Phát hiện những 'ổ mưa' khổng lồ ở vùng nhiệt đới

Phát hiện mở ra hướng mới để dự báo mưa cực đoan trong bối cảnh Trái đất nóng lên, theo trang phys.org ngày 11-11.

Nghiên cứu, do các nhà khoa học Đại học Monash (Úc) thực hiện, sử dụng dữ liệu vệ tinh trong 32 năm, từ năm 1984 đến năm 2016, để nhận diện và theo dõi các hệ thống thời tiết được gọi là "chế độ ẩm" (moisture modes).

Đây là những hệ thống tương đối di chuyển chậm, có khả năng tổ chức các đám mây đối lưu và hoạt động mưa trong nhiều ngày.

Trước đây, chúng chủ yếu được nghiên cứu dưới dạng lý thuyết, chưa được xác định và theo dõi như những hệ thống thời tiết riêng biệt.

Nhóm nghiên cứu phân tích các vùng mây cao, lạnh hình thành khi không khí nóng ẩm bốc lên, tạo mây và mưa.

Dựa vào hình ảnh vệ tinh, họ xác định từng vùng mây như một thực thể riêng, sau đó theo dõi đường di chuyển, tốc độ và thời gian tồn tại.

Tốc độ di chuyển là yếu tố quan trọng để phân loại. Các chế độ ẩm thường di chuyển chậm, trong khi những hệ thống sóng trọng lực khí quyển di chuyển nhanh hơn. Những hệ thống có đặc điểm trung gian được xếp vào nhóm hỗn hợp.

Kết quả cho thấy các chế độ ẩm đóng góp đáng kể vào lượng mưa cực đoan, đặc biệt ở rìa phía bắc và phía nam vùng nhiệt đới ẩm. Tại một số khu vực, chúng liên quan đến 45 - 75% lượng mưa cực đoan trong mỗi khoảng thời gian ba giờ.

Theo ông Christian Jakob, nhà khoa học thuộc Đại học Monash, bão nhiệt đới thường thu hút sự chú ý vì sức tàn phá lớn, song những hệ thống thời tiết ít nổi bật hơn lại xuất hiện thường xuyên và có vai trò tổng thể rất quan trọng đối với lượng mưa.

Phát hiện đặc biệt có ý nghĩa với Úc, nơi lãnh thổ trải dài từ vùng nhiệt đới đến vùng cận nhiệt và ôn đới.

Trong khi các nhà khoa học đã hiểu khá rõ những hệ thống thời tiết ở phía nam, các chế độ ẩm ở miền bắc vẫn chưa được chú ý đúng mức.

Nhóm nghiên cứu cho rằng bước tiếp theo là tìm hiểu cách những hệ thống này thay đổi khi khí hậu nóng lên.

Do khí quyển ấm có thể giữ được nhiều hơi nước hơn, các chế độ ẩm có thể mạnh lên hoặc xuất hiện thường xuyên hơn.

Hiểu rõ cơ chế hoạt động của chúng sẽ giúp cải thiện dự báo gió mùa và các hiện tượng mưa cực đoan trong tương lai.

Nghiên cứu đăng trên tạp chí Weather and Climate Dynamics.

Giới khoa học vẫn 'chạy theo đuôi' bão nhiệt đới

TTO - Giới khoa học về dự báo thời tiết, phòng chống bão đã có những bước tiến dài về phương tiện hỗ trợ lẫn các mô hình tính toán nhưng thực địa cùng hiện tượng biến đổi khí hậu tiếp tục thử thách khả năng của con người.