Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình phát biểu trong chuyến thăm Mỹ. Ảnh: Reuters.

“Cái bẫy Thucydides” là một điển tích trong lịch sử Hi Lạp cổ đại. Theo đó, do thành Sparta quá tập trung binh bị nên thành Athens cũng phải chạy đua chiến tranh theo.

Điển tích Hi Lạp này cũng như những gợi nhắc trong suốt bài diễn văn “chào sân” mang tựa “Về quan hệ Trung - Mỹ” của ông Tập (đọc trong tiệc chiêu đãi do chính quyền bang Washington cùng các cộng đồng hữu nghị Mỹ - Trung tổ chức) nhằm cho thấy rằng ông là một người rất am hiểu Mỹ do từng học ở Mỹ, đọc văn chương Mỹ, nhất là ái mộ Ngư ông và biển 
cả của Hemingway...

Tất cả nhằm “giải độc” dư luận Mỹ đang bắt đầu lo âu thật sự về sức mạnh ngày càng tăng của Trung Quốc, một trạng thái “có thể phát triển thành tình trạng thù địch và tấn công nhau”, theo như định nghĩa của giáo sư chính trị học Graham Allison của Đại học Harvard.

Những người soạn diễn văn cho ông, rất “Tây học”, đã không những trích điển “Tây” mà còn dùng cả thuật tu từ văn thể cùng các kỹ thuật tuyên truyền cổ điển của “Tây” để tăng tính thuyết phục cho bài diễn văn của ông.

Bắt đầu là loan báo khẳng định: “Chính sách quốc phòng của Trung Quốc tự bản chất là phòng thủ và chiến lược quân sự mang tính năng phòng thủ chủ động. Hãy để tôi nhắc lại ở đây rằng cho dù Trung Quốc có phát triển đến đâu chăng nữa,

Trung Quốc sẽ không bao giờ tìm cách làm bá chủ hoặc lao mình vào việc bành trướng”. Và ông Tập trưng ra bằng cớ: “Cách đây không lâu, tôi đã công bố rằng quân đội Trung Quốc sẽ được cắt giảm 300.000 người”.

Đồng thời nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng hứa hẹn: “Trung Quốc sẵn sàng làm việc với các nước khác để xây dựng một loại hình quan hệ quốc tế mới với sự hợp tác cùng hưởng lợi là cốt lõi, thay thế sự đối đầu và thống trị bằng sự hợp tác cùng hưởng lợi và một tư duy mới về việc xây dựng quan hệ đối tác, để cùng nhau mở ra một triển vọng phát triển chung và an ninh chung”.

Những khuyến dụ trên của ông Tập quả là nghe rất “kêu” song lại không được thực tế minh chứng cho lắm. Về chuyện cắt giảm quân số, các nước đi trước Trung Quốc trong việc hiện đại hóa quốc phòng ít nhất từ 20 năm qua cũng đã cắt giảm quân số từ lâu do xu hướng điện tử hóa, tự động hóa...

Thậm chí, hiện đại hóa không chỉ ở các khí tài quân sự mà còn cả trong sách lược tác chiến chiến thuật và cả chiến lược, thay thế cho thế hệ “bóp cò, đâm lê” cổ truyền.

Chính sự hiện đại hóa này đã mỗi năm nâng cao ngân sách quốc phòng của Trung 
Quốc lên cao ngất ngưởng!

Nếu chỉ dựa vào dẫn chứng cắt giảm quân số để quả quyết rằng “chính sách quốc phòng của Trung Quốc tự bản chất là phòng thủ”, e rằng sẽ bị đính chính ngay bởi làn sóng phát triển không quân và nhất là hải quân của Trung Quốc theo chiều hướng “nắm đấm tấn công”, như hạm đội tàu sân bay đang hối hả xây dựng, bên cạnh lực lượng “Chống đến gần / Chống xâm nhập khu vực” bắt buộc phải có.

Và nhất là chiến dịch rầm rộ bồi đắp các bãi đá chiếm đóng trái phép trên Biển Đông, biến chúng thành căn cứ tiền tiêu. Rõ ràng nó là thực tế minh chứng cho ý đồ nêu ra trước đây, tự ấn định một “đường chín đoạn” chiếm gần hết Biển Đông bỗng dưng thuộc “chủ quyền lịch sử” của Trung Quốc!

Nếu muốn thuyết phục hơn, e rằng cần chứng minh “chủ quyền lịch sử” đó trước tòa án trọng tài quốc tế. Và trong khi chờ đợi, hãy khoan dùng vũ lực đe dọa trên biển.

Thiên hạ thái bình trong thế kỷ 21 không chỉ là chuyện giữa vài nước lớn với nhau định đoạt, mà còn với các nước khác nữa.