Liên quan vụ một chiếc ô tô đỗ qua đêm tại khu đô thị Thanh Hà (Hà Nội) bị tháo mất hai bánh, phần gầm xe được kê bằng gạch, luật sư Đặng Văn Cường (Đoàn luật sư thành phố Hà Nội) đánh giá đây là hành vi có tính chất rất đáng lo ngại.

Hành vi có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu tài sản của người khác

Bởi lẽ, người thực hiện hành vi nhận thức được rằng chiếc ô tô và các bộ phận của xe là tài sản thuộc quyền sở hữu, quản lý hợp pháp của người khác nhưng vẫn cố ý tiếp cận, tháo dỡ và mang tài sản đi nhằm chiếm đoạt.

Đây là biểu hiện của lòng tham, ý thức coi thường pháp luật và xâm phạm quyền sở hữu tài sản của người khác.

Đáng chú ý, hành vi không chỉ làm mất tài sản mà còn có thể gây nguy hiểm cho chính chiếc xe và người sử dụng xe. Việc tháo bánh khiến chiếc xe mất khả năng vận hành.

Thậm chí nếu việc kê xe không bảo đảm an toàn còn có thể làm phương tiện bị đổ, gây hư hỏng thêm nhiều bộ phận khác.

Nếu chứng minh được người thực hiện đã lén lút chiếm đoạt bánh xe hoặc các bộ phận khác của ô tô thuộc sở hữu của người khác, thì về nguyên tắc hành vi này có dấu hiệu của tội trộm cắp tài sản, quy định tại Điều 173 Bộ luật Hình sự.

Luật sư Cường nêu điểm đặc trưng của tội trộm cắp tài sản là hành vi chiếm đoạt được thực hiện một cách lén lút, người phạm tội không công khai việc chiếm đoạt và không sử dụng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực để chiếm đoạt tài sản.

Trong vụ việc này, nếu đúng là đối tượng chờ đến ban đêm, khi chủ xe không biết, sau đó tháo bánh xe và mang đi thì phương thức thực hiện rất điển hình của hành vi trộm cắp.

Tuy nhiên, để xác định chính xác trách nhiệm hình sự, cơ quan điều tra phải làm rõ người thực hiện hành vi, mục đích chiếm đoạt, số lượng tài sản bị chiếm đoạt, giá trị tài sản, phương thức thực hiện cũng như toàn bộ thiệt hại xảy ra.

Cũng theo ông Cường, theo khoản 1 Điều 173 Bộ luật Hình sự, người trộm cắp tài sản của người khác trị giá từ 2 triệu đồng đến dưới 50 triệu đồng thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

"Trường hợp tài sản dưới 2 triệu đồng vẫn có thể bị xử lý hình sự nếu thuộc một trong những trường hợp luật định, chẳng hạn đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi chiếm đoạt tài sản mà còn vi phạm, đã bị kết án về một số tội chiếm đoạt tài sản mà chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội hoặc thuộc một số trường hợp đặc biệt khác", luật sư cho hay.

Giá trị của tài sản là căn cứ quan trọng để xác định trách nhiệm của người vi phạm

Do đó, trong vụ việc này, cơ quan điều tra sẽ phải định giá tài sản bị chiếm đoạt. Giá trị của hai bánh xe, hoặc tài sản thực tế bị chiếm đoạt, sẽ là một trong những căn cứ quan trọng để xác định trách nhiệm hình sự và khung hình phạt.

Cũng cần lưu ý rằng không nên chỉ nhìn vào giá trị của chiếc bánh xe ở thời điểm mua mới. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xác định giá trị tài sản theo quy định pháp luật, trên cơ sở tình trạng, đặc điểm, chất lượng, thời điểm và các yếu tố liên quan đến tài sản bị chiếm đoạt.

Tuy nhiên, luật sư Cường cho rằng còn yếu tố cần xem xét là hành vi tháo bánh xe không chỉ dẫn đến việc tài sản bị chiếm đoạt mà còn có thể làm phát sinh thiệt hại đối với chính chiếc xe.

"Chẳng hạn, việc tháo bánh, kê xe bằng gạch không bảo đảm kỹ thuật có thể làm biến dạng một số bộ phận, ảnh hưởng đến hệ thống treo, phanh, gầm xe hoặc khiến xe bị đổ và tiếp tục hư hỏng", luật sư Cường phân tích.

Nếu những thiệt hại này là hậu quả do hành vi của người phạm tội gây ra thì người thực hiện hành vi phải có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho chủ xe.

Điều 584 Bộ luật Dân sự quy định người nào có hành vi xâm phạm tài sản của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường; nguyên tắc chung tại Điều 585 là thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời.

Vì vậy, trách nhiệm của người thực hiện hành vi không chỉ dừng lại ở việc trả lại hoặc bồi thường giá trị bánh xe đã chiếm đoạt mà còn có thể bao gồm chi phí sửa chữa, khắc phục những hư hỏng của chiếc xe, các chi phí hợp lý để hạn chế và khắc phục thiệt hại, cũng như những khoản thiệt hại thực tế khác nếu có căn cứ chứng minh.

Trong trường hợp tài sản bị hư hỏng nghiêm trọng và hành vi có đầy đủ dấu hiệu của một tội phạm độc lập khác thì cơ quan tiến hành tố tụng cũng phải xem xét toàn diện để xác định có cần xử lý thêm về tội hủy hoại hoặc cố ý làm hư hỏng tài sản theo Điều 178 Bộ luật Hình sự hay không.

Tuy nhiên, không phải cứ làm hư hỏng tài sản trong quá trình trộm cắp là đương nhiên bị xử lý thêm về tội danh này; điều đó phụ thuộc vào mục đích, ý thức chủ quan, mức độ thiệt hại và các dấu hiệu pháp lý cụ thể của từng tội danh.

Chủ xe Tesla đấu trộm điện công để sạc, cháy rụi cả ô tô lẫn nhà bên cạnh

Một chủ xe Tesla Model S tại Mexico bị cho là đã đấu trộm điện để sạc xe miễn phí. Sự cố sau đó gây cháy lớn, thiêu rụi chiếc xe và làm hư hại nặng căn nhà kế bên.