Theo đó, Chính phủ sẽ gửi báo cáo về công tác bảo vệ chủ quyền, an ninh, trật tự vùng biển đảo, nhất là những vấn đề liên quan đến tình hình biển Đông, để đại biểu tự nghiên cứu, không đưa ra thảo luận tại hội trường. Gửi báo cáo cho từng đại biểu QH là đúng, đáp ứng quyền yêu cầu cung cấp thông tin của đại biểu QH, nhưng chưa đủ. QH cần đưa vấn đề biển Đông ra thảo luận tại phiên họp toàn thể.

Theo hiến pháp và pháp luật, Quốc hội làm việc theo chế độ hội nghị và quyết định theo đa số. Mọi ý kiến, quan điểm, quyết định quan trọng của Quốc hội đều được diễn ra tại các phiên họp toàn thể của Quốc hội. Dĩ nhiên, cá nhân ĐBQH có quyền yêu cầu cung cấp thông tin và các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác phải đáp ứng yêu cầu.

Cử tri, những người đã bầu ra ĐBQH, có quyền biết đại biểu của mình làm gì, nói gì, bảo vệ quyền lợi của cử tri và của quốc gia như thế nào. Nếu chỉ gửi báo cáo cho ĐBQH, có thể cử tri cũng tin tưởng tất cả các ĐBQH sẽ “tự nghiên cứu” một cách nghiêm túc.

Nhưng cử tri sẽ không biết được điều quan trọng nhất của ĐBQH là ứng xử ra sao, giải quyết các vấn đề của đất nước như thế nào. ĐBQH không phải là nhà nghiên cứu về biển Đông, mà là người được cử tri gửi gắm, kỳ vọng lên tiếng, quyết định về những vấn đề liên quan đến biển Đông.

Nếu chỉ gửi báo cáo đến từng ĐBQH tự nghiên cứu mà không thảo luận tại hội trường, điều đó trái với nguyên tắc hoạt động công khai, minh bạch của Quốc hội đã được quy định trong Luật tổ chức Quốc hội. Nguyên tắc công khai, minh bạch đòi hỏi Chính phủ phải chịu trách nhiệm giải trình đầy đủ, rõ ràng về các vấn đề đưa ra bàn, quyết định ở Quốc hội. Trong khi đó, nếu chỉ gửi báo cáo cho ĐBQH, vì không có trao đi đổi lại tại phiên họp toàn thể, Quốc hội sẽ không có cơ hội yêu cầu Chính phủ giải trình rõ hơn những thông tin mà cử tri và ĐBQH quan tâm về biển Đông.

Nếu đưa ra thảo luận, cử tri tin chắc rằng các ĐBQH có thừa cách thức để lên tiếng mà không ảnh hưởng đến đối ngoại, an ninh - quốc phòng. Hơn nữa, trừ những thông tin liên quan đến bí mật quốc gia, mọi vấn đề khác nếu được lên tiếng tại diễn đàn Quốc hội sẽ chỉ có lợi hơn cho đối nội và đối ngoại.

Về đối nội, Chính phủ có cơ hội giải thích, đồng thời thông qua ĐBQH, những nỗi niềm, nguyện vọng của nhân dân được phản ảnh tại Quốc hội.

Về đối ngoại, đã từng có các tuyên bố của Nhà nước, của Chính phủ, Bộ Ngoại giao, một số đoàn thể về biển Đông. Nay có thêm những tiếng nói tại Quốc hội sẽ san sẻ gánh nặng cho Chính phủ, càng tăng thêm sức nặng ngoại giao, vì đó là những tiếng nói chính danh, chính đáng nhất của những người đã được toàn thể nhân dân ủy quyền.

Ngay cả khi biển Đông không có trong chương trình thảo luận của kỳ họp, cá nhân các ĐBQH có thể kết hợp trong phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội để lên tiếng về biển Đông, ví dụ như nêu vấn đề bảo vệ ngư dân, xới lại chương trình đánh bắt cá xa bờ...

Hơn nữa, dự kiến chương trình kỳ họp sẽ được đưa ra để toàn thể Quốc hội thảo luận và quyết định tại phiên họp trù bị. Các ĐBQH vẫn có cơ hội đề xuất kiến nghị thảo luận về tình hình biển Đông, vấn đề hệ trọng hàng đầu đối với quốc gia, dân tộc.