Ngày 25-1, báo Quân Giải Phóng Trung Quốc đăng bài xã luận liên quan về việc Trung ương Đảng và Quân ủy Trung ương Trung Quốc quyết định lập án thẩm tra và điều tra đối với hai tướng quân đội Trương Hựu Hiệp và Lưu Chấn Lập, do nghi vấn vi phạm kỷ luật và pháp luật nghiêm trọng.

Bài xã luận nêu rõ các hành vi sai phạm của ông Trương và ông Lưu là "chà đạp và phá hoại nghiêm trọng chế độ do Chủ tịch Quân ủy Trung ương phụ trách".

Chế độ Chủ tịch Quân ủy Trung ương phụ trách là gì?

Theo tài liệu do Văn phòng thông tin Quốc vụ viện Trung Quốc công bố, chế độ Chủ tịch Quân ủy Trung ương phụ trách là cơ chế nền tảng bảo đảm sự lãnh đạo tuyệt đối của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đối với quân đội nước này, được hiến định năm 1982 và đưa vào Điều lệ ĐCSTQ từ năm 2017.

Trong hệ thống chính trị và quân sự Trung Quốc, Quân ủy Trung ương (CMC) là cơ quan lãnh đạo quân sự tối cao, với nền tảng vận hành là chế độ Chủ tịch Quân ủy Trung ương phụ trách.

Đây là cơ chế tập trung quyền lãnh đạo và chỉ huy tối cao vào Chủ tịch Quân ủy Trung ương. 

Cụ thể, Chủ tịch CMC chịu trách nhiệm toàn diện đối với công tác của CMC, trực tiếp lãnh đạo và chỉ huy lực lượng vũ trang, đồng thời quyết định các vấn đề trọng đại liên quan đến quốc phòng và xây dựng quân đội.

Phó chủ tịch và ủy viên CMC sẽ không giữ vai trò quyết định cuối cùng, mà thực hiện nhiệm vụ theo sự lãnh đạo và chỉ huy thống nhất của chủ tịch.

Quy định sửa đổi năm 2020 do Chủ tịch Quân ủy Trung ương Trung Quốc Tập Cận Bình ký lệnh ban hành đã cụ thể hóa cơ chế và các biện pháp giám sát, phân công trách nhiệm này, nhằm tăng cường tính thống nhất và kỷ luật trong quản lý cơ cấu tổ chức và biên chế quân đội.

Điều gì xảy ra tiếp theo?

Các cơ quan ngôn luận của Bắc Kinh thường sử dụng thuật ngữ "lập án thẩm tra và điều tra" để chỉ việc khởi động một thủ tục chính thức trong hệ thống giám sát - kỷ luật của Trung Quốc.

Theo các tài liệu chính thống, đây là một quy trình kép, bao gồm thẩm tra nhằm xem xét các vi phạm kỷ luật theo điều lệ của ĐCSTQ, và điều tra nhằm làm rõ các hành vi vi phạm pháp luật công vụ hoặc tội phạm chức vụ.

Trong đó công tác thẩm tra sẽ do Ủy ban Kiểm tra kỷ luật thực hiện theo điều lệ và kỷ luật của ĐCSTQ, còn công tác điều tra giám sát sẽ do Ủy ban Giám sát quốc gia tiến hành theo Hiến pháp và luật giám sát Trung Quốc.

Khi quá trình thẩm tra kỷ luật và điều tra giám sát kết thúc, vụ việc được chuyển sang giai đoạn phân loại kết quả để xác định hướng xử lý.

Trong trường hợp xác định có vi phạm kỷ luật, cơ quan có thẩm quyền sẽ áp dụng hình thức xử lý kỷ luật theo điều lệ và các quy định của ĐCSTQ.

Trường hợp phát hiện hành vi vi phạm pháp luật công vụ hoặc có dấu hiệu cấu thành tội phạm chức vụ, hồ sơ sẽ được chuyển sang khâu xử lý pháp lý theo trình tự pháp luật của nước này.

Nếu không đủ chứng cứ để xác định vi phạm, cơ quan giám sát kỷ luật có thể đề xuất hủy bỏ vụ án và kết thúc quy trình xử lý.

Nhìn từ trường hợp ông Trương Hựu Hiệp và ông Lưu Chấn Lập, cơ chế giám sát - kỷ luật trong quân đội Trung Quốc đã được kích hoạt ở cấp cao.

Trọng tâm của vụ điều tra hai tướng quân đội cấp cao được đặt vào việc chỉnh đốn kỷ luật tổ chức, siết chặt cơ chế lãnh đạo quân đội, trước khi đi đến các quyết định xử lý ở giai đoạn sau.

Hai tướng Trương Hựu Hiệp, Lưu Chấn Lập bị điều tra vì phá hoại 'chế độ trách nhiệm của ông Tập'

Quân đội Trung Quốc cho biết hai viên tướng cấp cao vừa bị điều tra vì đã 'chà đạp và phá hoại nghiêm trọng chế độ trách nhiệm' của Chủ tịch Quân ủy trung ương Tập Cận Bình.