Thị trường chứng khoán lớn mạnh, lãi suất sẽ hạ nhiệt

Muốn duy trì tăng trưởng kinh tế cao, Việt Nam cần những dòng vốn lớn, ổn định và dài hạn. Nhưng khi tín dụng ngân hàng vẫn đang gánh phần lớn nhu cầu vốn, thị trường chứng khoán phải làm gì để chia sẻ áp lực, góp phần tạo dư địa ổn định lãi suất và đón dòng vốn quốc tế sau nâng hạng?

Thị trường chứng khoán phải lo vốn dài hạn cho nền kinh tế

Theo bà Trần Thị Khánh Hiền - Giám đốc khối nghiên cứu Chứng khoán MB (MBS), trong tháng 9-2026, mặt bằng lãi suất huy động tại các ngân hàng diễn biến trái chiều nhưng nhìn chung vẫn duy trì ở mức cao.

Trong số 16 ngân hàng MBS theo dõi, có 6 ngân hàng tăng lãi suất từ 0,2 - 0,4 điểm phần trăm ở các kỳ hạn 6 - 24 tháng. Ngược lại, 4 ngân hàng giảm lãi suất từ 0,1 - 0,6 điểm phần trăm ở các kỳ hạn 12 - 24 tháng.

Đến cuối tháng 9, lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng bình quân của các ngân hàng thương mại trong phạm vi khảo sát đạt 8,45%/năm, tăng 2,63 điểm phần trăm so với đầu năm.

Đáng chú ý, tính đến ngày 30-9, dư nợ tín dụng toàn hệ thống tăng 11,6% so với cuối năm 2025, trong khi huy động vốn tăng 9,8%. Chênh lệch này vẫn phần nào gây áp lực lên mặt bằng lãi suất.

Ở góc nhìn thận trọng hơn, đại diện Trung tâm Phân tích và Tư vấn đầu tư Chứng khoán SSI (SSI Research) cũng cho rằng "không nên kỳ vọng quá nhiều vào việc giảm lãi suất".

Chi phí huy động vốn của ngân hàng tăng đang dần ảnh hưởng đến lãi suất cho vay, trong khi áp lực lạm phát hạn chế khả năng giảm lãi suất trên diện rộng. 

Để giảm lãi suất, tăng trưởng tiền gửi cần cao hơn tăng tín dụng, đồng thời lạm phát và các điều kiện bên ngoài phải cải thiện. 

Ông Trương Hiền Phương - Giám đốc cấp cao Chứng khoán KIS Việt Nam, cho rằng vấn đề không chỉ nằm ở việc các ngân hàng có thể huy động thêm bao nhiêu tiền gửi, mà còn ở chỗ nền kinh tế đang phân bổ nhu cầu vốn giữa các kênh tài chính như thế nào. 

Khi những dự án đầu tư dài hạn vẫn chủ yếu tìm đến tín dụng ngân hàng, áp lực huy động vốn và cân đối kỳ hạn sẽ khó giảm một cách bền vững.

"Muốn giảm áp lực lên lãi suất cần có thêm kênh cung ứng vốn trung và dài hạn đủ lớn để chia lửa cho hệ thống ngân hàng", vị chuyên gia nhận định.

Lợi nhuận của doanh nghiệp, yếu tố quan trọng hút vốn ngoại

Trong bối cảnh nhu cầu vốn đầu tư ngày càng lớn, việc giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng không chỉ trông chờ vào sự phát triển của các kênh huy động vốn trong nước, mà còn cần mở rộng khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế, đặc biệt là những nguồn vốn trung và dài hạn.

Sau khi Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp liệu thị trường chứng khoán đã thu hút được dòng vốn mới?

Bà Lê Trần Bảo Trâm - Giám đốc kinh doanh, Trung tâm Kinh doanh 01, Chứng khoán Yuanta Việt Nam - cho rằng với kết quả GDP Việt Nam vừa công bố là điểm sáng trong khu vực nhưng khối ngoại vẫn duy trì xu hướng bán ròng. Điều này cho thấy tăng trưởng kinh tế và dòng vốn trên thị trường chứng khoán không phải lúc nào cũng vận động cùng pha.

Theo bà Trâm, một trong những yếu tố quan trọng chi phối quyết định phân bổ vốn là chi phí vốn toàn cầu. Khi lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ và nhiều thị trường phát triển duy trì ở mức cao, nhà đầu tư quốc tế có thêm lựa chọn sinh lời từ những tài sản có mức độ rủi ro thấp hơn.

Điều này có thể thúc đẩy hoạt động tái cơ cấu danh mục, khiến dòng vốn rút khỏi các thị trường cận biên và mới nổi, nhất là những thị trường có quy mô và thanh khoản còn hạn chế.

Bên cạnh đó, môi trường chi phí vốn cao cũng khiến nhà đầu tư thay đổi cách định giá doanh nghiệp.

Thay vì chỉ quan tâm đến triển vọng tăng trưởng, các quỹ đầu tư ngày càng chú trọng khả năng tạo lợi nhuận thực chất, dòng tiền tự do, hiệu quả sử dụng vốn, chất lượng bảng cân đối kế toán và khả năng trả nợ.

Theo bà Trâm, để thu hút dòng vốn, tăng trưởng lợi nhuận của doanh nghiệp phải chuyển hóa thành dòng tiền. Nhà đầu tư quốc tế không chỉ nhìn vào việc GDP Việt Nam tăng bao nhiêu phần trăm. Họ quan tâm nhiều hơn đến lợi nhuận và sức khỏe tài chính của doanh nghiệp.

SSI Research cũng lưu ý rằng mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao đặt ra yêu cầu ngày càng lớn đối với chất lượng lựa chọn dự án và phân bổ nguồn lực.

Doanh nghiệp lớn có lợi thế triển khai, nhưng quy mô không bảo đảm hiệu quả. Trong khi đó, doanh nghiệp nhỏ chỉ có thể đóng góp tốt hơn khi có khả năng phát triển và tiếp cận được nguồn vốn phù hợp.

"Giảm lãi suất không thể chỉ trông chờ vào việc điều chỉnh chính sách tiền tệ. Khi thị trường vốn phát triển đủ sâu, một phần nhu cầu đầu tư dài hạn có thể được tài trợ bằng vốn cổ phần và trái phiếu, từ đó giảm bớt áp lực lên hệ thống ngân hàng và tạo thêm dư địa ổn định mặt bằng lãi suất", vị lãnh đạo nhận định.

Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam 2026: Tìm lời giải hút dòng vốn mới

Việt Nam cần huy động khoảng 38,5 triệu tỉ đồng vốn đầu tư trong 5 năm tới. Làm thế nào để thị trường chứng khoán phát huy mạnh hơn vai trò huy động vốn trung và dài hạn, giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng, đồng thời tận dụng cơ hội nâng hạng để thu hút dòng vốn quốc tế?