Thầy giáo cặm cụi bán bánh tét, nhang từ 3h sáng để mua sách tặng học trò

Giữa guồng quay tất bật của mưu sinh, giữa nắng gió miền Tây sông nước, lòng tôi đôi khi lại chùng xuống. Ký ức dắt tôi ngược dòng thời gian, trở về mái Trường THPT Mang Thít (Vĩnh Long) thân thương của 15 năm về trước. Nơi ấy có dòng sông Măng chở nặng phù sa, và hình bóng một người thầy đã trở thành tượng đài bất tử trong tâm hồn bao thế hệ học trò nghèo: thầy Huỳnh Văn Thế.

15 năm... một khoảng thời gian đủ dài để đứa học trò ngày nào còn chập chững bước vào đời, nếm trải đủ thăng trầm, cay đắng ngọt bùi của cuộc sống; để từ một kẻ vô danh, bỡ ngỡ, nay đã có thể bước đi vững vàng trên đôi chân của chính mình và tiếp bước người thầy đáng kính, giữ cho ngọn lửa năm xưa tiếp tục bùng cháy bằng cách này hay cách khác. 

Thuở ấy, dù chỉ được học chính thức với thầy trong thời gian ôn thi cuối cấp (những năm tôi còn ngồi trên ghế nhà trường, kỳ thi tốt nghiệp THPT và đại học vẫn được tổ chức riêng), nhưng những giờ học văn với thầy chưa bao giờ là những giờ đọc chép nhàm chán hay học thuộc lòng rập khuôn theo văn mẫu. 

Trong phòng học nhỏ đơn sơ ở một vùng quê nghèo, chỉ có bàn ghế, sách vở, bảng đen và phấn trắng, thầy đã mở ra trước mắt chúng tôi một thế giới bao la, nơi con chữ không chỉ để thi cử mà còn giúp soi thấu nhân tình thế thái. 

Cách dạy văn của thầy là cách dạy con người biết tư duy phản biện, biết trăn trở trước nỗi đau của đồng loại và giữ gìn lòng tự trọng của một nhân cách. Thầy biến mỗi bài thơ, mỗi trang tiểu thuyết thành ngọn lửa sưởi ấm tâm hồn những đứa học trò nghèo khổ, thiếu thốn đủ bề như chúng tôi.

Nhưng điều khiến tôi, và bất cứ ai từng là học trò của thầy, nghẹn ngào mỗi khi nhắc đến chính là tấm lòng cao cả của người thầy gầy gò, lam lũ. 

Cuộc sống gia đình thầy cô chưa bao giờ dư dả, trái lại luôn nhọc nhằn, chắt chiu từ những giọt mồ hôi mặn mòi của cả hai. Để có tiền mua sách vở, tài liệu, xây dựng một thư viện nhỏ tại nhà và tặng sách cho những đứa học trò nghèo như chúng tôi, vợ chồng thầy đã lặng lẽ bán từng bó nhang, từng chiếc bánh, chắt chiu từng đồng lẻ bằng tất cả tấm lòng và sự hy sinh. 

Tôi vẫn nhớ như in hình ảnh thầy chạy chiếc xe máy cũ, phía sau chở một sọt đầy ắp bánh tét chuối đậu mỡ, phía trước treo lủng lẳng những bó nhang se tay, rong ruổi giao hàng cho khách từ 3-4h sáng.

Tôi nhớ da diết những mùa "Tết sách", khi thầy trao tặng chúng tôi những "bao lì xì" đặc biệt - những quyển sách được mua bằng chính tiền bán bánh, bán nhang của thầy. Đó là món quà kỳ lạ và "đắt giá" nhất trong cuộc đời học sinh của chúng tôi. 

Cuốn sách trên tay nặng trĩu nghĩa tình, nâng bước chúng tôi đi qua bao giông bão của những tháng ngày nghèo khó. Thầy thương chúng tôi bằng tình cảm mộc mạc, ruột thịt của một "thầy giáo làng" đúng nghĩa. Suốt đời, thầy lặng lẽ chẳng màng danh lợi, chỉ mong sao học trò nên người.

Rồi tháng 9 định mệnh năm 2018 ập đến như nhát dao cứa vào tâm can chúng tôi. Lúc ấy, tôi vừa đi làm về đến nhà. Mở điện thoại lên xem, mọi thứ như tối sầm lại khi hay tin thầy đã đổ gục trên bục giảng ít ngày trước và không còn hy vọng chữa trị. Tin thầy trút hơi thở cuối cùng sau quãng thời gian kiên cường chống chọi với bệnh tật nhanh chóng lan khắp vùng quê nghèo Mang Thít.

Ngày định mệnh ấy, khi chiếc xe đưa thầy về nhà lần cuối để kịp nhìn mặt đứa con gái bé bỏng trước lúc vĩnh biệt cõi đời, lồng ngực mỗi chúng tôi như vỡ vụn. Hôm thầy mất cũng là ngày Câu lạc bộ Sách và Hành động Mang Thít đang chuẩn bị cho sự kiện Trung thu với chủ đề "Trung thu đợi nắng", gửi gắm mong ước một phép màu sẽ đến với thầy. Nhưng ánh nắng ấy đã tắt. 

Một nhà giáo mẫu mực, một ngọn lửa nhiệt huyết cứ thế lặng lẽ tắt đi khi cuộc đời còn bao điều dang dở, để lại biết bao giọt nước mắt tiếc thương của đồng nghiệp, học trò và những người từng biết đến thầy.

Mười lăm năm trôi qua kể từ ngày tôi rời ghế nhà trường, tám năm kể từ ngày thầy rời xa chúng tôi. Mái trường xưa đã trải qua bao mùa phượng nở, lớp lớp học trò cứ thế lớn khôn, tung bay khắp bốn phương trời. Thế nhưng, thỉnh thoảng trong những đêm dài thao thức, nhắm mắt lại, tôi dường như vẫn nghe văng vẳng giọng đọc trầm ấm, đượm buồn và đầy tâm huyết của thầy vang lên giữa căn phòng học cũ.

Cảm ơn thầy - người truyền lửa, người đưa đò tận tụy đã dạy cho con hiểu thế nào là lòng trắc ẩn, niềm kiêu hãnh của trí tuệ và cách sống một đời trọn vẹn nghĩa tình. Thầy đã đi xa về cõi vĩnh hằng, nhưng trong "ngôi trường trong tim" chúng con, hình bóng thầy vẫn còn đó, vẹn nguyên, sáng ngời và ấm áp như chưa từng rời xa.

Ngôi trường đi qua cơn bão

Hai mươi năm trôi qua, tôi vẫn nhớ mãi ngôi trường đổ nát sau bão Durian, nhớ những buổi học tạm và thầy cô, bạn bè đã cùng nhau vượt qua ngày tháng gian khó.