Theo Hãng tin AFP, nghiên cứu trên được công bố trên tạp chí Nature ngày 10-6, gây chấn động giới hải dương học.

Khu vực địa chất đặc biệt

Nhóm nghiên cứu, đến từ Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, Đại học Pisa (Ý) và Viện Nghiên cứu khí quyển và thủy văn quốc gia New Zealand, đã khám phá nghĩa địa này trong chuyến khảo sát bằng tàu lặn biển sâu R/V Fendouzhe.

Điểm đến của họ là vùng Diamantina ở đông nam Ấn Độ Dương, một khu vực địa chất đặc biệt hình thành từ hàng triệu năm trước khi lục địa Úc và Nam cực tách rời nhau, theo trang IFLScience ngày 10-6.

Tại một trong những khu vực sâu nhất của vùng biển này, các nhà khoa học phát hiện vô số xương cá voi nằm rải rác dưới lớp trầm tích đáy đại dương.

Nhóm đã thực hiện tổng cộng 32 chuyến lặn để khảo sát chi tiết và ghi nhận 485 địa điểm chứa hóa thạch cá voi cùng 5 xác cá voi đang trong quá trình phân hủy tự nhiên.

Các địa điểm này trải dài khoảng 1.200km dọc đáy biển ở độ sâu từ 4.200 - 7.000m, và là nghĩa địa cá voi sâu nhất từng được phát hiện. Trước đó địa điểm "xác cá voi chìm" sâu nhất được biết đến chỉ nằm ở độ sâu khoảng 4.204m tại tây nam Đại Tây Dương.

Nhóm nghiên cứu ước tính toàn bộ khu vực Diamantina có thể chứa đến hơn 10 triệu xác cá voi, trong số đó có một loài cá voi mới đã tuyệt chủng chưa từng được ghi nhận trước đây. Đây là con số chưa từng được ghi nhận ở bất kỳ nơi nào khác trên thế giới.

"Chúng tôi hoàn toàn sửng sốt khi nhận ra quy mô thực sự của phát hiện này. Mọi thứ đều vượt xa những gì tưởng tượng", tác giả chính của nghiên cứu Xiaotong Peng nói, nhận định đây là phát hiện chưa từng có tiền lệ về quy mô, độ sâu và niên đại.

Nhóm nghiên cứu cho rằng địa hình đáy biển có thể là nguyên nhân chính tạo nên sự tập trung bất thường này. Các rãnh sâu hình chữ V trong khu vực là nơi kiếm ăn lý tưởng của nhiều loài cá voi có mỏ chuyên săn mực và cá ở tầng nước sâu.

Tuy nhiên việc lặn xuống độ sâu quá lớn có thể khiến chúng đối mặt với nguy cơ kiệt sức hoặc gặp các vấn đề sinh lý tương tự bệnh giảm áp, dẫn đến tử vong. Sau khi chết, xác cá voi có thể bị dòng chảy và địa hình đáy biển dồn về cùng một khu vực.

Có loài mới lẫn loài đã tuyệt chủng

Trong số các mẫu vật thu được, các nhà khoa học phát hiện nhiều loài cá voi hiện đại như cá voi mõm khoằm Andrews, đồng thời ghi nhận cả những loài đã tuyệt chủng.

Đáng chú ý, nhóm nghiên cứu đã mô tả một loài cá voi hoàn toàn mới mang tên Pterocetus diamantinae, được đặt theo tên vùng biển nơi nó được phát hiện.

Mẫu hóa thạch cổ nhất là một hộp sọ cá voi có niên đại khoảng 5,26 triệu năm. Phát hiện này cho thấy quá trình tích tụ xác cá voi tại khu vực Diamantina có thể đã diễn ra liên tục suốt ít nhất 5 triệu năm.

Dù được gọi là "nghĩa địa", nơi đây lại là một hệ sinh thái vô cùng sôi động. Xác cá voi cung cấp nguồn dinh dưỡng khổng lồ cho các sinh vật biển sâu như giun ăn xương, sao biển giòn, sứa, ốc biển cùng nhiều loài vi khuẩn. Một số sinh vật được ghi nhận tại đây có thể hoàn toàn mới đối với khoa học.

Theo các tác giả nghiên cứu, khu vực Diamantina có thể đóng vai trò như một "hành lang sự sống" dưới đáy đại dương, giúp các hệ sinh thái biển sâu kết nối với nhau trên quy mô rộng lớn.

Bình luận về phát hiện này, nhà hải dương học Craig Smith thuộc Đại học Hawaii cho rằng số lượng lớn hóa thạch cá voi được tìm thấy có ý nghĩa đặc biệt đối với việc nghiên cứu lịch sử tiến hóa và sự phân bố của cá voi trong hàng triệu năm qua.

Các nhà nghiên cứu nhận định phát hiện mới có thể chỉ là khởi đầu. Dấu vết hóa thạch thu được trước đây cho thấy những nghĩa địa cá voi tương tự có thể còn tồn tại ngoài khơi Nam Phi, bán đảo Iberia và quần đảo Crozet ở nam Ấn Độ Dương.

Robot nhìn thấy hàng ngàn thùng chất thải phóng xạ dưới đáy Bắc Đại Tây Dương

Một chiến dịch nghiên cứu khoa học quốc tế vừa phát hiện hơn 3.500 thùng chứa chất thải phóng xạ dưới đáy Bắc Đại Tây Dương, dấy lên mối lo ngại về tác động lâu dài của chất thải hạt nhân đối với hệ sinh thái biển.