Các nhà nghiên cứu tại Viện Hàn lâm khoa học Trung Quốc và các viện khác tại Trung Quốc đã phát hiện một phân tử tự nhiên trong não có thể đóng vai trò như "tín hiệu báo buồn ngủ", giúp điều hòa thời điểm cơ thể cần nghỉ ngơi.

Khám phá này không chỉ làm sáng tỏ cơ chế sinh học của giấc ngủ mà còn mở ra triển vọng phát triển các loại thuốc điều trị mất ngủ hiệu quả hơn và ít tác dụng phụ hơn so với các thuốc hiện nay, theo trang Mediacal Xpress ngày 23-7.

Giấc ngủ là một nhu cầu sống còn của con người và nhiều loài động vật. Tuy nhiên, hàng triệu người trên thế giới gặp khó khăn trong việc đi vào giấc ngủ hoặc duy trì giấc ngủ do mất ngủ, rối loạn nhịp sinh học, trầm cảm hay lo âu.

Nhiều loại thuốc ngủ hiện nay có thể gây lệ thuộc, buồn ngủ vào ngày hôm sau hoặc khiến tình trạng mất ngủ tái phát khi ngừng sử dụng.

Để tìm hiểu điều gì khiến cảm giác buồn ngủ tăng dần sau nhiều giờ thức, nhóm nghiên cứu tập trung vào hiện tượng gọi là "áp lực buồn ngủ". Đây là cơ chế giúp cơ thể cân bằng giữa thời gian thức và thời gian ngủ: càng thức lâu, nhu cầu ngủ càng tăng.

Các nhà khoa học đã phát triển một cảm biến huỳnh quang đặc biệt để theo dõi nồng độ tryptamine (TrpA) trong dịch não tủy của chuột - loài hoạt động về đêm - và heo - loài hoạt động ban ngày.

Kết quả cho thấy nồng độ TrpA tăng dần theo thời gian thức của cả hai loài, phản ánh áp lực buồn ngủ ngày càng tăng. Điều này cho thấy phân tử này phản ánh trực tiếp lịch sử hoạt động của não bất kể đó là ban ngày hay ban đêm .

Nghiên cứu cũng phát hiện TrpA được tạo ra bởi các nhóm tế bào thần kinh chỉ hoạt động khi động vật đang thức. Sau khi được giải phóng, phân tử này liên kết với thụ thể GPR139 và tăng cường khả năng kích thích thần kinh ở vùng tiền thị của vùng dưới đồi để thúc đẩy giấc ngủ.

Sự kích hoạt này làm tăng hoạt động của các tế bào thần kinh gây ngủ, từ đó khiến cơ thể dễ đi vào giấc ngủ hơn.

Để kiểm chứng vai trò của cơ chế này, nhóm nghiên cứu tiếp tục thử nghiệm các hợp chất có khả năng kích hoạt thụ thể GPR139. Kết quả cho thấy cả chuột và heo đều ngủ lâu hơn, đồng thời chất lượng giấc ngủ cũng được cải thiện đáng kể sau khi sử dụng các hợp chất này.

Theo các tác giả, việc thu được kết quả tương tự ở hai loài động vật có đặc điểm sinh học rất khác nhau cho thấy cơ chế TrpA-GPR139 có thể được bảo tồn ở nhiều loài động vật có vú, bao gồm cả con người.

Nếu các nghiên cứu trong tương lai xác nhận điều này, GPR139 có thể trở thành mục tiêu đầy hứa hẹn để phát triển thuốc ngủ an toàn và các rối loạn giấc ngủ khác.

Nghiên cứu công bố trên tạp chí Nature Neuroscience.

Nghiên cứu: Khói thuốc lá khiến não bộ trẻ liên tục bị đánh thức khi ngủ

Trẻ hít phải khói thuốc lá có thể liên tục bị kéo khỏi giấc ngủ sâu, ngay cả khi không ngưng thở hay thiếu oxy, làm dấy lên lo ngại về những tác động âm thầm lên hoạt động thần kinh và sự phát triển não bộ.