự đầu tư của các trung tâm đào tạo trẻ, học viện bóng đá lẫn CLB.