Sáng 10-8, tại Đại học Công nghệ Sydney (Úc), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu tại Diễn đàn TechConnect về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục đào tạo và phát triển nguồn nhân lực.

Hoạt động là điểm nhấn của chuyến thăm cấp Nhà nước tới Úc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm từ ngày 9-8. Trong đó, hợp tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo được xác định là trọng tâm.

Phát biểu tại diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định đối với Việt Nam, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao không còn chỉ là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để thực hiện khát vọng trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045.

Đảng, Nhà nước Việt Nam đã xác lập mô hình phát triển mới, trong đó tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế được xác định là những động lực tăng trưởng chủ yếu của nền kinh tế.

Các mục tiêu của Việt Nam, vì thế, cũng có sự thay đổi: từ thu hút đầu tư sang hợp tác cùng phát triển; từ tiếp nhận công nghệ sang đồng sáng tạo công nghệ; từ tham gia chuỗi giá trị sang từng bước giữ những vị trí có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong tầm nhìn ấy, Úc là một trong những đối tác có nhiều thế mạnh mà Việt Nam đặc biệt coi trọng và mong muốn cùng đồng hành trong quá trình phát triển bởi hai nước hội tụ những lợi thế chiến lược và yếu tố bổ trợ rất tự nhiên cho nhau.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kế đó chia sẻ tầm nhìn về quan hệ đối tác kiểu mới mạnh mẽ hơn, sâu sắc hơn và ở tầm mức chiến lược hơn giữa hai nước trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực.

Tinh thần là hai nước cần chuyển từ hợp tác sang đồng kiến tạo, từ chuyển giao công nghệ sang đồng nghiên cứu và đồng phát triển, từ kết nối giữa các tổ chức riêng lẻ sang liên kết hai hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực, tạo không gian cho các doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các quỹ đầu tư cùng kết nối, cùng sáng tạo và cùng phát triển.

Để hiện thực hóa tinh thần trên, hai nước cần một chiến lược kết nối về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo với tầm nhìn dài hạn và cần xem đây là một trụ cột mới của quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Úc.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kêu gọi mở rộng các chương trình nghiên cứu chung, bên cạnh đó tăng cường kết nối các trung tâm nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và quỹ đầu tư đổi mới sáng tạo. Thêm vào đó, cần hình thành các mạng lưới hợp tác nghiên cứu chung trong các lĩnh vực ưu tiên như AI, bán dẫn, công nghệ số, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử, năng lượng sạch, khoáng sản chiến lược và kinh tế biển.

Đầu tư hai chiều trong các ngành công nghệ cao cần được thúc đẩy, từ đó hình thành các trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D), các phòng thí nghiệm chung, các chương trình ươm tạo doanh nghiệp và các dự án đổi mới sáng tạo có khả năng thương mại hoá. Thêm vào đó, phải hình thành các cơ chế hỗ trợ tài chính cho nghiên cứu chung và chia sẻ rủi ro nghiên cứu, hướng tới đồng phát triển, đồng đầu tư.

Việt Nam khuyến khích đầu tư chất lượng cao từ Úc vào thị trường Việt Nam, cũng như phát triển các sản phẩm tài chính xanh, hạ tầng số, trung tâm dữ liệu, trung tâm đổi mới sáng tạo và tăng cường hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm trong phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam.

Về nhân lực, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm kêu gọi mở rộng hợp tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là đội ngũ kỹ sư, nhà khoa học, chuyên gia công nghệ và các nhà quản trị đổi mới sáng tạo.

Bên cạnh việc trao đổi sinh viên, nghiên cứu sinh và chuyên gia giữa hai nước, cần gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo, nghiên cứu và nhu cầu của doanh nghiệp. Hai nước có thể thúc đẩy hình thành các cơ chế song phương, diễn đàn thường niên để đối thoại chính sách, chia sẻ kinh nghiệm và kiến tạo hợp tác, kết nối các chủ thể "3 nhà" ( nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp).

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tin tưởng nếu Chính phủ hai nước quyết tâm - cùng với sự đồng hành của cộng đồng doanh nghiệp, các trường đại học, viện nghiên cứu và các nhà khoa học - hai bên sẽ tạo ra những bước đột phá mới, góp phần đưa quan hệ Việt Nam - Úc trở thành hình mẫu hợp tác về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực trong khu vực và trên thế giới.

Tăng tốc hợp tác AI, bán dẫn, công nghệ 5G, 6G

Trước thềm khai mạc diễn đàn, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn đại biểu cấp cao đã tham quan khu vực triển lãm, trưng bày thành tựu hợp tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư và giáo dục giữa Việt Nam - Úc bên ngoài hội trường.

Trong khuôn khổ phần khai mạc diễn đàn, Phó thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Phan Văn Giang và các đại biểu đã chứng kiến lễ trao các văn kiện hợp tác giữa Việt Nam - Úc.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, Diễn đàn TechConnect là diễn đàn quy mô lớn đầu tiên giữa hai nước chuyên sâu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục.

Thời gian qua, hợp tác khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là ưu tiên hàng đầu trong quan hệ Việt - Úc, với nhiều dự án đã đi vào triển khai.

Chia sẻ với báo chí trước thềm chuyến thăm, Đại sứ Việt Nam tại Úc Phạm Hùng Tâm cho biết hai nước đang thực hiện giai đoạn II Chương trình Aus4Innovation cùng Bản ghi nhớ về đổi mới sáng tạo, với các nội dung hợp tác thiết thực trong nông nghiệp, y tế, an ninh sinh học và môi trường.

Tháng 6-2025, Trung tâm Công nghệ chiến lược Việt Nam - Úc được thành lập tại Hà Nội, tập trung nghiên cứu 5G, 6G, trí tuệ nhân tạo và bán dẫn.

Đến tháng 7-2026, Sáng kiến Hợp tác đổi mới, khoa học và công nghệ Úc - Việt Nam bắt đầu triển khai, tạo nền tảng thúc đẩy nghiên cứu chung và tăng cường kết nối giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp hai nước.

Việt Nam và Úc chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 26-2-1973. Kể từ đó đến nay, hai nước đã xây dựng một mối quan hệ mạnh mẽ và bền bỉ với lợi ích đa dạng và ngày càng tăng. Hiện nay Việt Nam được coi là một trong những đối tác song phương quan trọng nhất của Úc.

Giải quyết các bài toán phát triển cho Việt Nam nhìn từ nước Úc

Phó chủ tịch Hội chuyên gia và trí thức Việt Nam - Úc (VASEA) mong muốn chuyển từ "mạng lưới chuyên gia" sang "mạng lưới giải quyết bài toán", bắt đầu từ những nhu cầu cụ thể của Việt Nam.