Phóng to

Một số công đoạn sản xuất của ngành da giày còn phải dựa vào chuyên gia nước ngoài - Ảnh: T.V.N.

Tuy nhiên, theo đánh giá của một số thành viên ban chấp hành Hiệp hội Da giày VN (Lefaso), hai ngành bị ảnh hưởng nhiều nhất, “khi có sự cố xảy ra mới biết phần lớn ngành công nghiệp của ta đều lệ thuộc quá lớn vào các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. Họ gặp vấn đề, chúng ta gặp ngay sự ách tắc”.

Theo một chuyên gia lâu năm trong ngành da giày, sự cố vừa qua là cơ hội rất tốt để các ngành thâm dụng nhiều lao động nhìn nhận lại khả năng “tự đứng trên đôi chân của mình được bao nhiêu phần trăm, khi mà cấu trúc liên kết chuỗi cung ứng cho chính các doanh nghiệp trong nước gần như quá lỏng lẻo, yếu và thiếu về mọi mặt”.

Tuy nhiên, bài toán khó cho các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ, trong việc tự chủ được nguồn cung vải, nguyên phụ liệu là hơn 40% lượng nguyên liệu đầu vào sản xuất giày này đang được cung ứng từ các doanh nghiệp Trung Quốc, Đài Loan. Máy móc, thiết bị phục vụ sản xuất cho ngành này cũng vậy, với tỉ lệ cung cấp xấp xỉ 40-50% đến từ Trung Quốc. Đặc biệt hơn cả, hàng ngàn chuyên gia trong các vị trí trưởng chuyền, thiết kế mẫu, kỹ thuật máy, quản lý chất lượng đều do người nước ngoài nắm giữ, phụ trách, trong khi lao động VN thuần túy chỉ là các công nhân đảm nhận công việc ở các vị trí không có người này thì người khác thế chân cũng được.

“Đã đến lúc Nhà nước cần đưa ra các chính sách, cơ chế thúc đẩy việc chuyển giao công nghệ thật sự theo cam kết khi họ vào VN đầu tư, nhằm tránh tình trạng doanh nghiệp như rắn mất đầu, không thể hoạt động trong những trường hợp như sự cố vừa qua” - vị chuyên gia này đề nghị. Song song đó, việc xây dựng cho được một chuỗi cung ứng để không lệ thuộc nguồn cung nguyên vật liệu quá lớn từ bên ngoài cũng là điều hết sức cấp thiết đối với ngành da giày, dù đây không phải là đề xuất mới mẻ gì. Nhưng một mình doanh nghiệp không đủ khả năng tự giải quyết vấn đề, mà còn rất cần sự hỗ trợ từ phía Nhà nước trong nhiều chính sách khuyến khích, thu hút, ưu đãi đầu tư vào các lĩnh vực của ngành công nghiệp phụ trợ, vốn đang có thể trạng “ốm yếu, ọp ẹp”.

Thế nhưng, các chính sách này vẫn đang bị bế tắc, không biết đến khi nào mới có hướng giải quyết một cách triệt để, rốt ráo, trong khi thực tiễn cho thấy nếu càng chậm trễ bao nhiêu trong việc tự chủ nguồn cung nguyên liệu sản xuất, doanh nghiệp sản xuất bị thiệt hại là một lẽ, mà cả nền kinh tế phụ thuộc vào xuất khẩu cũng lao đao theo khi thị trường có biến động.