Thị trường kinh doanh đang được lành mạnh hơn sau các quyết định truy cứu trách nhiệm hình sự đối với hành vi bán hàng giả, lừa dối khách hàng và các quyết định xử lý hành chính đối với hành vi kinh doanh bất chính và bất minh khác.

Lành mạnh hóa thị trường

Từ cuối năm 2024, chiến dịch "lành mạnh hóa thị trường" đã được đẩy mạnh. Năm 2025, nhiều ông lớn đã được gọi tên và bị xử phạt với mức phạt lên đến hàng triệu đồng với một hành vi vi phạm. Từ những cái tên Bảo hiểm nhân thọ, nhãn hàng điện tử, công ty chuyển phát nhanh... đến các "ông lớn" kinh doanh kim hoàn và có cả ngân hàng.

Theo các báo cáo của Ủy ban Cạnh tranh quốc gia, có 17 tổ chức, cá nhân đã bị xử phạt về hành vi cạnh tranh không lành mạnh trong năm 2025. Tổng số tiền phạt lên đến 2,71 tỉ đồng. Trong nửa đầu năm 2026 đáng chú ý có vụ Zalo và vụ việc của Shopee lần này.

Hành vi này được quy định trong Luật Quảng cáo và Luật Sở hữu trí tuệ, tiêu biểu nhất là hành vi chỉ dẫn gây nhầm lẫn. Hành vi chỉ dẫn gây nhầm lẫn đã được xem như một dạng hành vi cạnh tranh không lành mạnh, bên cạnh hành vi quảng cáo và khuyến mại nhằm cạnh tranh không lành mạnh.

Hiện tại các hành vi này được Luật Cạnh tranh 2018 (đang có hiệu lực) gọi tên chung là hành vi lôi kéo khách hàng bất chính. Việc quảng cáo không trung thực cũng thuộc nhóm này. Lôi kéo khách hàng bất chính còn được mô tả cụ thể là hành vi "đưa thông tin gian dối hoặc gây nhầm lẫn cho khách hàng" nhằm thu hút khách hàng.

Thị trường còn muôn mặt bất minh

Hoạt động thương mại điện tử có lẽ là "hầm trú ngụ" khổng lồ cho các chiêu thức kinh doanh "gian dối hoặc gây nhầm lẫn" này. Thông tin về chương trình bán hàng, khuyến mãi... được chia sẻ trên ứng dụng phần mềm hoặc trao đổi trực tiếp giữa ứng dụng và người dùng là lợi thế để che đậy các kiểu kinh doanh "bất chính".

Trên thực tế ngoài các hành vi lôi kéo khách hàng bất chính, vẫn còn muôn hình vạn trạng các biểu hiện khác đòi hỏi cơ quan này phải gia tăng tốc độ và "công lực" thì mới mong là có thể thanh lọc hết được.

Chẳng hạn như cách đặt tên công ty, tên dịch vụ kiểu đánh lừa khách hàng. Hay các chương trình khuyến mại được áp dụng kèm theo điều kiện nhưng doanh nghiệp bán hàng hay nhà cung cấp không lưu ý đến điều kiện áp dụng. 

Thay vì "mua 1 tặng 1 (kèm điều kiện khác nữa)" nhưng thông tin giới thiệu chỉ dừng lại ở cụm từ "mua 1 tặng 1" mà không có lưu ý rằng sẽ có điều kiện áp dụng kèm theo. Người mua hàng... tự có trách nhiệm kiểm tra điều kiện của chương trình ở mục khác, ở bên dưới hay ở đâu đó. 

Người mua hàng không có kinh nghiệm dễ bị đánh lừa bởi cảm nhận hàng rẻ, giá hời và "sụp hố" khi bước thanh toán đã hoàn tất.

Các clip quảng cáo bật chế độ cho phép người dùng ứng dụng bỏ qua (skip). Theo mô thức phổ quát, dấu "x" là biểu tượng để người dùng chọn cách thoát khỏi clip quảng cáo. Nhưng nhiều ứng dụng gắn dấu "x" trên chính clip quảng cáo đó với chức năng mở ra thông tin chi tiết về sản phẩm và chương trình quảng cáo. 

Dấu "x" để thoát khỏi clip quảng cáo sẽ là một dấu "x" khác. Nhưng thử hỏi có mấy ai biết được điều đó?! Người xem rất khó chịu khi muốn thoát quảng cáo lại bị dẫn dụ đến chỗ buộc phải xem quảng cáo nhiều hơn, lâu hơn. Trong khi đơn vị nhà vận hành lập luận rằng đâu ai cấm họ cái quyền dùng dấu "x" cho chức năng "enter" (mở ra)?

Xử phạt hàng nghìn gian hàng trên Lazada, Shopee, Tiki... trục lợi từ dịch COVID-19

TTO - Thông tin từ Cục Thương mại điện tử và kinh tế số, có tới 5.200 gian hàng với hơn 21 nghìn sản phẩm, hàng hóa phòng chống dịch bệnh COVID-19 bị phát hiện vi phạm trên nhiều sàn thương mại điện tử.