Tọa đàm "Tiết kiệm điện và điện mặt trời áp mái: Giải pháp giảm áp lực cung ứng điện giai đoạn 2026 - 2030" do báo Công Thương phối hợp cùng Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC) tổ chức tại TP.HCM trong sáng 21-4.

Tiêu thụ cả tỉ kWh/ngày, nhưng lượng nước đổ về thủy điện chỉ đủ sản xuất ra 75 triệu kWh

Theo ông Trung, nhu cầu điện tăng vọt giữa cao điểm nắng nóng, cùng rủi ro thiếu nước và biến động thị trường năng lượng khiến công tác điều độ hệ thống điện đứng trước áp lực lớn.

Cụ thể, tiêu thụ điện năm 2024 chưa từng ghi nhận mốc 1 tỉ kWh/ngày. Năm 2025 thì phải đến tháng 5, thời điểm các đợt nắng nóng kéo dài liên tục, tiêu thụ điện khi đó mới đạt 1 tỉ kWh/ngày.

Nhưng ngay giữa tháng 3 vừa qua, lượng điện tiêu thụ cả nước đã đạt 1 tỉ kWh rồi. Từ 31-3 đến các ngày đầu tháng 4 đều ghi nhận mức tiêu thụ trung bình trên 1 tỉ kWh/ngày.

Riêng ngày 8-4 kỷ lục 1,092 tỉ kWh điện, công suất lớn nhất 52.225 MW. Từ đó ông đưa ra dự báo tiêu thụ điện cả nước sớm vượt mốc 1,1 tỉ kWh ngay sau dịp lễ 30-4.

"Nắng nóng 1-2 ngày thì tiêu thụ điện chưa thay đổi rõ rệt, nhưng chỉ cần kéo dài 4-5 ngày, nhu cầu sử dụng điện đã tăng lên khá nhiều. Có thể hình dung rất rõ áp lực này, chỉ cần nhiệt độ tăng thêm 1-2 độ C, hệ thống đã phải gánh thêm một lượng công suất tương đương gần như toàn bộ công suất của một tổ hợp thủy điện Hòa Bình. Đó là áp lực rất lớn từ phía nhu cầu", ông Trung nhấn mạnh.

Đi kèm với những áp lực về tiêu thụ điện liên tục vượt kỷ lục là rất nhiều trở ngại khác cho ngành điện. Bởi theo ông Trung, lượng nước đổ về các hồ thủy điện hiện suy giảm, luôn ở mức thấp và chỉ có thể sản xuất được khoảng 70 triệu kWh/ngày, bằng 7,5% nhu cầu tiêu thụ điện của toàn bộ nền kinh tế.

Đối với nhiệt điện than, nắng nóng kéo dài làm phát sinh nhiều khó khăn trong vận hành, các tổ máy phải giảm/ngừng công suất để xử lý sự cố thiết bị phụ và đáp ứng yêu cầu môi trường, điều kiện làm mát… 

Đồng thời có thể xảy ra rủi ro gián đoạn nguồn cấp than (nhập khẩu) do ảnh hưởng của chiến tranh tại khu vực Trung Đông.

Đối với nguồn tua bin khí, việc hạn chế khả năng cấp khí (cả nguồn khí nội địa và nguồn LNG nhập khẩu) làm giảm khả năng huy động và vận hành linh hoạt của các tổ máy cụm Phú Mỹ, Nhơn Trạch. Ngoài ra, biến động thị trường năng lượng thế giới tiếp tục ảnh hưởng đến giá và nguồn cung LNG (khoảng 25%).

Đã chuẩn bị phương án tiêu thụ điện tăng cao nhất lên tới 14,1%

Tại tọa đàm, ông Trịnh Quốc Vũ, Phó cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương), thông tin trước mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 từ 10% trở lên, các đơn vị đã xây dựng nhiều kịch bản. Trong đó phương án dự kiến phụ tải điện tăng 8,5%, điều hành dự kiến mức tăng 11,7%, còn dự phòng điều hành cho các tháng cao điểm mùa khô được tính ở mức 14,1%.

Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026, nhu cầu điện toàn hệ thống ước tăng khoảng 7 - 7,5%, tổng nhu cầu điện toàn hệ thống trong năm 2026 hiện được ước tăng khoảng 8%. Mức tăng trưởng này theo đánh giá không phải quá cao so với phương án cơ sở.

Tuy nhiên khó khăn của hệ thống điện không chỉ nằm ở mức tăng điện năng tiêu thụ bình quân mà còn ở việc công suất cực đại của phụ tải tăng cao, đặc biệt trong những ngày nắng nóng gay gắt như thời gian đầu tháng 4 vừa qua.

Bộ Công Thương cho biết đã có sự chuẩn bị từ trước cho mùa khô năm 2026 với phương án cao nhất lên tới 14,1%. Dù vậy, cùng với việc thực hiện đồng bộ các giải pháp từ phía cơ quan quản lý nhà nước và các đơn vị điện lực, vẫn rất cần sự chung tay của người dân trong việc sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.

"Nếu người dân đồng lòng, tích cực tham gia, việc cung ứng điện phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống dân sinh trong năm 2026 cũng như giai đoạn cao điểm sắp tới về cơ bản vẫn sẽ được bảo đảm", ông Trịnh Quốc Vũ nhấn mạnh.

'Điện hóa' xu hướng sống: Chạy xe điện, lắp điện mặt trời và bài toán lợi ích đang rõ dần

Những ngày nắng nóng kéo dài không chỉ khiến nhu cầu sử dụng điện tăng vọt, mà còn làm thay đổi cách người dân tính toán chi phí sinh hoạt.