Trong khi cuộc đua quay trở lại Mặt trăng nóng lên trên toàn cầu, Trung Quốc đang chuẩn bị triển khai bước đi chiến lược tiếp theo với sứ mệnh Chang'e 7, dự kiến phóng trong nửa cuối năm 2026.

Theo Space, đây là sứ mệnh robot có quy mô và mức độ phức tạp cao nhất của Trung Quốc cho đến nay, tập trung vào một mục tiêu then chốt: tìm kiếm và nghiên cứu băng nước tại vùng cực nam của Mặt trăng.

Chang'e 7 tiến vào vùng tối vĩnh cửu, truy tìm băng nước Mặt trăng

Chang'e 7 được thiết kế như một hệ thống thám hiểm hoàn chỉnh gồm tàu quỹ đạo, tàu đổ bộ, xe tự hành và một tàu thăm dò mini có khả năng tiếp cận các khu vực bị che khuất vĩnh viễn trong bóng tối. 

Mục tiêu khoa học trọng tâm là xác định sự tồn tại, phân bố, trạng thái vật lý và nguồn gốc của băng nước tại cực nam Mặt trăng, đặc biệt là trong và xung quanh miệng hố Shackleton, một cấu trúc va chạm lớn nằm gần cực nam, nơi phần đáy gần như không bao giờ nhận được ánh sáng Mặt trời.

Theo các nhà khoa học, vùng cực nam là nơi có khả năng cao nhất để băng nước tồn tại lâu dài trên Mặt trăng do nhiệt độ cực thấp và bóng tối vĩnh cửu. Việc xác nhận và đo đạc chính xác băng nước không chỉ mang ý nghĩa khoa học mà còn mang ý nghĩa chiến lược, bởi nước có thể được sử dụng để hỗ trợ sự hiện diện lâu dài của con người ngoài Trái đất, từ sinh hoạt, tạo oxy đến sản xuất nhiên liệu.

Một mục tiêu quan trọng nữa của Chang'e 7 là tìm vị trí lý tưởng cho việc xây dựng căn cứ Mặt trăng trong tương lai. Vị trí đó phải vừa có nguồn tài nguyên nước ổn định, vừa có điều kiện chiếu sáng thuận lợi cho năng lượng Mặt trời, và đủ an toàn cho hoạt động lâu dài của robot và con người.

Về mặt kỹ thuật, Chang'e 7 mang theo sáu nhóm thiết bị khoa học liên quan trực tiếp đến việc nghiên cứu nước và các chất dễ bay hơi. Trên tàu quỹ đạo có radar khẩu độ tổng hợp thu nhỏ, máy quang phổ gamma-neutron và máy phân tích khoáng chất hồng ngoại để khảo sát từ xa các vùng giàu hydro. Trên tàu đổ bộ và xe tự hành có máy quang phổ Raman, hệ thống đo các chất dễ bay hơi bề mặt và thiết bị phân tích phân tử nước trong đất Mặt trăng mang tên LUWA.

LUWA được thiết kế để làm nóng và phân tích mẫu đất tại chỗ nhằm xác định nước tồn tại ở dạng băng tinh khiết, dạng hydrat hay dạng hấp phụ, đồng thời giúp làm rõ mật độ, phân bố và nguồn gốc của nước. Thiết bị này đặc biệt quan trọng vì có thể tiếp cận trực tiếp các khu vực bị che khuất vĩnh viễn, nơi nhiệt độ cực thấp có thể bảo tồn băng trong hàng tỉ năm.

"Quân cờ chiến lược" của Trung Quốc

Bên cạnh các mục tiêu khoa học, Chang'e 7 còn mang ý nghĩa địa chính trị và hợp tác quốc tế. Sứ mệnh này nằm trong khuôn khổ Trạm nghiên cứu Mặt trăng quốc tế, một dự án hợp tác giữa Trung Quốc, Nga và nhiều quốc gia khác. Chang'e 7 sẽ mang theo thiết bị giám sát bụi của Nga cùng với các tải trọng khoa học đến từ Ý, Thụy Sĩ, Ai Cập, Bahrain và Thái Lan.

Chang'e 7 cũng là bước chuẩn bị cho những mục tiêu lớn hơn của Trung Quốc. Sứ mệnh Chang'e 8 tiếp theo, dự kiến vào năm 2028, sẽ thử nghiệm các công nghệ xây dựng nơi cư trú bằng đất Mặt trăng. Hai sứ mệnh này được coi là nền móng cho việc triển khai Trạm nghiên cứu Mặt trăng quốc tế trong thập niên 2030.

Theo ông Wu Weiren, kiến trúc sư trưởng của chương trình Mặt trăng Trung Quốc, mục tiêu cuối cùng không chỉ là nghiên cứu mà còn là xây dựng một hệ thống cho phép con người hiện diện định kỳ và dài hạn trên Mặt trăng, từ đó phục vụ cho các sứ mệnh sâu hơn trong Hệ Mặt trời như sao Hỏa.

Trong bối cảnh Mỹ thúc đẩy chương trình Artemis và nhiều công ty tư nhân cũng đang nhắm tới Mặt trăng, Chang'e 7 cho thấy Trung Quốc đang theo đuổi một chiến lược dài hơi, tập trung vào hạ tầng và tài nguyên hơn là những chuyến thăm ngắn hạn. 

Nếu sứ mệnh này xác nhận được trữ lượng băng nước đáng kể tại cực nam, nó sẽ không chỉ làm thay đổi hiểu biết khoa học về Mặt trăng mà còn có thể định hình lại toàn bộ cách con người tiếp cận và khai thác không gian trong tương lai.

Nga lên kế hoạch xây nhà máy điện trên Mặt trăng

Dự án của Nga nhằm cung cấp năng lượng cho xe tự hành, đài quan sát và hạ tầng nghiên cứu trong chương trình thám hiểm Mặt trăng dài hạn, hướng tới hình thành một trạm khoa học hoạt động thường trực ngoài Trái đất.