Theo Hãng tin Bloomberg ngày 2-3, tập đoàn xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới Saudi Aramco đang tìm cách chuyển hướng các lô hàng sang cảng Yanbu - hải cảng chiến lược trên Biển Đỏ, nằm ngoài vịnh Ba Tư.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang sau khi Mỹ và Israel mở cuộc tấn công vào Iran ngày 28-2, khiến hoạt động vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz gần như tê liệt.

Tận dụng đường ống Đông - Tây

Saudi Arabia cùng các nhà sản xuất lớn trong khu vực như UAE, Kuwait và Iraq hiện không thể đưa dầu ra thị trường bằng tuyến đường này.

Hàng trăm tàu chở dầu buộc phải neo đậu chờ đợi, trong khi Iran tuyên bố sẽ nổ súng vào bất kỳ tàu thuyền nào cố tình đi qua "yết hầu" hàng hải chiến lược Hormuz.

Tình trạng gián đoạn nguồn cung đã lập tức tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu. Giá dầu thô Brent giao sau tăng 12% chỉ trong một tuần.

Nếu xuất khẩu tiếp tục bị đình trệ, các nhà sản xuất sẽ buộc phải cắt giảm sản lượng khi kho chứa đạt ngưỡng tối đa. Thực tế, Iraq đã phải giảm gần 1,5 triệu thùng/ngày do các bể chứa đầy công suất.

Để ứng phó, Saudi Arabia có thể tận dụng hệ thống đường ống Đông - Tây công suất 5 triệu thùng/ngày, nối các mỏ dầu phía đông với bờ Biển Đỏ.

Tuyến ống dài khoảng 1.200km này từng đạt mức vận chuyển tạm thời 7 triệu thùng/ngày vào năm 2019, sau khi một số đường ống dẫn khí hóa lỏng được chuyển đổi sang chở dầu thô.

Saudi Arabia hiện sản xuất khoảng 10 triệu thùng dầu mỗi ngày, với lượng xuất khẩu thực tế đạt khoảng 7,2 triệu thùng trong tháng trước.

Dù hệ thống đường ống Đông - Tây không đủ công suất để bao quát toàn bộ lượng dầu xuất khẩu, nhưng đây vẫn là một giải pháp thay thế phù hợp cho vương quốc này.

Theo các nguồn tin thân cận, Tập đoàn Aramco đã bắt đầu tham vấn khách hàng tại châu Á về khả năng tiếp nhận dầu tại cảng Yanbu, trong đó dòng Arab Light - loại dầu thô chủ lực của tập đoàn - được đề xuất chuyển hướng.

Các đơn vị vận tải biển cũng đang được thăm dò nhằm đánh giá tính khả thi của việc thay đổi địa điểm bốc hàng từ vịnh Ba Tư sang Biển Đỏ.

Lo ngại an toàn tại Biển Đỏ

Tuy nhiên, thị trường bày tỏ lo ngại về năng lực xếp dỡ của cảng Yanbu.

Dữ liệu cho thấy sản lượng xếp hàng tại đây từng đạt đỉnh dưới 1,5 triệu thùng/ngày vào tháng 4-2020 - mức thấp hơn đáng kể so với công suất tối đa của tuyến ống Đông - Tây.

"Có những sự đánh đổi về mặt logistics cần phải tính đến, bao gồm tốc độ xếp dỡ mà cảng Yanbu có thể duy trì ổn định", ông Richard Bronze, đồng sáng lập Công ty tư vấn Energy Aspects, nhận định.

Bên cạnh đó, tuyến đường Biển Đỏ cũng không hoàn toàn an toàn. Theo báo Times of Israel ngày 28-2, lực lượng Houthi tại Yemen, do Iran hậu thuẫn, được cho là đã quyết định nối lại các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái nhằm vào Israel và các tuyến hàng hải để ủng hộ Tehran.

Thông tin này do hai quan chức cấp cao của lực lượng tiết lộ với điều kiện giấu tên, trong bối cảnh chưa có tuyên bố chính thức từ ban lãnh đạo.

Trước đó, Houthi từng tạm dừng các đợt tấn công trên tuyến hàng hải Biển Đỏ theo một thỏa thuận với chính quyền Tổng thống Donald Trump, đồng thời đình chỉ các cuộc tấn công hướng về phía Israel sau lệnh ngừng bắn hồi tháng 10 năm ngoái, khi giao tranh tại Gaza lắng xuống.

Dù chưa ghi nhận sự cố mới, rủi ro an ninh gia tăng đã đủ khiến nhiều hãng vận tải biển lớn hủy kế hoạch quay lại tuyến đường này.

Việc lưu thông hàng hải bị đình trệ tiếp tục làm gia tăng áp lực lên hệ thống kho chứa trong khu vực, đặt các nhà sản xuất trước nguy cơ phải cắt giảm sản lượng khai thác nếu tình hình không sớm được cải thiện.

Israel phát cảnh báo toàn quốc, Iran tuyên bố kiểm soát eo biển Hormuz

Bộ Tư lệnh Mặt trận Nội địa Israel vừa phát cảnh báo khẩn cấp tới điện thoại của người dân, yêu cầu mọi người lập tức vào nơi trú ẩn an toàn. Cùng ngày, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) tuyên bố đã "kiểm soát hoàn toàn" eo biển Hormuz.