Khám phá là một bước tiến quan trọng trong việc hiểu cách hành tinh duy trì cân bằng năng lượng và có thể giúp cải thiện độ chính xác của các mô hình khí hậu toàn cầu, theo trang IFLScience ngày 8-6.

Kinh tuyến 27° Đông và 153° Tây

Từ lâu, giới khoa học đã biết rằng bán cầu Bắc và bán cầu Nam phản xạ gần tương đương lượng bức xạ Mặt trời trở lại không gian bất chấp sự khác biệt lớn về diện tích lục địa, đại dương và kiểu thời tiết. Hiện tượng này được gọi là “đối xứng suất phản chiếu”.

Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu, do nhà khí tượng học Jianhao Zhang của Cơ quan Quản lý khí quyển và đại dương quốc gia Mỹ (NOAA) dẫn đầu, phát hiện thêm một dạng đối xứng khác theo hướng Đông - Tây.

Theo đó, đường phân chia này chạy dọc theo các kinh tuyến 27° Đông và 153° Tây, đi qua châu Âu, Thổ Nhĩ Kỳ, châu Phi và Alaska. Hai nửa hành tinh được tạo ra bởi đường phân chia này phản xạ gần như cùng một lượng ánh sáng Mặt trời trở lại không gian.

Để đi đến kết luận trên, nhóm nghiên cứu đã phân tích 25 năm dữ liệu liên tục, thu thập từ năm 2001 đến 2025 từ hệ thống vệ tinh CERES của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA).

Dữ liệu ghi nhận lượng năng lượng Mặt trời bị Trái đất phản xạ trở lại không gian - yếu tố đóng vai trò then chốt trong "ngân sách bức xạ" của hành tinh.

Khi lượng năng lượng hấp thụ và phản xạ cân bằng, nhiệt độ trung bình toàn cầu ổn định. Ngược lại, sự mất cân bằng sẽ góp phần thúc đẩy biến đổi khí hậu.

Các nhà khoa học phát hiện hai nửa Đông và Tây này được tạo bởi đường đối xứng mới có diện tích đại dương không bị băng phủ, độ che phủ mây và lượng bức xạ phản xạ từ bầu trời quang đãng gần như tương đương nhau.

Đối xứng ba lớp

Ban đầu, nhóm cho rằng kết quả này có thể chỉ là một sự trùng hợp hình học. Tuy nhiên, các phân tích tiếp theo cho thấy đây là hiện tượng độc nhất vô nhị.

Nhóm nghiên cứu gọi đó là "đối xứng ba lớp", bao gồm ba đặc điểm nổi bật: chỉ tồn tại duy nhất một đường đối xứng Đông - Tây như vậy, hiện tượng này duy trì ổn định trong suốt 25 năm quan sát, và hai nửa hành tinh sở hữu sự cân bằng đáng kinh ngạc về đại dương, đất liền và mây.

Theo nhóm nghiên cứu, hiện tượng khí hậu El Niño - Dao động Nam (ENSO) có thể là cơ chế giúp duy trì sự cân bằng này.

Những thay đổi trong hoàn lưu Walker trên Thái Bình Dương có khả năng điều chỉnh phân bố mây và lượng ánh sáng phản xạ giữa hai bán cầu theo từng năm song vẫn giữ cho đường đối xứng trung bình bám sát kinh tuyến 27° Đông.

Ngoài ý nghĩa học thuật, phát hiện mới còn mang giá trị thực tiễn đối với khoa học khí hậu.

Các nhà nghiên cứu cho rằng mọi mô hình khí hậu đáng tin cậy trong tương lai cần tái hiện được sự cân bằng Đông - Tây này. Đồng thời, kết quả nghiên cứu cũng cho thấy hệ thống khí hậu Trái đất phức tạp và liên kết chặt chẽ hơn nhiều so với suy nghĩ trước đây.

Nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature.

Băng vĩnh cửu Tây Tạng giải phóng carbon nghìn năm tuổi, đe dọa khí hậu

Nghiên cứu mới cho thấy băng vĩnh cửu Tây Tạng tan chảy có thể giải phóng lượng lớn carbon cổ đại, làm khí hậu nóng lên nhanh hơn dự báo.