Áp lực chuyển đổi xanh từ thực tế

Ngày 29-5, tại TP Cần Thơ, trong khuôn khổ hội thảo "Chuyển đổi xanh trong nông nghiệp: Từ công nghệ đến thị trường" do báo Tuổi Trẻ phối hợp với UBND TP Cần Thơ, Đại học Cần Thơ và các sở, ban ngành, các đơn vị liên quan… tổ chức, PGS.TS Châu Minh Khôi, Phó hiệu trưởng Trường Nông nghiệp - Đại học Cần Thơ, đã chia sẻ những mô hình khoa học, công nghệ đột phá, giúp nông dân miền Tây không chỉ thích ứng với biến đổi khí hậu mà còn làm giàu bền vững.

Theo PGS.TS Khôi, Đồng bằng sông Cửu Long hiện là trụ cột kinh tế với hơn 2,6 triệu hécta đất nông nghiệp, đóng góp khoảng 31% GDP toàn ngành, chiếm 50% sản lượng lúa và 95% lượng gạo xuất khẩu của cả nước. 

Tuy nhiên canh tác nông nghiệp cũng là nguồn phát thải khí nhà kính đáng kể. Chỉ riêng canh tác lúa gạo năm 2010 đã phát thải hơn 44 triệu tấn CO₂ tương đương, chiếm 18% tổng lượng phát thải của Việt Nam.

Trước bối cảnh đó, PGS.TS Châu Minh Khôi - Phó hiệu trưởng Trường Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ - khẳng định việc chuyển dịch sang nông nghiệp carbon thấp là tất yếu. 

Đây là hệ thống sản xuất vừa giảm phát thải, vừa duy trì năng suất và tính bền vững môi trường thông qua các giải pháp như quản lý phân bón, tưới tiết kiệm và kinh tế tuần hoàn.

Những "con số biết nói" từ mô hình công nghệ cao

Tại hội thảo, ông Khôi đã đưa ra những minh chứng thuyết phục về hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ. Điển hình là thiết bị cảm biến ẩm độ đất Chameleon (thiết bị "tắc kè hoa") giúp nông dân theo dõi chính xác nhu cầu nước của cây trồng.

Kết quả thực tế cho thấy, khi kết hợp cảm biến này với việc phủ rơm, nông dân có thể tiết kiệm từ 43 - 58% lượng nước tưới trên các loại cây như bắp, củ dền, dưa hấu mà vẫn đảm bảo năng suất. Công nghệ đơn giản này không chỉ giúp tăng thu nhập, mà còn giảm tích lũy mặn trong đất và tiết kiệm thời gian cho người sản xuất.

Bên cạnh đó, mô hình luân canh lúa - cây trồng cạn tại Long Phú (Sóc Trăng) đã cho thấy hiệu quả kinh tế vượt trội. 

So với trồng lúa đơn thuần, lợi nhuận từ cây củ dền tăng tới 163%, dưa hấu tăng 75% và bắp tăng 25%. Về mặt môi trường, việc luân canh và quản lý rơm rạ đúng cách (như vùi rơm kết hợp phân hữu cơ, biochar) giúp giảm phát thải khí methane (CH₄) từ 50 - 95%.

Tháo gỡ 7 "điểm nghẽn" để bứt phá

Dù các mô hình đã thành công bước đầu, nhưng để nhân rộng, PGS.TS Châu Minh Khôi cho rằng cần giải quyết dứt điểm 7 điểm nghẽn chính. Trong đó gồm: vốn và tín dụng; đất đai; nhân lực; thị trường; hạ tầng; công nghệ; chính sách.

Cụ thể, về vốn và tín dụng: vốn đầu tư lớn nhưng khó tiếp cận tín dụng; đất đai: ruộng đất manh mún, khó tích tụ để cơ giới hóa; nhân lực: thiếu lao động có kỹ năng công nghệ và chuyên gia quản trị nông nghiệp số; thị trường: đầu ra chưa ổn định, liên kết chuỗi giá trị còn lỏng lẻo; hạ tầng: thiếu kho lạnh, vận chuyển lạnh và tổn thất sau thu hoạch cao; công nghệ: còn phụ thuộc nhập khẩu và giá thành cao; chính sách: thủ tục phức tạp và quy hoạch vùng chưa rõ ràng.

Theo PGS.TS Khôi, việc tháo gỡ những nút thắt này không chỉ giúp nâng cao sức cạnh tranh của nông sản Việt trên thị trường quốc tế, mà còn mở ra cơ hội tham gia vào thị trường tín chỉ carbon toàn cầu, mang lại lợi ích trực tiếp cho người nông dân từ việc "bán" không khí sạch.

Chuyển đổi xanh đã trở thành yêu cầu bắt buộc

Ngày Chuyển đổi xanh năm 2026 với chủ đề “Chuyển đổi xanh - Động lực cho mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam” diễn ra tại Hà Nội sáng 16-5, thu hút đông đảo người dân tham gia.