Hồi sinh hạt ngọc trời bị... bỏ quên

Mới đây, dự án "Trà lúa non - SVC" của nhóm sinh viên Trường cao đẳng Nghề Sóc Trăng (phường Sóc Trăng, TP Cần Thơ) đã đoạt giải nhất tại vòng chung kết cuộc thi Học sinh, sinh viên với ý tưởng khởi nghiệp lần thứ VIII (SV-STARTUP) năm 2026 - thuộc Khối các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, lĩnh vực y tế, sức khỏe, đời sống của Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Chủ nhân của dự án là nhóm 5 bạn sinh viên Đỗ Thị Mỹ Hằng, Đồ Minh Diệp, Trương Trần Tài, Huỳnh Hoàng Duy và Nguyễn Công Lý - sinh viên khoa nông nghiệp - thủy sản.

Tận dụng nguồn nguyên liệu "cây nhà lá vườn" tại địa phương là lúa chét ở giai đoạn lúa sữa - tức những bông lúa mọc lại tự nhiên sau thu hoạch 15 ngày, được gọi là lúa chét (lúa non) để chế biến Trà lúa non - SVC.

Bạn Mỹ Hằng - Trưởng nhóm dự án - cho biết lúa chét thường bị bỏ lại trên đồng hoặc chỉ dùng làm thức ăn cho gia súc, gia cầm. Nhưng ít ai biết rằng đây chính là những hạt ngọc trời thứ hai hoàn toàn tự nhiên, không phân bón, không hóa chất, nhưng lại giàu dinh dưỡng. Nhóm nghiên cứu nhận thấy giá trị tiềm ẩn của loại phụ phẩm nông nghiệp này.

"Từ đó nhóm đã nảy ra ý tưởng tận dụng lúa chét kết hợp với hoa cúc và rễ cỏ tranh để tạo nên sản phẩm trà lúa non. Không chỉ hướng đến một loại trà thảo dược tự nhiên, nhóm em kỳ vọng đề tài này có thể góp phần nâng cao giá trị kinh tế của phụ phẩm nông nghiệp, mở ra hướng phát triển sản phẩm trong tương lai gắn với thực tiễn từ góc nhìn của những người trẻ miền Tây", Mỹ Hằng nói.

Từ đồng ruộng đến tách trà

Sản phẩm Trà lúa non - SVC được đóng túi lọc tiện lợi, không chất bảo quản. Loại trà này phù hợp với nhiều đối tượng, đặc biệt là người quan tâm đến sức khỏe, người dùng thuần chay theo lối sống organic.

ThS Huỳnh Thị Thủy Tiên - Phó trưởng khoa nông nghiệp - thủy sản (Trường cao đẳng Nghề Sóc Trăng), giảng viên hướng dẫn - thông tin thành phần chính trong trà là lúa chét ở giai đoạn sữa. Tuy tận dụng phụ phẩm trong nông nghiệp nhưng sản phẩm trà lúa non lại chứa hợp chất polyphenols (chất chống oxy hóa) rất tốt cho sức khỏe.

Sau khi thu hoạch, lúa chét tươi sẽ được xử lý bỏ lá và các hạt lúa không đạt tiêu chuẩn, rửa sạch. Sau đó lúa chét được chần qua nước sôi để diệt vi sinh vật và dùng công nghệ sấy lạnh xử lý để giữ màu xanh tự nhiên, làm khô và giữ hàm lượng dinh dưỡng, khoáng chất trong lúa chét.

"Công đoạn phối tỉ lệ giữa lúa chét, hoa cúc và rễ cỏ tranh là rất quan trọng. Nó sẽ quyết định chất lượng và hương vị của trà. Trà thành phẩm khi pha với nước nóng uống vào sẽ có vị ngọt hậu, thơm dịu mùi lúa non. Uống ngụm trà như gợi nhớ về ký ức những mùa vàng của miền Tây", cô Tiên chia sẻ.

Hướng đi cho khởi nghiệp xanh

ThS Nguyễn Thị Thảo Nguyên - giảng viên khoa nông nghiệp - thủy sản, Phó bí thư Đoàn Trường cao đẳng Nghề Sóc Trăng, giảng viên hướng dẫn - thông tin dự án lựa chọn nguồn nguyên liệu lúa chét từ giống lúa ST25. Vừa qua trường cũng đã ký biên bản ghi nhớ về cung cấp nguồn nguyên liệu lúa chét ST25 với hai hợp tác xã trên địa bàn xã Vĩnh Lợi và xã Phú Lộc (TP Cần Thơ).

Nguồn nguyên liệu bản địa đảm bảo cho việc sản xuất trà với số lượng lớn trong thời gian tới. Sản phẩm tận dụng tối đa lúa non (phụ phẩm nông nghiệp), mang tính phù hợp xu hướng "zero waste" (không lãng phí) trong nông nghiệp tuần hoàn.

"Sản phẩm trà lúa non có chất lượng với giá thành thấp. Chúng tôi mong muốn có thể phát triển nó trở thành sản phẩm OCOP của địa phương. Từ đó có thể tạo việc làm cho lao động địa phương từ khâu chế biến, đóng gói đến vận hành bán hàng trực tiếp và trực tuyến…", cô Nguyên nói.

Các bạn trẻ có thể chọn khởi nghiệp bằng sản phẩm này, vừa tận dụng nguyên liệu sẵn có vừa dùng sức trẻ của mình để phát huy thế mạnh địa phương mình.

Khoảng 10.000 học sinh, sinh viên tham gia Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia năm 2026

Ngày hội Khởi nghiệp quốc gia của học sinh, sinh viên lần thứ 8 năm 2026” (SV_STARTUP) sẽ diễn ra trong 3 ngày, từ 17 đến 19-4, tại Học viện Ngân hàng (Hà Nội).