Câu trả lời chung cho các hiện tượng trên là: sợ giá sẽ còn tăng nữa!

Vậy lạm phát VN có mang tính kỳ vọng hay không? Giám đốc một nhà sản xuất sữa trong nước cho biết trong các hợp đồng nhập khẩu cho những tháng cuối năm, doanh nghiệp đều tính thêm vào để bù chi phí mà họ nghĩ là tăng trong tương lai.

Nhưng ông này thừa nhận việc giảm giá sữa chưa bao giờ là lựa chọn tối ưu của doanh nghiệp. Người dân đã quen với mặt bằng giá mới và việc giảm một vài trăm đồng sẽ chẳng có ý nghĩa gì! Vì vậy, dù sức mua có sụt giảm chăng nữa, các công ty chỉ tập trung vào khuyến mãi để đẩy doanh số. Vậy quyền lợi của người tiêu dùng ở đâu trong tính toán cơ cấu giá của doanh nghiệp?

Theo chuyên gia kinh tế Vũ Thành Tự Anh, khi một nền kinh tế có lạm phát cao và lạm phát tiếp tục tăng thì người dân hay các tác nhân kinh tế luôn đưa các kỳ vọng trong các tính toán kinh tế của mình. Ví dụ khi định giá sản phẩm, ký hợp đồng thì tất cả yếu tố kỳ vọng về lạm phát đều được đưa vào trong giao dịch kinh tế.

Vấn đề ở chỗ doanh nghiệp nào cũng nghĩ như vậy thì việc tạo một mặt bằng chung về kỳ vọng giá cao hơn thực tế là điều chắc chắn xảy ra. Và quả thật sự kỳ vọng một mức giá cao hơn đang là yếu tố làm giá cả luôn neo ở mức cao, thậm chí không bao giờ chịu giảm.

Điều này đang xảy ra ở nhiều mặt hàng thiết yếu với người dân VN hiện nay.