Ngày 15-8, Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố Bùi Xuân Huấn (còn gọi Huấn Hoa Hồng) cùng vợ và một số người liên quan khác.

Trong đó, Huấn Hoa Hồng bị bắt tạm giam để điều tra về hai tội vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Loại bỏ mô hình kiếm tiền, tạo ảnh hưởng từ hành vi vi phạm

Trao đổi với Tuổi Trẻ, đại biểu Quốc hội Trịnh Thị Tú Anh (Lâm Đồng) hoan nghênh cơ quan công an vào cuộc, điều tra, xử lý nghiêm "giang hồ mạng" gây lũng đoạn trên các nền tảng mạng xã hội.

Cùng với Huấn Hoa Hồng và một số người liên quan, trước đó cơ quan công an khởi tố, bắt tạm giam Nguyễn Văn Hợi (biệt danh Khánh "Sky"), Hồ Văn Khoa, Trần Đình Tiệp (biệt danh "Vua Quạt").

Hiện vụ án đang trong giai đoạn điều tra nên cơ quan điều tra sẽ tiếp tục làm rõ các hành vi, vai trò của từng bị can, dòng tiền, hậu quả, các vấn đề liên quan để xử lý theo quy định.

Tuy nhiên, qua các vụ việc, theo đại biểu, một vấn đề đáng quan tâm đó là "giang hồ mạng" không còn đơn thuần là những cá nhân phát ngôn lệch chuẩn trên mạng xã hội, mà đã hình thành một mô hình kiếm tiền từ sự kích động, gây sốc, tạo xung đột, thu hút tương tác.

Khi càng gây sốc, càng nhiều người xem, càng nhiều lượt tương tác thì càng dễ dàng quảng cáo, kinh doanh, có tiền và cơ chế này đang vô tình khuyến khích nội dung xấu độc.

Do vậy, đại biểu cho rằng thời gian tới, các cơ quan chức năng cần tiếp tục xử lý nghiêm, kịp thời mọi vi phạm pháp luật trên không gian mạng.

Không thể để tình trạng một số người liên tục livestream xúc phạm, đe dọa, kích động, tung thông tin sai sự thật, thậm chí có dấu hiệu phạm tội nhưng vẫn tiếp tục hoạt động, tạo ảnh hưởng và kiếm tiền bằng những hành vi gian dối, vi phạm các quy định trong thời gian dài.

Bà nhấn mạnh điểm rất quan trọng là phải đánh vào nguồn lợi kinh tế. Nếu một tài khoản bị xử phạt nhưng sau đó vẫn có thể tiếp tục kiếm tiền từ hàng triệu lượt xem, quảng cáo, livestream, bán hàng... thì hiệu quả răn đe sẽ hạn chế.

Do vậy cần tăng trách nhiệm của nền tảng, các bên trung gian trong ngăn kiếm tiền từ nội dung vi phạm pháp luật và kiểm soát dòng tiền thu được từ hoạt động vi phạm khi có căn cứ pháp luật.

Thêm vào đó cần nâng trách nhiệm các nền tảng xuyên biên giới. Khi nền tảng dùng thuật toán đề xuất, khuếch đại các nội dung càng gây sốc, càng tranh cãi càng nhiều tương tác thì phải đặt câu hỏi về trách nhiệm nền tảng với hệ quả xã hội của cơ chế đó.

"Tôi không cho rằng phải kiểm duyệt mọi nội dung gây tranh luận, nhưng nội dung vi phạm pháp luật thì không thể được tiếp tục khuếch đại và thương mại hóa một cách bình thường", bà Tú Anh nêu thêm.

Bà chỉ rõ nếu xã hội vẫn coi việc chửi bới, đấu tố, khoe tiền, quyền lực, tạo drama là một hình thức giải trí và hàng triệu người vào xem thì sẽ luôn có người tiếp tục sản xuất loại nội dung đó.

Vì vậy cùng chế tài nghiêm minh, cần xây dựng văn hóa sử dụng mạng xã hội, kỹ năng số cho người dùng, đặc biệt là thanh thiếu niên.

"Chúng ta không cấm một cá nhân nổi tiếng trên mạng, mà phải làm cho hành vi vi phạm pháp luật không còn là một mô hình có thể kiếm tiền và tạo ảnh hưởng.

Khi lợi ích kinh tế từ nội dung độc hại bị cắt bỏ và xử lý nghiêm hành vi vi phạm thì "đất sống" của "giang hồ mạng" sẽ dần bị thu hẹp", đại biểu nêu thêm.

Ngăn chặn từ sớm vòng luẩn quẩn vi phạm - nổi tiếng - kiếm tiền - tiếp tục vi phạm

Đại biểu Phạm Văn Hòa, thành viên Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, chỉ rõ điểm chung nhiều trường hợp là từ các phát ngôn gây sốc, hành xử ngông nghênh, khoe tiền của, quan hệ, thách thức nhau... có thể nhanh chóng thu hút hàng chục nghìn, thậm chí hàng triệu lượt xem.

Ông cho rằng trên không gian mạng đang tồn tại một nghịch lý là một hành vi sai lệch, nếu nhận được nhiều sự chú ý, có thể giúp một người trở nên nổi tiếng. Chính sự chú ý từ những tai tiếng này có thể giúp một người tăng lượng theo dõi, kiếm tiền và mở rộng ảnh hưởng.

Đại biểu nhấn mạnh việc cơ quan chức năng xử lý các "giang hồ mạng" như Huấn Hoa Hồng, trước đó là Khánh Sky, Hồ Văn Khoa, Vua Quạt... là lời khẳng định rằng mạng xã hội không phải là vùng đất ngoài pháp luật.

Mọi sự nổi tiếng nếu được xây dựng trên hành vi gian dối, vi phạm pháp luật hoặc những giá trị lệch chuẩn thì sớm hay muộn cũng sẽ bị xử lý, trả giá trước công lý.

Đây là bài học không chỉ với các bị can mà còn là lời cảnh báo với những "giang hồ mạng" khác đang lợi dụng không gian mạng để trục lợi, gây ảnh hưởng tiêu cực.

Song ông chỉ rõ không thể chỉ dừng ở việc chờ đến khi hành vi vượt ngưỡng hình sự mới can thiệp và đề nghị cần chặn từ sớm vòng luẩn quẩn vi phạm - nổi tiếng - kiếm tiền - tiếp tục vi phạm.

Ông nhấn mạnh phát tán nội dung xấu độc phải chịu trách nhiệm, nhưng các nền tảng cũng không thể đứng ngoài khi thuật toán của họ góp phần khuếch đại những nội dung gây sốc, còn cơ chế thương mại lại biến sự chú ý đó thành doanh thu.

"Không thể để mạng xã hội trở thành nơi những kẻ coi thường chuẩn mực xã hội dễ dàng biến sự tục tĩu, bạo lực và xúc phạm thành lợi nhuận. Nói cách khác phải chặn đứng 'giang hồ mạng' livestream, phát tán thông tin xấu độc để kiếm tiền", đại biểu Hòa nhấn mạnh.

Khởi tố Huấn Hoa Hồng và vợ

Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ra quyết định khởi tố bị can, thực hiện lệnh bắt tạm giam đối với Bùi Xuân Huấn (tức Huấn Hoa Hồng) về tội “vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng” và "lừa đảo chiếm đoạt tài sản".