Một năm trước, Tổng thống Mỹ Donald Trump tự tin rằng những đòn thuế quan cao ngất trời sẽ buộc đối thủ kinh tế lớn nhất của Mỹ phải khuất phục. Tuần này, từ ngày 13 đến 15-5, ông Trump đến Trung Quốc với tham vọng đã bị thu hẹp đáng kể: chỉ còn là các thỏa thuận về đậu nành, thịt bò, máy bay Boeing - và hy vọng tranh thủ sự giúp đỡ của Bắc Kinh để thoát khỏi cuộc chiến ở Trung Đông vốn ngày càng làm mất lòng dân.

Vị thế suy giảm

Khi sử dụng thuế quan như một vũ khí gây sức ép, ông Trump dường như đã không tính đến một lá bài quan trọng của đối phương: Trung Quốc gần như độc quyền nguồn cung đất hiếm toàn cầu - nguyên liệu thiết yếu để sản xuất mọi thứ từ điện thoại thông minh đến máy bay chiến đấu. Giờ đây, theo giới phân tích, là lúc hai bên phải ngồi lại thương lượng để chốt hạ cuộc thương chiến.

Tại hội nghị thượng đỉnh lần này, hai nước có thể đạt được thỏa thuận nông nghiệp, theo đó Bắc Kinh sẽ mở rộng mua ngũ cốc, thịt và các nông sản khác - những mặt hàng vốn là trụ cột của kinh tế Mỹ. Hãng tin Reuters cho biết Nhà Trắng sẽ thúc đẩy Trung Quốc tăng cường mua đậu nành của Mỹ, từng đạt mức 12 tỉ USD vào năm 2024. Ngoài ra Washington cũng có thể đạt được thỏa thuận bán năng lượng cho Bắc Kinh.

Đi cùng ông Trump lần này là hàng loạt lãnh đạo doanh nghiệp lớn, trong đó có 16 CEO công nghệ như Tim Cook của Apple và Elon Musk của Tesla. Tờ Global Times dẫn lời chuyên gia Trung Quốc nhận định việc phái đoàn Mỹ có sự tham gia đông đảo hơn của các công ty công nghệ cao và tài chính so với chuyến thăm năm 2017 là tín hiệu rõ ràng về tầm quan trọng của lĩnh vực này trong cuộc đàm phán.

Vẫn chưa rõ ông Trump sẽ thương lượng được gì về thương chiến khi vị thế của ông đang bị bào mòn bởi cuộc xung đột chưa có lối thoát ở Trung Đông. "Ông Trump có vẻ cần Trung Quốc hơn là Trung Quốc cần ông ấy" - ông Alejandro Reyes, giáo sư chuyên về chính sách đối ngoại Trung Quốc tại Đại học Hong Kong, nhận xét. Giáo sư khoa học chính trị Dali Yang tại Đại học Chicago cũng đồng quan điểm: sẽ không có đột phá nào về thương chiến. Kết quả khả dĩ nhất, theo ông, có thể chỉ là việc gia hạn thỏa thuận đình chiến thương mại hai bên đã đạt được tại Hàn Quốc vào tháng 10-2025.

Bắc Kinh nắm đòn bẩy

Trung Quốc cũng không muốn cuộc thương chiến kéo dài lê thê. Mỹ là một nước nhập khẩu chính các mặt hàng sản xuất của Trung Quốc, và căng thẳng thương mại đang làm trầm trọng thêm những vấn đề nội tại đã đè nặng lên nền kinh tế nước này suốt nhiều năm qua: tiêu dùng nội địa trì trệ, tỉ lệ thất nghiệp cao và cuộc khủng hoảng bất động sản chưa có hồi kết. Cuộc chiến ở Trung Đông bùng nổ, đe dọa một cuộc suy thoái toàn cầu, cũng đồng thời đe dọa nền kinh tế vốn phụ thuộc lớn vào xuất khẩu của Bắc Kinh.

Song với việc chính quyền Mỹ đã công khai bày tỏ mong muốn nhờ Trung Quốc can thiệp vào cuộc xung đột ở Trung Đông - Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent từng tuyên bố Washington muốn Bắc Kinh "tăng cường" áp lực lên Iran để mở lại tuyến đường thủy, Trung Quốc đang nắm trong tay một con bài mặc cả đáng giá. "Chúng tôi lo ngại rằng Bắc Kinh có thể đề nghị làm trung gian hòa giải với Iran để mở lại eo biển Hormuz, đổi lấy những nhượng bộ của Mỹ về vấn đề Đài Loan", một nhà ngoại giao châu Á nói với tờ Politico.

Về phía mình, Trung Quốc muốn chính quyền ông Trump cam kết không thực hiện các biện pháp thương mại trả đũa trong tương lai, bao gồm kiểm soát xuất khẩu công nghệ, đồng thời dỡ bỏ các hạn chế hiện hành đối với thiết bị sản xuất chip và chip nhớ tiên tiến.

Mỹ áp trừng phạt lên các chuyến dầu từ Iran sang Trung Quốc; Giá dầu thế giới lại tăng

Mỹ vừa áp lệnh trừng phạt nhiều tổ chức và cá nhân liên quan hoạt động xuất khẩu dầu của Iran sang Trung Quốc. Trong khi đó, giá dầu thế giới tiếp tục tăng sau khi Tổng thống Trump tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran "đang nguy kịch".