Tranh cãi 'nảy lửa' có nên trao quyền cho robot

16/04/2018 07:30 GMT+7

TTO - Câu chuyện trao quyền cho robot tưởng vẫn còn nằm trong các câu chuyện viễn tưởng, nhưng đang là vấn đề gây tranh cãi giữa các chính trị gia và giới chuyên gia châu Âu.

Tranh cãi nảy lửa có nên trao quyền cho robot - Ảnh 1.

Robot hỗ trợ người già tại Pháp - Ảnh: REUTERS

Trong khi các lãnh đạo châu Âu đang tranh luận về việc trao một số quyền đặc biệt cho những cỗ máy thông minh, khoảng 150 chuyên gia quốc tế trong nhiều lĩnh vực từ robot, trí tuệ nhân tạo (AI), luật, y khoa và đạo đức đã đồng thanh lên tiếng can ngăn, lo ngại nó có thể đi ngược với quyền của con người.

Tư cách pháp nhân

Vấn đề bắt nguồn từ nghị quyết được Nghị viện châu Âu thông qua năm ngoái, đề xuất công nhận quy chế "người điện tử" đối với những robot tự hành ở mức độ phức tạp. Đề xuất này đang được cơ quan quản lý cấp của khu vực, Ủy ban châu Âu (EC), tranh luận trước khi đưa ra ý kiến vào cuối tháng 4-2018.

"AI có thể đem lại những lợi ích lớn cho kinh tế và xã hội của chúng ta... nhưng cũng đặt ra các vấn đề, chẳng hạn tác động của AI lên xã hội và việc làm" - người phát ngôn của EC nói.

Theo những người ủng hộ, việc trao các quyền hợp pháp cho robot, chẳng hạn tự ra quyết định, ký hợp đồng... nhằm buộc những cỗ máy phải "có trách nhiệm đối với những thiệt hại chúng gây ra" và có thể bị kiện ra tòa.

Công nghệ hiện nay cho phép máy tính học hỏi và đưa ra quyết định tương tự con người. Nhưng vấn đề bỏ ngỏ lâu nay là phải xử lý như thế nào khi xảy ra vấn đề, trong khi cơ chế hiện tại, tức buộc nhà sản xuất hoặc/và người sở robot chịu trách nhiệm, bị coi là không còn phù hợp.

Các chính trị gia châu Âu cho biết đề xuất này nhằm chuẩn bị cho tương lai, tạo tiền đề để buộc robot phải được đăng ký với chính quyền và xây dựng các đạo luật đảm bảo những cỗ máy này sẽ được sử dụng để phục vụ con người thay vì gây tổn hại, cũng tương tự như trao tư cách pháp nhân cho các công ty.

Các nhà làm luật trấn an, cho rằng nhiều nước, bao gồm Mỹ, cũng đang soạn các quy chuẩn cho robot. Đề xuất của châu Âu cũng kêu gọi thành lập một cơ quan chung của khối về robot và AI để hỗ trợ chính quyền trong các vấn đề kỹ thuật, quy tắc.

Nhưng còn nhiều câu hỏi chưa thể giải quyết, như các cỗ máy này có phải nộp thuế hay đóng góp các chi phí an ninh xã hội hay không? Liệu robot sẽ có các quyền tương tự con người như kết hôn?...

Ý tưởng kinh khủng

Trong khi đó, các chuyên gia đặt ra nhiều vấn đề quan trọng hơn. "Ở khía cạnh luật pháp và đạo đức, việc tạo tư cách pháp nhân cho robot là không phù hợp, dù đó là tư cách gì đi nữa" - CNN dẫn bức thư gửi đến Ủy ban châu Âu, cho rằng còn vấn đề phức tạp xung quanh.

Theo chuyên gia Nathalie Nevejans của Đại học Artois (Pháp), các robot không thể tham gia hoạt động xã hội mà không có con người điều khiển và điều đó sẽ không thay đổi ở tương lai gần.

"Tư cách pháp nhân sẽ làm mập mờ quan hệ giữa con người với máy móc... và điều đó sẽ gây trở ngại khi chúng ta tạo ra chúng để phục vụ con người" - bà Nevejans nói. Các chuyên gia cho rằng lợi ích của con người cần phải được đặt lên hàng đầu trong bất cứ tranh luận nào về quyền của robot.

Ngoài ra, nó cũng có thể dẫn đến tình huống đòi trả lương hoặc trao thêm quyền cho robot. Một số ý kiến khác cho rằng động cơ chính cho kế hoạch của châu Âu giúp các nhà sản xuất phủi bỏ trách nhiệm liên quan đến robot.

Thay vào đó, giới chuyên gia đề xuất thiết lập bộ quy định về robot và AI để đảm bảo an toàn và thúc đẩy sáng tạo. "Không có các quy định, con người có thể đối mặt với một viễn cảnh khải huyền khi robot trở thành chủ nhân của con người" - nhà xã hội học Mady Delvaux cảnh báo và cho rằng vấn đề nên được đưa ra thảo luận với công chúng.

"Suy nghĩ sai lầm về những gì AI có thể làm được là rất nguy hiểm. Nó cũng nguy hiểm đối với các chính trị gia. Họ thấy và họ tin vào nó, bởi họ không phải kỹ sư và không có lý do gì để không tin" - chuyên gia Noel Sharkey của Đại học Sheffield (Anh) nói.

Tranh cãi sẽ càng gay gắt khi đầu tư vào lĩnh vực robot ngày càng lớn. Trong vài năm tới, giới phân tích ước đoán cơn sốt trong lĩnh vực này sẽ gia tăng, chẳng hạn thị trường robot tiêu thụ có thể tăng gấp ba lần trong năm năm tới, từ 5,4 tỉ USD năm 2018 lên 15 tỉ USD vào năm 2023.

Doanh thu các robot lao động dự kiến tăng hàng chục lần từ 100 triệu USD năm 2015 lên đến 3 tỉ USD vào năm 2020. Trong khi đó, thị trường robot công nghiệp, bao gồm cả xe tự hành và những máy móc làm những công việc phức tạp, sẽ đạt 40 tỉ USD so với 25,7 tỉ USD năm 2013.

Đặt ra vấn đề hành xử nhân văn với robot tình dục Đặt ra vấn đề hành xử nhân văn với robot tình dục

TTO - Trong làn sóng lan tỏa của phong trào #Metoo, vấn đề đạo đức khi quan hệ với robot tình dục đang được đặt ra một cách nghiêm túc để ngăn chặn nạn bạo hành tình dục.

TRẦN PHƯƠNG

Tin mới nhất

10:26 AM

Một thanh niên hiến tạng để cứu giúp 5 phụ nữ

TTO - Sáng 20-4, Bệnh viện Chợ Rẫy (TP.HCM) và Bệnh viện Đa khoa Đồng Nai đã thông tin về một nam thanh niên (43 tuổi, ngụ tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) chết não đã hiến tim, thận và giác mạc cứu giúp 5 phụ nữ.

10:24 AM

Israel sẵn sàng bắn hạ S-300 của Nga ở Syria

TTO - Khả năng Nga chuyển cho Syria hệ thống phòng không S-300 bị xem là mối đe dọa đối với Israel trong bối cảnh nước này tìm mọi cách ngăn chặn sức ảnh hưởng đang lên của Iran tại Trung Đông.

10:22 AM

Nguyên nhà báo Lê Duy Phong khai nhận tiền để không viết bài

TTO - Tại tòa, Lê Duy Phong khai đã đề nghị giám đốc Sở Kế hoạch và đầu tư tỉnh Yên Bái đưa tiền để không viết bài và đã nhận của ông này 200 triệu đồng.

10:21 AM

Trưởng ban trọng tài Nguyễn Văn Mùi: “Đã đến lúc tôi nghỉ ngơi”

TT - Trao đổi với Tuổi Trẻ, trưởng ban trọng tài LĐBĐ VN (VFF) Nguyễn Văn Mùi cho biết ông đã chủ động không nộp hồ sơ ứng cử vào ban chấp hành khóa 8 dù được một số đơn vị đề cử.

10:14 AM

Tân chủ tịch Cuba cam kết bảo vệ thành quả cách mạng và hiện đại hóa kinh tế

TTO - Tân chủ tịch Hội đồng nhà nước Cuba, ông Miguel Diáz-Canel đã tuyên thệ nhậm chức tại Havana ngày 19-4 sau khi nhận được 99,86% số phiếu ủng hộ tại Quốc hội.

10:08 AM

Đại sứ tại LHQ đột tử vì bỏ phiếu quá mệt

TTO - Đại sứ của Bờ Biển Ngà tại LHQ đã qua đời nhanh chóng ở bệnh viện tại New York (Mỹ) ở tuổi 67. Nguyên nhân được cho là ông phải làm việc quá sức trong vấn đề Syria.

10:06 AM

Làm sao cứu người trầm cảm?

TTO - Hiện nay có tín hiệu vừa mừng nhưng cũng vừa lo khi số lượng người bị trầm cảm tìm hiểu về tình trạng sức khỏe của mình ngày càng nhiều.

10:05 AM

Nữ giảng viên trẻ chế keo giúp vết thương mau lành

TTO - Trong tương lai, TS Nguyễn Thị Hiệp sẽ tiếp tục phát triển chất keo này dùng để tái tạo mô cho những bệnh nhân ung thư bị mất mô.

10:00 AM

Học người Nhật cách hỗ trợ điều trị viêm đại tràng hiệu quả

Viêm đại tràng rất khó chữa mặc dù đã được chữa trị rất nhiều nhưng vẫn không khỏi, khiến người bệnh không tìm được lối thoát.

10:00 AM

Du lịch nước ngoài: “chất” trên từng hành trình

Với tiêu chí "Chất lượng tiên phong", các chương trình tour du lịch nước ngoài dịp hè này của Fiditour cam kết giữ vững chất lượng dịch vụ với mức giá tốt và cộng thêm nhiều ưu đãi hấp dẫn cho du khách.

10:00 AM

Chung cư xã hội hoá dành cho người thu nhập thấp gần Phan Thiết

Đến tháng 12-2018, dự án Hàm Kiệm City chính thức hoàn thành Lô nhà B2, bàn giao 280 căn hộ tiện ích, mở ra cơ hội "an cư, lạc nghiệp" cho những người trẻ và người có thu nhập thấp.

09:53 AM

Học bổng Câu chuyện hòa bình - chuyện của niềm tin

TTO - Với nhiều sinh viên tại Quảng Bình, Quảng Trị, những suất học bổng “Câu chuyện hòa bình” đến đúng lúc, giúp không chỉ các bạn mà cả gia đình bước qua những thời điểm gian khó, vững bước trên con đường học.