Phóng to

Cảnh tượng hãi hùng tại Madrid sau vụ đánh bom

TT - Các nhà điều tra Tây Ban Nha ráo riết tìm thủ phạm vụ tấn công bằng bom hàng loạt ở Madrid. Ngay từ đầu, dù các điều tra viên cho rằng đây là một vụ tấn công mang đậm dấu ấn của tổ chức ly khai xứ Basque ETA. Tuy nhiên, một số "nét lạ" khiến họ không thể bỏ qua các khả năng khác.

1) Chiến thuật hàng đầu của ETA thường là ám sát chính trị. Trong những vụ khủng bố nhắm vào số đông thì sau đó ETA đều xin lỗi. Thông thường trước khi tấn công, ETA đều gọi điện báo trước và sau khi thực hiện kế hoạch đều thông báo nhận trách nhiệm.

2) Theo các chuyên gia, ETA đang gặp khó khăn tài chính và ngày càng ít được sự ủng hộ của người Basque. Hiện quân số của ETA chỉ còn khoảng 300 người. Những nhà điều tra địa phương cho rằng ETA khó có tiềm năng để tiến hành những chiến dịch qui mô lớn.

3) Tối cùng ngày diễn ra vụ tấn công, cảnh sát TBN đã phát hiện tại Alcala de Hanarez (ngoại ô Madrid) một xe tải chở bảy ngòi nổ và một băng video với các trích đoạn kinh Koran bằng tiếng Ả Rập. Địa điểm này cũng là nơi xuất phát tất cả những đoàn tàu bị đánh bom.

Thực tế, TBN là một trong những nước ủng hộ liên quân Mỹ - Anh tấn công Iraq, gây ra nhiều phẫn nộ ở cộng đồng Hồi giáo trong nước. Không chỉ thế, trong những năm gần đây cảnh sát TBN đã phá được nhiều ổ khủng bố Hồi giáo, thành viên của Al Qaeda ngay tại nước này. Tháng 11-2001, tại TBN tám thành viên Al Qaeda đã bị bắt, một trong những tên này có liên hệ với ETA.

Chính những yếu tố này khiến giám đốc Europol Juergen Storbeck nhận xét: "Những vụ nổ ở các nhà ga Madrid có đặc thù khác với phong cách ETA". Còn chủ tịch Ủy ban Quốc hội Ý về kiểm soát tình báo E. Byanco nhận định: "Những tội ác ngày thứ năm buộc người ta nghĩ về dấu vết Hồi giáo".

Lời "lên án sớm" của LHQ

Trong khi thủ phạm vẫn chưa rõ ràng thì chỉ vài giờ sau làn sóng khủng bố đẫm máu quét qua Madrid, Hội đồng Bảo an LHQ (với tỉ số ủng hộ và chống là 15-0) đã lên án nhóm ly khai ETA như những thủ phạm chính của vụ tấn công Madrid.

Theo Reuters, đã có "một chút lưỡng lự của Đức và Nga và một số thành viên khác", tuy nhiên vào giờ cuối hội đồng cũng đã chấp nhận lời lẽ văn bản do Chính phủ TBN đưa ra, qui trách nhiệm cho ETA.

Có gì bất thường không trong việc HĐBA LHQ ra tuyên bố lên án "khá sớm" này? Ngay cả sau vụ khủng bố 11-9, phải một ngày sau Al Qaeda mới được ghi nhận trong nghị quyết của LHQ lên án vụ tấn công nước Mỹ.

Reuters nhận định đảng cầm quyền TBN luôn có đường lối cứng rắn với ETA và việc hướng dư luận vào ETA chắc chắn sẽ đỡ cho chính quyền của Thủ tướng Jose Maria Aznar sự giận dữ không cần thiết của cử tri (về "hậu quả của việc theo đuôi Mỹ - Anh trong cuộc chiến Iraq") chỉ ba ngày trước bầu cử.

Giáo sư chính trị Josu Mezo phân tích: "Nếu là ETA thì cảm tính sẽ khiến người TBN ủng hộ đảng cầm quyền. Nhưng nếu đó là một nhóm Hồi giáo như Al Qaeda, thì mọi thứ có thể thay đổi". Không có gì khó hiểu khi đại sứ Mỹ tại LHQ John Negroponte nói Washington "hài lòng với giải thích của Chính phủ TBN".

"Những đoàn tàu tử thần" của Al Qaeda

Số thương vong lẽ ra đã lớn hơn rất nhiều nếu kế hoạch của bọn khủng bố đúng như hoạch định: một trong bảy đoàn tàu bị đặt chất nổ đã tới nơi trễ hơn dự định hai phút. Chính hai phút ngắn ngủi này đã cứu sống hàng trăm người trong nhà ga, vì nếu tới đúng giờ như dự định của bọn khủng bố, bảy vụ nổ xảy ra cùng lúc tại nhà ga thủ đô Atocha có thể đã khiến vòm cửa kính của nhà ga sụp xuống, giết hại hàng trăm người nữa.

Trong khi người ta chờ đợi một lời thú nhận của ETA để khép lại lời phán đoán thì không lâu sau khi HĐBA LHQ thông qua nghị quyết, tòa soạn điện tử của nhật báo Ả Rập xuất bản tại London là Al-Qudsal-Arabi cho biết đã nhận được một thư điện tử của tổ chức xưng tên "Đội quân Abu Hafs Al Masri" (theo tên một cộng sự thân cận của Bin Laden đã chết trong một cuộc tấn công của Mỹ vào tháng 10-2001) mà trên thực tế là một cánh quân sự của Al Qaeda.

Tòa soạn Al-Qudsal-Arabi luôn là địa chỉ mà Al Qaeda gửi thư tới mỗi khi gây các vụ khủng bố. Tòa soạn này đã nhận thư từ tổ chức trên sau vụ nổ hai đền thờ ở Thổ Nhĩ Kỳ năm ngoái và vụ nổ tại trụ sở LHQ ở Baghdad tháng 8-2003.

Thư viết: "Chúng tôi đã thành công khi thâm nhập được tận trái tim châu Âu và giáng cú đấm vào một trong những trụ cột của liên minh thập tự chinh".

Tác giả gọi các vụ tấn công hôm qua là chiến dịch "Những chiếc xe lửa tử thần", và nêu rõ: "Chúng tôi không thương xót cho cái chết của những kẻ được gọi là thường dân bởi nếu họ cho phép giết trẻ em, phụ nữ, người già và thanh niên ở Afghanistan, Iraq, Palestine và Kashmir thì tại sao chúng tôi lại không thể giết họ?".

Ngoài ra, lá thư nêu rõ những người tổ chức chiến dịch "Những chiếc xe lửa tử thần" cũng chính là những người từng tổ chức những vụ tấn công 11-9-2001 tại Mỹ.

Lá thư điện tử trên còn khẳng định nhóm của Bin Laden đang chuẩn bị một cuộc tấn công qui mô chống lại Mỹ và "đang trong giai đoạn cuối cùng của việc chuẩn bị". Thư viết: "Chúng tôi muốn thông báo một tin vui cho các tín đồ Hồi giáo thế giới.

Cú đấm vào nước Mỹ mang tên "Những ngọn gió tử thần đen" đã được chuẩn bị xong tới 90% và chẳng bao lâu ý nguyện của thánh Allah sẽ được thực hiện". Thư kêu gọi các tín đồ Hồi giáo tránh xa những địa điểm dân và quân sự của Mỹ và đồng minh.

Hiện người ta vẫn chưa xác định được nguồn gốc lá thư. Bản sao của nó đã được tòa soạn Al-Quds al-Arabi gửi tới văn phòng của Reuters ở Dubai. "Tôi nghĩ đây là một bức thư thật" - chủ biên Bari Atwan của Al-Quds al-Arabi nói.

Sự xuất hiện "bất ngờ" của Al Qaeda có thể sẽ gây bối rối. Về phía LHQ, một số nhà quan sát đã đặt vấn đề có thể HĐBA LHQ phải nhóm họp để đưa ra một nghị quyết lên án khác. Tuy nhiên, tình hình hiện nay không khỏi khiến một số nhà phân tích đi tới một kết luận mà họ cho là "đáng sợ nhất": có thể có một sự phối hợp giữa Al Qaeda và những người theo chủ nghĩa dân tộc Basque.

Hôm qua, người phát ngôn Bộ Ngoại giao VN Lê Dũng tuyên bố VN vô cùng phẫn nộ và cực lực lên án các vụ đánh bom khủng bố dã man tại ba nhà ga ở thủ đô Madrid, Tây Ban Nha ngày 11-3 vừa qua gây tổn thất hết sức nặng nề về sinh mạng và vật chất. “Chính phủ và nhân dân VN xin gửi lời chia buồn sâu sắc tới Chính phủ, nhân dân Tây Ban Nha và gia đình các nạn nhân. Chúng tôi cho rằng thủ phạm của những hành động khủng bố tội ác này phải bị trừng trị đích đáng” - ông Lê Dũng nói. * Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải và Bộ trưởng Ngoại giao Nguyễn Dy Niên hôm qua đã gửi điện chia buồn tới Thủ tướng Tây Ban Nha Jose Maria Aznar và Bộ trưởng Ngoại giao Ana Palacio.

(tổng hợp từ Reuters, BBC, Lenta, Gazeta)