Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai sửa đổi. Dự luật sẽ trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp thứ 2.

Bổ sung quy định mới về thu hồi đất không sử dụng

Đáng chú ý về thu hồi đất do vi phạm, do chấm dứt sử dụng đất, dự Luật Đất đai sửa đổi kế thừa các trường hợp thu hồi đất do vi phạm pháp luật đất đai, thu hồi đất do chấm dứt việc sử dụng đất, tự nguyện trả lại đất, có nguy cơ đe dọa đến tính mạng con người, không có khả năng tiếp tục sử dụng tại Luật Đất đai năm 2024.

Đồng thời đã bổ sung trường hợp thu hồi đất theo bản án, quyết định của tòa án.

Một nội dung khác, theo tinh thần nghị quyết 21 của Trung ương về việc găm giữ đất mà không sử dụng trở nên tốn kém hơn lợi ích đầu cơ, dự thảo đã hoàn thiện nội dung thu hồi đất do vi phạm đối với trường hợp đất để thực hiện dự án đầu tư mà không sử dụng hoặc chậm sử dụng theo hướng Nhà nước thu một khoản tiền theo thời gian không sử dụng đất hoặc chậm sử dụng đất.

Trường hợp quá 60 tháng mà chủ đầu tư vẫn không đưa đất vào sử dụng thì Nhà nước thu hồi đất.

Dự luật cũng tách bạch với trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai nhưng được xem xét, cấp giấy chứng nhận ra khỏi trường hợp Nhà nước thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai.

Đề xuất bổ sung một số trường hợp thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng

So với Luật Đất đai năm 2024, dự thảo không quy định chi tiết trình tự, thủ tục thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng; cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm, cưỡng chế thực hiện thu hồi đất; thông báo thu hồi đất và việc chấp hành quyết định thông báo thu hồi đất; trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong việc tổ chức nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, quản lý, khai thác, sử dụng quỹ đất thu hồi.

So với Luật 2024, dự thảo giữ nguyên các trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng đã được quy định trong Luật Đất đai.

Luật hóa 1 trường hợp Nhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh, 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng tại nghị quyết 254/2025 của Quốc hội.

Đồng thời bổ sung thêm trường hợp thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh để làm bãi tạm giữ phương tiện vi phạm, tai nạn, trung tâm sát hạch và cấp giấy phép lái xe, nhà khách để đáp ứng các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh.

Bổ sung thêm 3 trường hợp Nhà nước thu hồi đất để phát triển kinh tế - xã hội vì lợi ích quốc gia, công cộng để thực hiện Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên; thu hồi đất để thực hiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở công vụ, nhà ở cho thuê, nhà ở chính sách.

Cơ quan soạn thảo cũng đã rà soát, sửa đổi, bổ sung một số trường hợp thu hồi đất để thống nhất với pháp luật chuyên ngành, lĩnh vực.

Cụ thể thu hồi đất thực hiện dự án công cộng như: cơ sở đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp, bảo tồn thiên nhiên, công trình đê điều, hành lang bảo vệ đê điều mà phải thu hồi đất…, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển và thống nhất với các pháp luật chuyên ngành.

Thu hồi đất để thực hiện Điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Thu hồi đất thực hiện dự án phát triển kinh tế như: xây dựng trung tâm logistics phục vụ cảng biển, cảng hàng không, cảng thủy nội địa có quy mô sử dụng đất trên 50ha, dự án sản xuất, chế biến nông - lâm - thủy sản...

Qua đó, dự luật bao quát các trường hợp thu hồi đất thực hiện các dự án hạ tầng, phát triển kinh tế, chỉnh trang đô thị - nông thôn, an sinh xã hội và tổ chức lại không gian phát triển.

Việc này vẫn bảo đảm nguyên tắc chỉ thu hồi đất trong trường hợp thật cần thiết vì lợi ích quốc gia, công cộng.

Theo cơ quan soạn thảo, để thuận tiện cho quá trình tổ chức thực hiện, dự luật đã nhóm thành 6 nhóm.

Gồm xây dựng trụ sở cơ quan, công trình sự nghiệp; Xây dựng công trình công cộng, hạ tầng kỹ thuật; Dự án phục vụ chính sách an sinh xã hội; Thực hiện dự án phát triển kinh tế, dự án xây dựng, chỉnh trang đô thị, nông thôn; Thu hồi đất để thực hiện Điều ước Quốc tế mà Việt Nam là thành viên; Thực hiện dự án đã được Quốc hội, Thủ tướng Chính phủ chấp thuận, quyết định chủ trương đầu tư theo quy định của pháp luật.

Trường hợp thu hồi đất để thực hiện dự án, công trình vì lợi ích quốc gia, công cộng không thuộc các trường hợp nêu trên thì Quốc hội sửa đổi, bổ sung các trường hợp thu hồi đất theo trình tự, thủ tục rút gọn.

Sẽ lấy ý kiến nhân dân về Luật Đất đai sửa đổi và Bộ luật Hình sự sửa đổi

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn lưu ý về việc phải lấy ý kiến nhân dân với dự Luật Đất đai sửa đổi và Bộ luật Hình sự sửa đổi.