 Phóng to |
| Ông Phan Xuân Dũng - Ảnh: Việt Dũng |
Đặc biệt sau quá trình rà soát, Chính phủ đã phải quyết định loại khỏi quy hoạch 424 dự án thủy điện.
“Tác động tiêu cực”
|
"Hai dự án thủy điện Đồng Nai 6 và Đồng Nai 6A đã được loại khỏi quy hoạch mặc dù trước đó nhiều lần đưa vào quy hoạch. Vì thế, báo cáo cần làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước, đồng thời rút ra những bài học kinh nghiệm sâu sắc để hạn chế thất thoát và lãng phí cho người dân, doanh nghiệp và xã hội" |
“Kết quả rà soát tính đến tháng 9-2013: loại khỏi quy hoạch 6 dự án thủy điện bậc thang và 418 dự án thủy điện nhỏ do tác động tiêu cực lớn đối với môi trường - xã hội, hiệu quả thấp, ảnh hưởng quy hoạch/dự án ưu tiên khác. Đồng thời không xem xét quy hoạch 172 vị trí tiềm năng thủy điện” - Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng báo cáo. Sau khi loại bỏ các dự án thủy điện nêu trên, cả nước hiện còn lại 815 dự án thủy điện có tổng công suất lắp máy 24.324,3 MW. Trong đó đã vận hành phát điện 268 dự án, đang thi công xây dựng 205 dự án.
Chính phủ khẳng định: Việc đầu tư xây dựng các dự án thủy điện đã và đang góp phần quan trọng trong việc đảm bảo an ninh năng lượng nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của cả nước theo hướng công nghiệp hóa - hiện đại hóa. Trong năm 2012, các nhà máy thủy điện đã đóng góp tới 48,26% công suất và 43,9% lượng điện cho hệ thống điện. Hằng năm, các nhà máy thủy điện đang vận hành sẽ đóng góp cho ngân sách nhà nước và xã hội khoảng 6.500 tỉ đồng tiền thuế VAT, thuế tài nguyên nước, phí dịch vụ môi trường rừng...
“Mặc dù vậy, việc đầu tư xây dựng các dự án thủy điện đã gây ảnh hưởng khá lớn đến dân cư trong khu vực dự án; chiếm dụng khá nhiều đất sản xuất nông nghiệp, đất rừng; phần nào làm thu hẹp không gian sống của người dân bản địa; tác động tiêu cực nhất định đến môi trường - xã hội...” - Chính phủ đánh giá. Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Khoa học - công nghệ và môi trường nêu rõ con số đáng quan ngại: “Từ năm 2006-2012, cả nước có 160 dự án thuộc 29 tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thực hiện việc chuyển đổi mục đích sử dụng rừng sang xây dựng thủy điện với diện tích 19.792ha. Cho đến nay, diện tích rừng trồng thay thế được 735ha, đạt 3,7% tổng diện tích theo yêu cầu”. Kết quả giám sát cho thấy nhiều địa phương không có quỹ đất quy hoạch hoặc đất không phù hợp để trồng rừng thay thế.
Tiềm ẩn nhiều rủi ro khó lường
Đối với các công trình thủy điện lớn, báo cáo cho thấy khoảng 90% số đập đã được kiểm định, 70% số đập đã được cắm mốc giới, 60% số đập đã có phương án bảo vệ, 80% công trình đã có phương án phòng chống bão lụt. “Tuy nhiên, Ủy ban Khoa học - công nghệ và môi trường nhận thấy có giai đoạn việc quản lý chất lượng công trình xây dựng hầu như được giao hoàn toàn cho chủ đầu tư thực hiện và tự chịu trách nhiệm, thiếu sự kiểm soát của cơ quan quản lý nhà nước. Tại một số dự án, công trình thủy điện, chất lượng khâu khảo sát, thiết kế, thi công, giám sát có nhiều hạn chế, gây không ít hệ lụy tiêu cực” - ông Phan Xuân Dũng, chủ nhiệm ủy ban, cho biết.
Báo cáo thẩm tra đưa ra các ví dụ: thủy điện Đăk Rông 3 (Quảng Trị) bị vỡ tường chắn bêtông, thủy điện Đăm Bol - Đạ Tẻl (Lâm Đồng) vỡ đường ống áp lực gây chết người, thủy điện Đăk Mêk 3 (Kon Tum) đổ tường phía thượng lưu đập khi đang thi công gây chết người, thủy điện Ia Krêl 2 (Gia Lai) vỡ đập khi bắt đầu tích nước, thủy điện Sông Tranh 2 (Quảng Nam) có hiện tượng thấm nước qua thân đập vượt quá mức quy định, động đất kích thích gây hoang mang, lo lắng, hư hại tài sản của người dân trong khu vực...
Báo cáo thẩm tra cho thấy: “Trách nhiệm, xử lý sai phạm của chủ đầu tư, các chủ thể khác có liên quan khi công trình có chất lượng kém hoặc để xảy ra sự cố chưa được quy định cụ thể. Công tác quản lý an toàn tại các công trình thủy điện nhỏ chưa thật sự tuân thủ nghiêm ngặt theo quy định của pháp luật, tiềm ẩn nhiều rủi ro khó lường. Đối với các công trình thủy điện nhỏ, gần 30% số đập chưa được kiểm định, khoảng 66% đập chưa có phương án bảo vệ được phê duyệt, gần 55% số chủ đập chưa có phương án phòng chống bão lụt. Hiệu quả làm việc của hệ thống quan trắc tại một số công trình thủy điện rất thấp. Việc xây dựng phương án phòng chống lụt bão cho vùng hạ du trong tình huống xả lũ khẩn cấp, vỡ đập... gặp nhiều khó khăn, ít được quan tâm”.
|
Đại biểuNGÔ VĂN MINH(Quảng Nam): Cần làm rõ trách nhiệm quy hoạch thủy điện yếu kém Trao đổi với phóng viên Tuổi Trẻ ngay sau khi nghe báo cáo của Chính phủ về kết quả rà soát dự án thủy điện, ông Ngô Văn Minh - người từng quyết liệt chất vấn các bộ trưởng về vấn đề này tại các kỳ họp trước - nói: - Có tới hơn 400 dự án thủy điện bị loại khỏi quy hoạch. Đó là một con số rất lớn, chiếm tới 30% dự án thủy điện đã được quy hoạch. Kết quả trên cho chúng ta thấy rằng những người làm công tác quản lý lĩnh vực này đã thiếu độ nhạy bén và tư duy chiến lược trong việc hoạch định chính sách cũng như sửa đổi khi chính sách có vấn đề. Chỉ khi nhân dân, công luận, đại biểu Quốc hội gay gắt nêu lên những hệ lụy của các dự án thủy điện thì bộ máy quản lý mới giật mình vào cuộc và thấy rằng có quá nhiều vấn đề trong quản lý. Đối với hơn 400 dự án phải loại bỏ khỏi quy hoạch rõ ràng là do chất lượng quy hoạch rất yếu kém thì đề nghị Chính phủ báo cáo những thiệt hại cụ thể đã gây ra cho nhà đầu tư, cho dân vùng dự án; làm rõ trách nhiệm tập thể, cá nhân đối với từng dự án xem nó lỗi ở khâu nào: khảo sát, chủ trương đầu tư hay quyết định đầu tư? Cần làm rõ việc loại ra khỏi quy hoạch chừng ấy dự án thì gây thiệt hại bao nhiêu cho ngân sách nhà nước và ai phải chịu trách nhiệm. * Cá nhân ông có giật mình trước số liệu: các dự án thủy điện đã lấy đi gần 20.000ha rừng nhưng chỉ mới trồng lại được 735ha, tức mới bù đắp được hơn 3% những gì đã mất? - Chúng ta không thể chấp nhận việc làm tắc trách như đưa ra quy định thủy điện lấy đi bao nhiêu diện tích rừng thì phải trồng bù vào đủ số ấy. Đây là một quy định bất khả thi, phi lý mà vẫn cứ đưa ra. Thử hỏi trong mấy chục năm nay chúng ta phấn đấu mà tỉ lệ độ che phủ rừng vẫn chỉ trên dưới 40%, mỗi năm chỉ nhích lên được một chút, vậy khi anh chặt rừng đi làm thủy điện thì lấy đất ở đâu để trồng bù vào? Bây giờ Chính phủ lại đưa ra giải pháp nhà đầu tư phải nộp vào số tiền tương ứng để đi trồng rừng chỗ khác. Tôi xin hỏi là anh trồng ở chỗ nào? Chẳng lẽ anh lấy đất rừng trên núi làm thủy điện rồi xuống biển trồng rừng? Tôi nghĩ rằng chúng ta đang đi từ giải pháp bất khả thi này đến giải pháp bất khả thi khác. Chúng ta cần nói rõ với dân rằng để có thủy điện thì chúng ta phải chấp nhận trả giá, được cái này thì phải mất cái kia, chứ không thể mập mờ đánh lận con đen được. * Hơn 400 dự án bị loại bỏ là những dự án chưa đầu tư xây dựng công trình. Điều mà dư luận quan tâm là với những dự án đã đầu tư xây dựng công trình rồi mà lại gặp trục trặc, gây lo lắng cho xã hội như dự án thủy điện Sông Tranh 2 ở Quảng Nam, rồi có dự án thủy điện ở Tây nguyên chia nước làm thay đổi dòng chảy khiến một số tỉnh miền Trung khát nước thì chưa rõ phương án cuối cùng? - Báo cáo của Chính phủ mới chỉ nêu các hiện tượng như vậy, nhưng giải pháp khắc phục và bài học kinh nghiệm chưa nêu rõ. Làm một thủy điện mà gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường sinh thái, làm biến đổi dòng chảy và ảnh hưởng đến đời sống người dân vùng hạ du thì không được. Tôi nghĩ Chính phủ cần khẳng định tới đây sẽ chấm dứt những dự án kiểu như vậy. Và những dự án đang trục trặc phải đưa ra giải pháp khắc phục rõ ràng. |
------------------------------------
* Tin bài liên quan:
Thủy điện chỉ muốn nộp tiền thay nghĩa vụ hoàn rừng Phá nhiều, trồng lại chẳng bao nhiêuCơ chế không bảo vệ được rừngKiếm cớ để lẩn tránh trách nhiệmChính thức loại thủy điện Đồng Nai 6, 6A khỏi quy hoạchBáo cáo Quốc hội việc rà soát thủy điện
Tối đa: 1500 ký tự
Hiện chưa có bình luận nào, hãy là người đầu tiên bình luận