Ngày 10-7, Đại học Đà Nẵng phối hợp với UBND TP Đà Nẵng tổ chức hội thảo "Đẩy mạnh gắn kết ba nhà (Nhà nước - Đại học - Doanh nghiệp) thực chất, hiệu quả góp phần phát triển đất nước trong kỷ nguyên vươn mình".

Sự kiện quy tụ chuyên gia đến từ hơn 10 quốc gia và là hoạt động trong chuỗi Tuần lễ Kinh tế - Tài chính và Công nghệ Đà Nẵng 2026.

Đại học phải là vườn ươm cho đổi mới sáng tạo

Theo GS.TS Lê Quân, hợp tác giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp không nên chỉ dừng lại ở đào tạo nguồn nhân lực mà phải hướng tới xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Thứ trưởng Bộ GD-ĐT cho rằng lợi thế lớn nhất của đại học không chỉ là sở hữu đội ngũ nhà khoa học, hệ thống phòng thí nghiệm, mạng lưới hợp tác quốc tế và khả năng tạo ra tài sản trí tuệ. Những nguồn lực này khối doanh nghiệp khó có điều kiện tự đầu tư.

Do đó các trường đại học cần trở thành "cái nôi" hình thành doanh nghiệp khoa học - công nghệ và doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo thông qua các vườn ươm, trung tâm đổi mới sáng tạo và hoạt động chuyển giao công nghệ.

"Điều quan trọng của đại học không chỉ là mỗi năm trường đào tạo bao nhiêu sinh viên mà phải trả lời được câu hỏi: Từ trường đại học đó đã hình thành được bao nhiêu doanh nghiệp thành công", GS.TS Lê Quân nhấn mạnh.

Theo GS Quân, khi các trường tạo ra nhiều doanh nghiệp công nghệ thì chính những doanh nghiệp này sẽ quay trở lại đầu tư, hợp tác với nhà trường. Từ đó tạo thành vòng tròn phát triển bền vững giữa đào tạo, nghiên cứu và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Không thể tiếp tục hợp tác kiểu "góp gạo nấu cơm chung"

PGS.TS Bùi Văn Ga - nguyên Thứ trưởng Bộ GD-ĐT - cho rằng sau hơn 20 năm, mô hình hợp tác ba nhà ở Việt Nam vẫn chưa tạo được chuyển biến đáng kể.

"Hai mươi năm trước chúng tôi cũng tổ chức hội nghị về hợp tác ba nhà như bây giờ, lúc đó cũng bàn rất nhiều. Nhưng đến hôm nay nhìn lại thì mọi thứ vẫn chưa chuyển biến đáng kể.

Theo tôi, nguyên nhân là chúng ta vẫn hợp tác theo kiểu "góp gạo nấu cơm chung", mỗi bên góp một ít nguồn lực để làm những việc riêng lẻ. Nếu không thay đổi tư duy này thì 20 năm nữa chúng ta vẫn sẽ ngồi đây và nói những câu chuyện tương tự", PGS.TS Bùi Văn Ga nói.

Nguyên Thứ trưởng Bộ GD-ĐT cho rằng cần chuyển sang cách tiếp cận theo hướng nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp không hoạt động độc lập mà liên tục tương tác, chia sẻ nguồn lực và cùng tạo ra giá trị trong nghiên cứu, đào tạo, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa sản phẩm.

Để mô hình hợp tác 3 nhà đi vào thực chất, PGS.TS Bùi Văn Ga cho rằng cần tháo gỡ những rào cản thể chế đang ngăn cách trường đại học với doanh nghiệp.

Dẫn kinh nghiệm từ nhiều quốc gia khi chuyên gia doanh nghiệp trực tiếp tham gia giảng dạy, còn trường đại học mở các trung tâm nghiên cứu ngay trong doanh nghiệp hoặc ngược lại, ông Ga cho rằng Việt Nam cũng cần hình thành các không gian đổi mới sáng tạo chung, nơi doanh nghiệp đặt trung tâm R&D trong trường đại học và các nhóm nghiên cứu của trường tham gia giải quyết những bài toán thực tiễn.

Bên cạnh đó, Nhà nước cần có cơ chế quỹ đầu tư mạo hiểm cho nghiên cứu khoa học, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu để khuyến khích đổi mới sáng tạo; đồng thời ưu tiên phát triển các doanh nghiệp khởi nguồn công nghệ (spin-off) từ trường đại học thay vì chỉ hỗ trợ các doanh nghiệp hiện hữu.

Học đại học không còn đếm năm

Đề xuất trong dự thảo Quy chế đào tạo đại học cho phép sinh viên hoàn thành chương trình trong thời gian ngắn hơn là một tín hiệu tích cực trong đổi mới giáo dục đại học ở Việt Nam.