Sau khi các mức thuế quan trong "Ngày Giải phóng" của Tổng thống Mỹ Donald Trump dẫn đến giai đoạn đồng USD yếu hơn vào năm ngoái, nhiều người kỳ vọng về "trận lở tuyết tỉ giá" khi đồng tiền của các nền kinh tế xuất khẩu châu Á tăng giá nhanh chóng. 

Nhưng một năm sau, điều ngược lại đang xảy ra: đồng yen Nhật và đồng won Hàn Quốc giao dịch quanh mức thấp kỷ lục trong nhiều thập niên, trong khi đồng đô la Đài Loan (Đài tệ) đã mất hầu hết mức tăng sau đợt tăng giá mạnh vào tháng 5.

Bốn nguyên nhân chính

Tình trạng suy yếu của đồng yen và đồng won đã trở thành vấn đề lớn đến mức Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent công khai bày tỏ lo ngại. Kể từ cuối tuần trước, đồng yen đã tăng trở lại trước những đồn đoán Mỹ và Nhật đang chuẩn bị phối hợp can thiệp, theo tờ Financial Times.

Câu hỏi đặt ra là điều gì giải thích cho tình trạng sụt giảm đó, nhất là khi đồng USD đã yếu đi so với các đồng tiền trong nhóm G7 như bảng Anh và euro; các quốc gia xuất khẩu Đông Á đang có thặng dư thương mại lớn; và khoảng cách lãi suất của họ với Mỹ đang ở mức hẹp nhất trong nhiều năm.

Có bốn lời giải thích khả thi. Thứ nhất, dòng vốn chảy vào Mỹ để theo đuổi mức lợi nhuận cao do cuộc bùng nổ ngành AI mang lại, đồng nghĩa nhu cầu USD tăng lên. 

Thứ hai, lo ngại về việc Nhật Bản có thể đưa ra các quyết định tài khóa tăng chi tiêu công quá mức, bao gồm chi tiêu quốc phòng, với chính quyền mới của Thủ tướng Sanae Takaichi. Điều đó sẽ ảnh hưởng đến sự an toàn của đồng yen.

Thứ ba, tác động của các thỏa thuận đầu tư mà nhiều nước đã ký kết với ông Trump để đối phó thuế quan. Nhật Bản, Hàn Quốc và vùng lãnh thổ Đài Loan đã cam kết đầu tư lần lượt 550 tỉ, 350 tỉ và 250 tỉ USD vào Mỹ. Nếu thành hiện thực, các thỏa thuận này sẽ dẫn tới dòng vốn bằng USD khổng lồ chảy ra khỏi các nền kinh tế Đông Á đó, khiến đồng USD tăng giá. 

Thứ tư, về mặt nội tại, USD đã giữ hoặc tăng giá so với nhiều đồng tiền châu Á nhờ được hỗ trợ bởi sự tăng trưởng kinh tế vẫn mạnh mẽ ở Mỹ, đồng thời khiến nhu cầu mua tài sản Mỹ của giới đầu tư châu Á tiếp tục tăng.

Nhu cầu lớn với tài sản Mỹ

Ông Mitul Kotecha, Giám đốc chiến lược vĩ mô thị trường mới nổi và ngoại hối châu Á tại Ngân hàng Barclays, nói với Financial Times rằng ở Đài Loan các công ty bảo hiểm nhân thọ đã mua khối lượng lớn nợ của Mỹ, gây áp lực giảm giá lên Đài tệ, đặc biệt sau các đề xuất thay đổi quy tắc kế toán giúp giảm yêu cầu phòng vệ rủi ro cho các khoản đầu tư nước ngoài. Tương tự ở Hàn Quốc, giới đầu tư cá nhân đang mua cổ phiếu Mỹ rất hăng hái, làm đồng
won suy yếu.

Ngày 26-1, ông Trump đe dọa sẽ tăng thuế với Hàn Quốc khi một dự luật thực thi thỏa thuận thương mại song phương đang bị Quốc hội nước này cản đường. 

"Có rất nhiều lo ngại trong việc đáp ứng thỏa thuận thương mại với Mỹ - ông Vincent Chung, nhà quản lý danh mục đầu tư thu nhập cố định tại T Rowe Price, cho biết - Hàn Quốc sẽ thanh toán cho tất cả các khoản đầu tư bằng cách nào? Tôi nghĩ Nhật Bản ở mức độ nào đó cũng đang chịu áp lực tương tự.

Giữa những lo ngại về tỉ giá, Hàn Quốc tháng trước đã tăng đáng kể hạn mức phát hành trái phiếu ngoại hối được sử dụng để bảo vệ giá trị đồng won. 

Jason Pang, nhà quản lý danh mục đầu tư cấp cao và Giám đốc bộ phận lãi suất địa phương và ngoại hối châu Á tại JPMorgan Asset Management, cho biết thêm rằng các hãng sản xuất chip Hàn Quốc và Đài Loan sẽ cần giữ đồng USD tại Mỹ cho các nhà máy mới thay vì chuyển về. 

Các chính sách tài khóa mở rộng của Thủ tướng Takaichi đã làm đồng yen chao đảo thêm, theo ông Richard Yetsenga - Kinh tế trưởng và Trưởng bộ phận nghiên cứu tại Ngân hàng ANZ.

Kỳ vọng tăng giá năm ngoái với các đồng tiền châu Á phần nào được thúc đẩy bởi dự báo Washington sẽ gây áp lực để tăng giá đồng tiền của các nền kinh tế này, nhằm giảm bớt thâm hụt thương mại của Mỹ. Các vấn đề cấu trúc như dân số già hóa ở Đông Á càng làm tăng thêm tình trạng phụ thuộc xuất khẩu để tăng trưởng.

"Nếu là một quốc gia có dân số già, tiết kiệm dư thừa và nền kinh tế hướng xuất khẩu, tôi sẽ cần đồng tiền yếu" - ông Kit Juckes, chiến lược gia trưởng về ngoại hối tại Société Générale,
nhận định.

Giá USD tự do vượt 27.000 đồng/USD

Giá USD tự do bán ra trên thị trường hôm nay, 6-9, đã lần đầu vượt 27.000 đồng/USD.