Kiểm toán Nhà nước đã chỉ ra nhiều vi phạm trong chi sai chế độ chính sách theo nghị định 178. 

Ngay sau đó, Bộ Nội vụ đã yêu cầu các bộ, địa phương rà soát toàn bộ các trường hợp đã nghỉ việc và hưởng chế độ theo nghị định 178, sửa đổi, bổ sung tại nghị định 67.

Không đánh đồng chính sách, chế độ theo nghị định 178 là sai

Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Bùi Sỹ Lợi, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, cho rằng chính sách, chế độ theo nghị định 178, sửa đổi, bổ sung tại nghị định 67 đã được bàn bạc, tính toán rất kỹ và ban hành. Tuy nhiên quá trình triển khai, tổ chức thực hiện không tránh khỏi sai sót.

"Nhưng những sai sót mà Kiểm toán Nhà nước nêu ra không thể đánh đồng với việc chính sách, chế độ theo nghị định 178 là sai. Mọi việc phải nhìn nhận mang tính thời điểm ban hành, thực hiện.

Ở đây, từ phát hiện sai sót cho thấy cần rút kinh nghiệm về quá trình nghiên cứu chính sách phải rất kỹ lưỡng, lấy ý kiến đầy đủ của người được thụ hưởng, cơ quan, doanh nghiệp, đơn vị xử lý nội dung này", ông Lợi nêu.

Về hướng xử lý, ông Lợi cho hay với những trường hợp sau khi rà soát, kiểm tra phát hiện thực hiện sai phải được xác định rõ, xử lý theo đúng quy định.

Trong đó nếu tính không đúng thời gian hưởng, xác định không đúng đối tượng hoặc tính mức tiền không chính xác phải điều chỉnh, thu hồi khoản tiền chi sai.

Với những trường hợp được thụ hưởng mà khai không đúng, cung cấp thông tin không chính xác, hoặc lợi dụng chính sách để hưởng lợi không đúng quy định, phải cương quyết thu hồi, xử lý nghiêm theo quy định.

Ngoài ra cần nhìn nhận sự việc trong một "bối cảnh lịch sử cụ thể", bởi không ai mong muốn xảy ra sai sót trong thực hiện chính sách. Nếu không thận trọng trong cách xử lý thì có thể dẫn đến sự lộn xộn, thậm chí ảnh hưởng đến ổn định xã hội.

"Nhiều người lo lắng phải nộp lại tiền, đi làm lại... Việc thanh, kiểm tra rất bình thường nhưng phải xem xét trong bối cảnh lịch sử cụ thể và xem xét một cách tổng thể. Dứt khoát sai phải xử lý, thu hồi. Nhưng có những trường hợp có khi họ sai song tiền nhận đã tiêu hết nên chưa thể thu hồi được hết và cũng không có khả năng trả lại ngay.

Với trường hợp này, ngoài số tiền có thể thu hồi ngay cần có lộ trình để họ trả lại tiền. Có thể yêu cầu họ làm cam kết trong thời hạn nhất định phải trả hay trừ lương nếu họ được ký lại hợp đồng làm việc. Còn nếu cố tình không trả, chây ỳ phải có biện pháp mạnh để xử lý", ông Lợi nói thêm.

Ông nhấn mạnh trong tổng rà soát phải xác định đúng bản chất, mức độ sai phạm, trách nhiệm từng bên, thay vì xử lý tất cả các trường hợp theo một cách giống nhau.

Không thể vì đã chi xong hoặc khó thu hồi mà hợp thức hóa

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Phó Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng) nhấn mạnh không thể từ những sai sót được phát hiện qua kiểm toán chọn mẫu mà phủ nhận ý nghĩa, kết quả chung của chính sách 178.

Song theo bà, đây là chính sách sử dụng nguồn lực ngân sách rất lớn, tác động trực tiếp đến chất lượng đội ngũ, niềm tin của cán bộ, đảng viên, Nhân dân.

Do vậy bất kỳ sự tùy tiện nào trong xác định đối tượng, thẩm định hồ sơ hay tính toán mức hưởng đều phải được kiểm tra, làm rõ.

Việc Kiểm toán Nhà nước chỉ ra những bất cập tại một số cơ quan, địa phương và việc Bộ Nội vụ yêu cầu rà soát tổng thể là cần thiết, đúng với yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và phòng, chống thất thoát, lãng phí trong quá trình sắp xếp bộ máy.

Bà cho rằng sau khi có kết luận có thẩm quyền, phần kinh phí chi sai phải được xác định chính xác và thu hồi về đúng nguồn, không thể vì đã chi xong hoặc khó thu hồi mà hợp thức hóa. Song thu hồi tiền chỉ là một phần của việc xử lý, còn phải chú đến 4 vấn đề.

Đầu tiên, cần gắn kết với từng hồ sơ, không thu hồi theo danh sách chung hoặc chỉ dựa trên dấu hiệu ban đầu.

Thứ hai, chỉ thu hồi đúng phần chi sai. Nếu đúng đối tượng nhưng sai phép tính thì điều chỉnh phần chênh lệch, nếu sai nguồn phải hoàn trả, điều chỉnh giữa các nguồn theo quy định. Chỉ khi không thuộc đối tượng mới đặt vấn đề hủy quyết định, thu hồi khoản đã hưởng không đúng.

Thứ ba, bảo đảm quyền được thông báo, giải trình, khiếu nại, khởi kiện của người có liên quan theo pháp luật.

Thứ tư, xác định trách nhiệm trên toàn bộ chuỗi công vụ, từ cơ quan trực tiếp lập danh sách, cơ quan nội vụ, tài chính, người thẩm định, người phê duyệt đến đơn vị thanh toán.

Đặc biệt phải phân biệt người hưởng chế độ ngay tình với người cố ý cung cấp thông tin sai hoặc thông đồng để hưởng lợi.

Trường hợp người nhận đã kê khai trung thực, hồ sơ do cơ quan có thẩm quyền lập, thẩm định và phê duyệt, nhưng sau đó phát hiện cơ quan áp dụng pháp luật chưa đúng, khoản chi sai phải được xử lý theo pháp luật ngân sách.

Song phương thức, lộ trình thu hồi, trách nhiệm cá nhân phải thấu tình, đạt lý, tránh dồn toàn bộ hậu quả cho người không có lỗi. Ngược lại, nếu có hành vi gian dối, che giấu hoặc trục lợi phải thu hồi triệt để, xử lý nghiêm.

7 người 'hoàn thành tốt nhiệm vụ' vẫn nghỉ theo Nghị định 178, 3 nguyên lãnh đạo bị đề nghị kiểm điểm

Sau kiểm toán, Sở Nội vụ Lâm Đồng xác định trách nhiệm của 3 nguyên lãnh đạo liên quan việc 7 người nghỉ theo Nghị định 178 dù đều 'hoàn thành tốt nhiệm vụ'.