Một công tắc tắt đi, một máy lạnh tăng thêm 1^oC tưởng chừng là những thay đổi rất nhỏ. Nhưng trong những ngày nắng gắt, khi hàng triệu thiết bị cùng lúc vận hành, chính những thay đổi nhỏ ấy lại góp phần giữ cho hệ thống điện không bị đẩy đến giới hạn.

Áp lực điện năng hiện hữu từng ngày

Tại TP.HCM, ông Anh Tú - chủ quán Home Coffee (đường Lê Trọng Tấn, phường Tây Thạnh) - cho biết hóa đơn tiền điện tháng 3 đã lên tới 24 triệu đồng, tăng khoảng 20%, tương đương 4 triệu đồng so với tháng trước.

"Quán nằm ở hướng tây nam, vì thế nắng chiếu vào từ sớm và kết thúc khá muộn. Đặc biệt trên các tầng lầu, nắng chiếu vào nguyên cả buổi chiều. Để duy trì không gian mát mẻ, quán phải vận hành cùng lúc 7 máy lạnh, trong đó có nhiều máy công suất lớn 3 - 5 mã lực. Riêng vào khung giờ từ 17h đến 22h, toàn bộ hệ thống gần như phải chạy hết công suất. Dù chi phí tăng, vẫn phải vận hành 'full' để giữ khách", ông Tú chia sẻ.

Ở quy mô hộ gia đình, áp lực cũng không kém. Chị Nguyễn Thị Hồng (ngụ xã Vĩnh Lộc, TP.HCM) cho biết: "Trong những ngày nắng cao điểm, sinh hoạt trong nhà gần như đảo lộn theo ánh nắng, nhiệt độ ngoài trời. Gia đình có hai con nhỏ nên việc tiết giảm điện gần như không có nhiều lựa chọn. Ban ngày dùng phòng khách, ban đêm mỗi phòng ngủ đều phải bật máy lạnh để đảm bảo giấc ngủ".

Thời điểm cao điểm buổi tối, khi điều hòa, bếp, máy giặt, bình nước nóng cùng hoạt động, chị Hồng cho biết lúc nào cũng có cảm giác "canh chừng" hệ thống điện. Chị sợ gia đình dùng quá nhiều vào giờ cao điểm sẽ gây quá tải hệ thống dẫn đến nhảy aptomat.

Nhu cầu dùng điện tăng nên hóa đơn tiền điện cũng tăng qua từng tháng. Để tiết kiệm, gia đình chị bắt đầu thay đổi thói quen: hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị, điều chỉnh nhiệt độ điều hòa lên mức cao hơn một chút, tận dụng quạt gió vào những thời điểm có thể.

Nhưng theo chị, trong những đợt nắng gay gắt kéo dài, những biện pháp này chỉ giúp "giảm phần nào", còn việc sử dụng điện ở mức cao gần như là không tránh khỏi.

Khi tiết kiệm điện trở thành "giấy thông hành"

Nhu cầu điện tăng mạnh vào mùa nắng nóng đang đặt các doanh nghiệp sản xuất, nhất là khối FDI xuất khẩu vào thế "hai đầu áp lực": vừa phải giữ tiến độ đơn hàng, vừa phải tuân thủ các yêu cầu ngày càng nghiêm ngặt về năng lượng.

Ông Phan Tấn Học, Giám đốc kỹ thuật Công ty cổ phần TKG Taekwang Vina, cho biết với đặc thù gia công giày xuất khẩu cho Nike, bài toán điện năng không còn dừng ở chi phí vận hành, mà đã trở thành một chỉ số cạnh tranh trực tiếp.

Doanh nghiệp hiện có 8 công ty tại Đồng Nai, Đồng Tháp, Cần Thơ… với 100% sản phẩm xuất khẩu. Quy mô sản xuất lớn đồng nghĩa mức tiêu thụ điện rất cao, trong khi chỉ một biến động nhỏ về nguồn điện cũng có thể ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi sản xuất.

Từ đó, theo ông Học, sức ép không chỉ đến từ tiến độ đơn hàng mà còn từ các tiêu chuẩn đánh giá ngày càng khắt khe của đối tác.

Trước áp lực này, trong 5 năm gần đây, doanh nghiệp đã đầu tư điện mặt trời áp mái, thay toàn bộ hệ thống chiếu sáng bằng đèn LED, tối ưu thiết kế nhà xưởng để tận dụng ánh sáng tự nhiên, tự động hóa dây chuyền và lắp đặt hệ thống đo lường cho các thiết bị tiêu thụ điện lớn.

Bên cạnh yếu tố công nghệ, doanh nghiệp đặc biệt chú trọng xây dựng ý thức tiết kiệm điện trong đội ngũ lao động thông qua đào tạo, chấm điểm và quy trình vận hành cụ thể.

Ở cấp độ vận hành, doanh nghiệp cũng phối hợp với ngành điện để dịch chuyển một phần sản xuất sang giờ thấp điểm nhằm giảm áp lực cho hệ thống, dù điều này đòi hỏi phải điều chỉnh giờ làm việc và có chính sách phù hợp cho người lao động.

"Van giảm áp" điện mặt trời mái nhà

Theo Tổng công ty Điện lực miền Nam (EVNSPC), lắp đặt điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ là giải pháp mà ngày càng nhiều doanh nghiệp FDI trong các khu công nghiệp Đồng Nai, Tây Ninh chủ động thực hiện. Giải pháp này vừa giúp doanh nghiệp giảm tiền điện, vừa đáp ứng tiêu chí xanh mà các đối tác, khách hàng quốc tế đang yêu cầu ngày càng chặt hơn.

Chỉ riêng trong quý 1 năm nay, hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ trên địa bàn tổng công ty đã phát hơn 161 triệu kWh, góp phần giảm tải thực sự cho lưới.

Theo EVNSPC, hiện tổng công ty đang làm việc với các khách hàng, từ cá nhân, doanh nghiệp đến các đơn vị hành chính để hỗ trợ việc đăng ký mới và thông tin chi tiết về các hệ thống điện mặt trời áp mái trong cả phương thức trực tiếp và trực tuyến.

Ngoài việc thiết lập quy chế phối hợp với các đoàn thể trong khu vực hành chính công cho mục tiêu lắp đặt điện mặt trời tại trụ sở cơ quan, tổng công ty có đội ngũ chuyên môn tư vấn về các vấn đề năng lượng, kiểm toán năng lượng, lắp đặt hệ thống điện mặt trời… cho doanh nghiệp, nhà xưởng tại các địa phương.

Thông tin về điện mặt trời mái nhà trên địa bàn TP.HCM, ông Bùi Trung Kiên, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC), cho biết hiện thành phố có khoảng 22.000 hệ thống, với tổng công suất lắp đặt xấp xỉ 1.800MW.

Nếu không có nguồn điện mặt trời mái nhà này, phụ tải điện của TP trong những lúc cao điểm sẽ tăng thêm đáng kể, tương đương áp lực phải bổ sung một nhà máy điện quy mô lớn để đảm bảo cung ứng.

Ông Kiên cho biết thêm trong bối cảnh giá thiết bị ngày càng giảm, thời gian hoàn vốn của hệ thống điện mặt trời hiện nay đã được rút ngắn đáng kể, có thể chỉ trên dưới 2 năm. Nếu lắp thêm hệ thống pin lưu trữ, thời gian thu hồi vốn sẽ dài hơn, đổi lại người sử dụng có thể chủ động nguồn điện vào buổi tối và tăng mức độ tự cung tự cấp.

Đặc biệt, trong trường hợp xảy ra sự cố lưới điện, hệ thống vẫn có thể duy trì hoạt động trong một khoảng thời gian nhất định, giúp sinh hoạt gia đình và hoạt động sản xuất không bị gián đoạn. Đây chính là "hiệu quả kép" mà điện mặt trời mái nhà đang mang lại: vừa giảm chi phí điện năng cho người dùng, vừa góp phần điều tiết phụ tải cho hệ thống điện đô thị.

Nhiều doanh nghiệp tắt bảng quảng cáo khủng theo yêu cầu tiết kiệm điện

Thực hiện cao điểm 3 tháng tiết kiệm điện theo kế hoạch của UBND TP.HCM và chỉ thị 10 của Thủ tướng Chính phủ, nhiều doanh nghiệp đã cho tắt bảng quảng cáo lớn ngoài trời từ 22h tới sáng.