Tôm sinh thái được đầu tư nhiều nhưng bán không hết

Ngày 11-11, tại TP Cần Thơ, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) tổ chức hội nghị Vietnam Seafood Summit 2026 với chủ đề: "Triển vọng thị trường thủy sản 2027-2029: Cơ hội và dư địa cho tăng trưởng xuất khẩu hai con số".

Ông Lê Văn Quang, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn thủy sản Minh Phú, cho rằng đối với tôm sinh thái, doanh nghiệp đã đầu tư phát triển trong nhiều năm và hiện sản lượng đã được tối đa hóa. Tuy nhiên, nghịch lý là dù đầu tư lớn, sản lượng dồi dào nhưng nhu cầu thị trường đối với mặt hàng này vẫn còn hạn chế.

Theo ông Quang, nếu bán tôm sinh thái giá cao hơn 10% thì khách hàng chọn mua tôm thường. Điều này khiến doanh nghiệp gặp khó trong việc tiêu thụ sản phẩm.

Nếu doanh nghiệp thu mua 10.000 tấn tôm có chứng nhận sinh thái nhưng chỉ tiêu thụ được khoảng 7.000 tấn, còn dư 3.000 tấn. Trong khi đó, doanh nghiệp vẫn phải trả thêm chi phí từ 5-8% cho người nuôi để đáp ứng các tiêu chuẩn chứng nhận.

"Chúng tôi phải chỉ đạo cho các bộ phận là giảm chứng nhận tôm sinh thái vì bây giờ chứng nhận nhiều quá bán không hết thành lỗ. Tôm sinh thái có thị trường hẹp, không nhiều", ông Quang nhấn mạnh.

Còn ông Võ Văn Phục - Chủ tịch Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Thủy sản sạch Việt Nam - đánh giá ngành tôm Việt Nam có lợi thế là quốc gia đi trước trong lĩnh vực nuôi tôm, nhưng một số nước vẫn có thể cung cấp sản phẩm với giá thành thấp hơn nhờ năng suất nuôi cao. Một trong những nguyên nhân quan trọng là họ quản lý chất lượng con giống rất tốt.

Trong khi đó, chất lượng con giống vẫn là điểm yếu lớn của ngành tôm nước ta. Hiện cả nước có hàng ngàn cơ sở sản xuất giống nhưng cơ chế kiểm soát chưa thực sự hiệu quả. Việc kiểm tra, đánh giá chất lượng con giống tại nhiều cơ sở, kể cả doanh nghiệp lớn và nhỏ, vẫn chưa được thực hiện chặt chẽ.

Ông Phục cho biết trước đây việc xây dựng phương pháp kiểm định chất lượng giống còn gặp khó khăn.

Tuy nhiên, thông qua sự chia sẻ kinh nghiệm của một số đồng nghiệp, doanh nghiệp đã từng bước tiếp cận phương pháp kiểm tra dịch bệnh trên con giống. Đây là giải pháp có thể giúp phát hiện sớm những vấn đề về chất lượng giống trước khi đưa vào sản xuất.

Bên cạnh vấn đề con giống, ông Phục nhấn mạnh việc tìm giải pháp giảm chi phí sản xuất là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh ngành tôm gặp nhiều khó khăn. Các khoản chi phí như điện, vật tư, hóa chất vẫn còn dư địa lớn để cắt giảm.

Ông dẫn chứng, nếu tổ chức sản xuất tốt, đạt năng suất cao thì chi phí tiền điện có thể giảm đáng kể, chỉ còn khoảng 4.000-5.000 đồng/kg tôm.

Ngược lại, những hộ nuôi có năng suất thấp hoặc áp dụng quy trình sản xuất chưa hiệu quả có thể phải chịu chi phí tiền điện hơn 10.000 đồng/kg, chưa kể các khoản chi phí vật tư, hóa chất khác.

Ngành tôm và mục tiêu 10 tỉ USD

TTO - Kim ngạch xuất khẩu tôm của VN trong năm 2016 đạt khoảng 3 tỉ USD, nhưng các doanh nghiệp cho rằng xuất khẩu tôm có thể đạt 10 tỉ USD trong thời gian tới nếu ngành tôm VN chuyển từ nuôi trồng tự phát sang hướng bài bản và khoa học hơn.