Đây được xem là nhiệm vụ chiến lược nhằm cụ thể hóa chủ trương đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng chính quyền số của thành phố. Mô hình được kỳ vọng giúp chính quyền chủ động, phát hiện, xử lý sớm các vấn đề quản lý đô thị hiện đại, phục vụ người dân tốt hơn.

Cùng người dân làm thủ tục

Một sáng giữa tháng 6, bà Thu Uyên (43 tuổi) đến trung tâm phục vụ hành chính công phường để làm thủ tục trích lục giấy khai sinh cho cháu. Trước đây khi làm thủ tục này, người dân như bà phải đến trực tiếp UBND nơi đã đăng ký trước đó để thực hiện. Đồng thời phải mang theo bộ hồ sơ dày cộp gồm giấy tờ tùy thân, tờ khai, các giấy tờ cũ như bản chính, bản sao giấy tờ hộ tịch cần trích lục.

Nhưng lần này hoàn toàn khác, bà Uyên chỉ mang theo một chiếc điện thoại thông minh.

Truy cập vào ứng dụng VNeID, bà có thể xác thực định danh điện tử thay cho giấy tờ tùy thân, nhập biểu mẫu điện tử thay cho tờ khai giấy. Dữ liệu cũng tự động được ghi nhớ cho những lần thao tác sau, tránh sai sót.

Với các giấy tờ cũ, cán bộ tại trung tâm cũng có thể khai thác dữ liệu dùng chung của hộ tịch chứ không phải đợi người dân mang theo, nhiều trường hợp còn quên nơi đăng ký trước đó.

Theo bà Uyên, toàn bộ quy trình được tiến hành rất nhanh chỉ bằng một chiếc điện thoại liên thông dữ liệu số.

Một đô thị thông minh có lẽ hình thành từ nền tảng đó. Bà Phạm Thị Thanh Trang - Phó giám đốc Trung tâm phục vụ hành chính công phường Phú Nhuận - cho biết trong định hướng phát triển, phường luôn xác định cải cách hành chính không đơn thuần là xử lý hồ sơ mà phải chuyển mạnh sang tư duy phục vụ nhân dân trên nền tảng số.

Trong đó, Phú Nhuận là địa phương tiên phong chuyển đổi mô hình phục vụ từ "người dân tự làm thủ tục" sang "chính quyền đồng hành cùng người dân làm thủ tục". Khi đến làm thủ tục, người dân sẽ được các cán bộ, công chức trực tiếp "cầm tay chỉ việc", hướng dẫn thực hiện dịch vụ công trực tuyến, thanh toán trực tuyến, số hóa hồ sơ và sử dụng các tiện ích số.

Dữ liệu thống nhất, cập nhật theo thời gian thực

Theo mô hình đô thị thông minh, phường Phú Nhuận phối hợp Tập đoàn Viettel thực hiện 2 nhóm giải pháp, gồm hệ thống dashboard chỉ đạo điều hành và hệ thống bản sao số giám sát an ninh đô thị.

Trong đó, hệ thống dashboard cho phép số hóa quy trình báo cáo, theo dõi các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội theo thời gian thực. Còn hệ thống bản sao số kết nối hệ thống camera hiện hữu và ứng dụng AI để nhận diện phương tiện, nhận diện biển số, đo đếm lưu lượng giao thông, phát hiện vi phạm giao thông, phát hiện đám đông bất thường, phát hiện hành vi bạo lực và hỗ trợ truy vết, cảnh báo sớm các tình huống phát sinh về an ninh trật tự.

Bà Nguyễn Thị Như Ý - Chủ tịch UBND phường Phú Nhuận - nhìn nhận dashboard điều hành không đơn thuần là màn hình hiển thị số liệu mà chính là "bộ não số" của chính quyền phường.

Trước đây để nắm tình hình địa bàn, lãnh đạo phải chờ báo cáo từ nhiều bộ phận, nhiều nguồn dữ liệu khác nhau. Nhiều vấn đề khi báo cáo đến lãnh đạo thì đã diễn ra từ nhiều ngày trước, khiến công tác điều hành mang tính phản ứng sau sự việc.

"Lãnh đạo chỉ cần nhìn vào dashboard là biết hồ sơ hành chính hôm nay giải quyết đúng hạn bao nhiêu phần trăm, khu phố nào phát sinh nhiều phản ánh nhất, tuyến đường nào thường xuyên xảy ra vi phạm trật tự đô thị, chỉ tiêu nào đang chậm tiến độ, nhiệm vụ nào có nguy cơ trễ hạn cần chỉ đạo ngay", bà Ý dẫn giải.

Điều quan trọng nhất là dashboard giúp thay đổi phương thức điều hành từ "quản lý bằng báo cáo" sang "quản lý bằng dữ liệu", từ "xử lý sự việc đã xảy ra" sang "phát hiện sớm và hành động kịp thời".

Bà Ý cũng ví von hệ thống bản sao số như "đôi mắt số" của chính quyền địa phương. Bà ví dụ: "Khi phát hiện điểm ùn ứ giao thông, lãnh đạo có thể quan sát trực tiếp trên bản đồ số. Khi xuất hiện điểm tập kết rác phát sinh, vi phạm lòng lề đường hệ thống sẽ hiển thị ngay vị trí và tình trạng xử lý".

Bên cạnh đó, thông qua hệ thống, lãnh đạo địa phương có thể dự báo xu hướng phát triển trong tương lai để chủ động điều hành.

Thoạt nghĩ, những mong ước đơn sơ ấy tưởng chừng quá lọt thỏm với định nghĩa "đô thị thông minh", nhưng thực tế đó lại là mục đích lớn lao nhất mà mô hình này hướng đến - chăm lo đời sống người dân đến tận cùng.

Bà Ý cho rằng đô thị thông minh trước hết là câu chuyện của người dân. "Người dân không quan tâm có bao nhiêu camera hay bao nhiêu phần mềm mà quan tâm hồ sơ có được giải quyết nhanh hơn không, phản ánh có được xử lý kịp thời không, đường phố có sạch hơn không, an ninh có tốt hơn không, thông tin quy hoạch có minh bạch hơn không", bà nói.

Nếu trước đây chính quyền chủ yếu phản ứng khi sự việc đã xảy ra, còn với mô hình đô thị thông minh, chính quyền có khả năng phát hiện sớm, dự báo và chủ động xử lý.

"Mục tiêu của phường Phú Nhuận là xây dựng một chính quyền số gần dân hơn, phục vụ người dân tốt hơn, minh bạch hơn và hiệu quả hơn. Khi người dân cảm nhận được sự thuận tiện, an toàn và chất lượng sống được nâng lên, đó chính là biểu hiện rõ nhất của một đô thị hiện đại", bà Ý cho biết.

TP.HCM muốn cùng tỉnh Yamaguchi, Nhật Bản tiên phong chuyển đổi xanh, đô thị thông minh

Ngày 5 và 6-6, đoàn công tác HĐND TP.HCM do ông Huỳnh Thanh Nhân, Phó chủ tịch HĐND TP, Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam - Nhật Bản TP.HCM, làm trưởng đoàn đã đến tỉnh Yamaguchi bắt đầu chuyến công tác tại Nhật Bản.